Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Jedeldiktiń 4-sanatyndaǵy shaqyrtýlar pasıenttiń ómiri men densaýlyǵyna tikeleı, yqtımal qaýip joq shaqyrtý sanalady. Iаǵnı qan qysymynyń joǵarylaýy, qyzý kóterilý, jeńil jaraqattar syndy pasıenttiń ómirine qaýip tóndirmeıtin, biraq medısına mamanynyń kómegin qajet etetin jaǵdaılar. Budan bylaı emhanalardyń janyndaǵy mobıldi brıgadalar 8:00-den 20:00-ge deıin jumys isteıdi. О́mirge qaýip tóndirmeıtin jedeldiktiń 4-sanatyndaǵy shaqyrtýlar emhanalardyń jumys ýaqytynda Medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek (MSAK) mobıldi brıgadalaryna qaıta baǵyttalady. 20:00-den keıin, demalys kúnderi barlyq shaqyrtýlarǵa, sonyń ishinde 4-sanatty shaqyrtýǵa burynǵydaı jedel járdem brıgadalary qyzmet kórsete beredi.
MSAK mobıldi brıgadalary shaqyrtýlarǵa shyqqannan bólek, pasıentterdiń úıine josparly túrde baryp otyrady. Osylaısha, turǵyndardyń densaýlyǵyn ýaqtyly baqylaýǵa, ásirese sozylmaly aýrýlary bar pasıentterdiń jaǵdaıyna jedel den qoıýǵa múmkindik týady. MSAK mobıldi brıgadalary 25 myń turǵynǵa bir brıgada esebinen qurylady. Olar pasıenttiń turǵylyqty jerine qaramastan, naqty shaqyrtý boıynsha jumys isteıdi. Qajet bolǵan jaǵdaıda mobıldi brıgadalarmen arnaıy baǵyttaǵy mamandar da birge bolady. Mysaly, balalarǵa kómek qajet bolsa, jedel járdemge pedıatr ilesip barýy múmkin. Eresekterge de pasıent jaǵdaıyna, aýrýdyń sıpaty men aýyrlyǵyna baılanysty kardıolog, nevropatolog syndy kásibı dárigerler kómekke barady. Bul tásil pasıentterge sapaly medısınalyq kómek kórsetýdiń taǵy bir utymdy joly.
Jedel járdemdi shaqyrtý mehanızmi de ózgerissiz qaldy. Kez kelgen azamat 103 nómirin terý arqyly shuǵyl medısınalyq kómekke qońyraý shala alady. Pasıenttiń jaǵdaıy ómirge tikeleı qaýip tóndiretin jaǵdaıda jedel járdem brıgadasy aptanyń kúni men táýlik ýaqytyna qaramastan jyldam jetedi. MSAK mobıldi brıgadasy shaqyrtýlarǵa 60 mınýttyń ishinde barýǵa tıis. Shaqyrtýdyń ár sanatyna normatıvter bekitilgen. Jedel járdem brıgadalary 1-sanattaǵy shaqyrtýǵa 10 mınýtta, 2-sanattaǵy shaqyrtýǵa 15 mınýt, 3-sanattaǵy shaqyrtýlarǵa 30 mınýt ishinde jetýge tyrysady.
Bıyl elimizdiń barlyq aımaǵyndaǵy jedel járdem qyzmeti 2,1 mln-nan astam shaqyrtýǵa barypty. Eń kóp ótinishter jedeldiktiń 4-sanaty boıynsha tirkelgen (763 463 shaqyrtý). Onyń 518 myńnan astamyna MSAK mobıldi brıgadalary qyzmet kórsetken. Shaqyrtýlardyń sany 1-sanat boıynsha – 104 443, 2-sanat boıynsha – 642 312, 3-sanat boıynsha – 574 580 shaqyrtýdy quraǵan.
Esepti kezeńde sátti reanımasııa kórsetkishi 55,6%-ǵa deıin ósken. Shuǵyl kómek kórsetýde de oń dınamıka baıqalady. Statıstıkalyq derekterge zer salsaq, jedel járdem shaqyrtýlarynyń 50%-dan astamy jedeldiliktiń 4-sanatyna jatady. Pasıenttiń kóbi sozylmaly aýrýdyń syr berýine baılanysty kómek shaqyrady. Osyndaı shaqyrtýlar kóbeıgende jedel járdemniń shuǵyl kómekke muqtaj, ómirine qaýip tóngen pasıentterge jyldam jete almaıtyn sátteri bolady. Muny Densaýlyq saqtaý mınıstrligi de jaqsy esepke alyp otyr. Sol turǵyda mamyrdaǵy ózgerister jedel járdemniń júktemesin ońtaılandyrýǵa, kútý ýaqytyn qysqartýǵa, jedel medısınalyq járdem júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa múmkindik berse quba-qup.
Jaqynda Astana, Almaty qalalarynda jedel medısınalyq járdem feldsherlerine arnalǵan smart-beınejetondardy engizý jónindegi qanatqaqty joba bastaldy. Sebebi 2019–2023 jyldar aralyǵynda elimizde qyzmettik mindetterin atqarý kezinde 158 medısına qyzmetkeri zardap shekken. Jańa joba medısına qyzmetkerleriniń shaqyrtýlarǵa shyǵý kezindegi qaýipsizdigin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Iаǵnı sala mamandaryna jumys barysynda áldekim kútpegen jerden shabýyl jasasa, janjal shyǵarsa, agressııa tanytsa, quqyǵyn zańdy túrde qorǵaýǵa múmkindik molaıady. Beınejetondarda SOS batyrmasy, geolokasııa fýnksııasy, aýysym aıaqtalǵannan keıin jazbalardy avtomatty túrde alý múmkindigi bar. Barlyq qurylǵy ortalyqtandyrylǵan basqarý júıesine qosylǵan. SOS sıgnaly men beınesıgnal avtomatty túrde IIM júıesine beriledi. Qanatqaqty kezeńniń qorytyndysy boıynsha mundaı tehnologııa elimizdiń basqa da óńirlerine engizilýge tıis. Qaýipsizdikti, ashyqtyqty qamtamasyz etetin tehnologııa feldsherlerge ǵana emes, pasıentterge de tıimdi. О́ıtkeni olar mamannyń kásibı ári barlyq quqyqty saqtaı otyryp qyzmet kórsetkenine kóz jetkizedi.
