Foto: Ashyq derekkóz
Konstıtýsııamyzda «Qazaqstan Respýblıkasy ózin quqyqtyq jáne áleýmettik memleket retinde ornyqtyrady», delingen. Ádilet mınıstrliginiń málimdeýinshe, azamattardyń quqyqtyq saýattylyǵy jyl saıyn artyp keledi. Biraq bul ósim barlyq el boıynsha birkelki emes. Máselen, qala turǵyndarynyń quqyqtyq saýattylyq deńgeıi aýyldyq aımaqtarǵa qaraǵanda áldeqaıda joǵary ekeni jasyryn emes. Bul bilim berý múmkindikteriniń, áleýmettik jelilerge qoljetimdiliktiń jáne quqyqtyq aqparat kózderiniń ártúrli bolyp taralýyna baılanysty.
2022 jyly mınıstrliktiń júrgizgen saýalnamasyna sáıkes, elimizdegi árbir úshinshi azamat óziniń negizgi konstıtýsııalyq quqyqtaryn tolyq bilmeıtinin moıyndaǵan. Bul quqyqtyq memleketti nyǵaıtý jolynda eleýli kedergi ekeni anyq. Qarapaıym turmystyq jaǵdaıdyń ózinde quqyqtyq saýattyń tómendigi azamattarǵa qıyndyqtar týdyrady. Máselen, eńbek shartynsyz jumysqa ornalasqan azamat jumys berýshi aldynda óz quqyǵyn qorǵaı almaıdy, sebebi qujattyq negizi joq.
Sondaı-aq qazir áleýmettik messendjerlerde «halyqtyq zańgerler» kóbeıip ketken. Olar kóbine azamattarǵa beıresmı ári jıi qate keńes beredi. Sarapshylardyń aıtýynsha, sońǵy jyldary azamattyq ister boıynsha jiberilgen qatelikterdiń birqatary osyndaı beıresmı keńesterge senýdiń saldarynan bolǵan. Osyǵan oraı búginde memleket tarapynan birqatar naqty bastamalar qolǵa alynyp jatyr. Máselen 2023 jyldan beri júzege asyrylyp jatqan «Zań ústemdigi» jobasy aıasynda «Ádildik joly» qoǵamdyq birlestigi elimizdiń barlyq óńirinde quqyqtyq túsindirý jumystaryn júrgizip keledi. Jobanyń basty maqsaty halyqtyń quqyqtyq mádenıetin arttyrý, jemqorlyqqa qarsy baǵyt qalyptastyrý jáne azamattardyń zań aıasynda áreket etýine jaǵdaı jasaý. Jyl sońyna deıin 300 myńnan astam azamatty quqyqtyq saýattylyqqa oqytý josparlanǵan. Bul baǵytta jańa tehnologııalar da qoldanylyp jatyr. Máselen, jasandy ıntellekt negizinde qurylǵan «Áıteke» vırtýaldy kómekshi iske qosylyp, azamattarǵa quqyqtyq keńes berip, qujattardy rásimdeýge septigin tıgizip júr.
Sondaı-aq qazir elimizdiń barlyq óńirinde zań ortalyqtary jumys isteıdi. Bul ortalyqtarda zańgerler azamattardy qabyldap, ótinishterin qaraıdy.
Quqyqtyq saýatty azamat – ádiletti qoǵamnyń tiregi. Sol sebepti bul baǵyttaǵy jumysty qoǵam bolyp birge atsalysýymyz kerek.
Kámshat TО́LEGENOVA,
L.Gýmılıov atyndaǵy EUÝ-dyń 2-kýrs stýdenti
