Mamandardyń paıymdaýynsha, atalǵan jádiger – HII–HIII ǵasyrlarda Eýrazııa dalasyn meken etip, at ústinde urshyqsha úıirilgen kóshpeli qypshaqtardan qalǵan mura. Osy arqyly ol zamanda qypshaqtar temir saýyt kıinip, tipti bet álpetine deıin jasyrǵan naǵyz saıypqyran jaýynger ekenin ańǵaramyz.
Temir saýyttyń negizgi bóligi bútin saqtalǵan, jalpy sıpaty birtekti, salmaǵy da aýyr emes, atústi sarbazdyń qımyl-qozǵalysyna óte yńǵaıly. Qarsylas jaqtyń sadaq oqtary jáne qylysh-qanjarynan qorǵanýǵa qolaıly.
Qypshaq qorǵanynan saýyt hám dýlyǵamen birge betperde tabylǵan. Bul buıym sarbazdyń júzin jasyryp, jaýdyń soqysynan qorǵaýmen qatar, qarsylasyna qorqynysh týdyratyn susty sıpaty bolǵan. Osy dúnıe ortaǵasyrlyq qypshaq qaýymynda qarý jasaý óneri qanshalyqty jetilgenin áıgileıtin zattyq artefakti ekeni anyq. Sol dáýirde jazylǵan eýropalyq jylnamalar «dala sarbazdary qypshaqtar atústi sadaq atýda asa sheber, óte mergen boldy» dep baǵalaıdy.
Saýytpen birge jylqy jabdyqtary, aıbalta, qylysh, sadaq oqtary, t.b. kómilgen eken. Osyǵan qarap-aq maıdan dalasynda qaza bolǵan qypshaq sarbaz-sardarlarynyń jerleý mádenıetin tanımyz.
