Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Rasynda, tabıǵat tamyrshysyna aınalǵan aqyn mezgil maqamdaryn jyrlaýmen ómirden ótti. Ol aqıqatynda qalanyń emes, dalanyń aqyny bolǵandyqtan shyǵar, Qýandyq Sholaq sol saıyn dalanyń sybdyrymen syrlasty, kúzgi jańbyrmen muńdas boldy. Onyń shyǵarmalary taý men qumnyń, qys pen jazdyń, kóktem men kúzdiń kórkem qubylystarymen úndesip, tildesip turǵandaı áser syılaıtyn edi. О́zi de tabıǵattyń tórt mezgilimen birge qubylyp otyratyn Jaratqannyń besinshi mezgilindeı kórine beretin.
«Sezdirip báseń hal-jaıyn,
Joǵaltqan aımaq qyry nur.
Ymyrttyń shertip mańdaıyn,
Keýdesin kerip ińir tur.
Kýá oǵan taýdyń asqary,
Qabaǵy qalyń toń ireń.
Tún bárin túrip tastady,
Qap-qara oramalymen»,
degen shýmaqtar aqynnyń «Jalǵasy jazǵy keshtiń» atty óleńiniń tynysyn asha túskeni anyq. Sózben sýret salý arqyly tabıǵat qubylystaryn kóz aldymyzǵa aına-qatesiz ákelgen aqynnyń sheberligi óz tereńine tartpaı qoımaıdy. Onyń óleńderinen ózenniń jyly aǵysyndaı maıda ári mamyrajaı samal esip turady. Sonysymen de oqyrmanyn oıǵa qaldyrary daýsyz.
Qalaı desek te, onyń barlyq óleńi tabıǵat kórinisterimen bite qaınasqan. Sodan da bolsa kerek, kez kelgen shýmaǵy, tipti kez kelgen tarmaǵy totydaı taranyp turady. «Bult astynan qyzyl aı shyǵa keldi jap-jańa, qaq jarylǵan qarbyzdyń, jarty beti sekildi», «Jarǵa bitken jalǵyz tal kóleńkesin óziniń, qarsaqty alǵan qyrandaı kókjelkeden basyp tur» degen tarmaqtarynyń ózi sózimizge dálel bolatyndaı.
«Jaqtyrmaı sylq-sylq kúlgen bulaq únin,
Ushyna ot tıgen be qulaǵynyń?
Uıalyp-qyzaraqtap turyp-turyp,
Jıekke jasqanshaqtap qulady kún.
Bulqynǵan elestetip júrekti kóp,
Samalmen japyraqtar dir etti údep.
Ymyrt shal tastaı saldy kóleńkeni,
Qaltarys saı, jyraǵa kúrep-kúrep», dep jyrlaǵan aqynnyń mezgil tylsymyna til bitiretin sheberligi, rasynda da, jan jylytady, tebirentedi. Tabıǵattyń san qatparly qubylysyna aıryqsha zer salǵan aqyn ǵana oıdy obrazǵa orap berýimen, jurttan ózgeshe oılaıtyn sýretkerligimen daralana tússe kerek.
Qulanda týǵan Qýandyqtyń qasıetti qara óleńge degen adaldyǵyn, tazalyǵyn laıyqty baǵalaǵan aǵa býyn qalamgerler az emes. Ult ádebıetiniń alyp báıteregine aınalǵan dara tulǵalar da oǵan ýaqytynda batasyn bergenin aqynnyń óz aýzynan estigenbiz. «Qazaqta eki Sholaq bar. Bireýi – Balýan Sholaq. Ekinshisi – Qýandyq Sholaq», degen Sherhan Murtazanyń sózinen aqyn shyǵarmashylyǵyna degen qurmet ári inige degen izet baıqalsa kerek.
«Jyrym meniń bolmaı júr barǵa tanys,
Kúnde baryp keletin Almaty alys»,
dep jyrlaǵan qulandyq aqyn Qýandyq Sholaqtyń ortamyzdan alystap, baqıǵa bet túzegenine de birneshe jyldyń júzi boldy. Tirisinde ádebıetke, poezııaǵa degen adaldyǵynan aınymaǵan qalamgerdiń kóńil kókjıegin keńeıtetin keremet shýmaqtary jurt jadynan óshpeıtini anyq. Qýandyqtyń óleńderine tuńǵıyqqa batyratyn pálsapalyq sheshim de, dekorasııa da kerek emes. О́ıtkeni onyń óleńderi derbes dekorasııa edi ǵoı. Mezgil maqamdaryn jyrlaǵan aqynǵa onyń qajeti qansha? Jyry da, tabıǵı bolmysy da kirshiksiz taza aqynnyń ózi ómirden ótse de, shyǵarmashylyǵy oqyrmanymen birge jasaıdy degen senim mol.
Jambyl oblysy,
Turar Rysqulov aýdany
