Ǵylym • 04 Shilde, 2025

Logıka baǵytyndaǵy baılanys

101 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Segizinshi qazaq-fransýz logıkalyq kollokvıýmy» atty halyqaralyq konferensııa ótti. Kollokvıýmnyń basty maqsaty – logıka, matematıka, lıngvıstıka salalaryndaǵy birneshe baǵyt boıynsha qazaq-fransýz zertteýshileri, sondaı-aq basqa da memleketter arasyndaǵy ǵylymı yntymaqtastyqty nyǵaıtý.

Logıka baǵytyndaǵy baılanys

Qazaq-fransýz kollokvıýmynyń tarıhy osydan 40 jyldaı buryn, 1986 jyly bastalǵan. Novosibirdegi akademqalashyqta fransýz logıgi ári lıngvısi Brıýno Pýaza men qazaq ǵalymy Tólendi Mustafın alǵash ret júzdesip, ózara qurmet pen ǵylymı qyzyǵýshylyq negizinde erekshe seriktestikke jol ashty. Sol kezdesýdiń nátıjesinde 1990 jyly Almaty men Qaraǵandyda alǵashqy qazaq-fransýz kollokvıýmy ótti. Sodan beri konferensııa geografııa­sy keńeıip, jyl saıyn túrli memle­ket­te ǵylymı basqosýlar uıymdastyry­lyp keledi.

1994 jyly Tólendi Ǵarıfulynyń ómirden ótýine baılanysty kollok­vıým jumysy ýaqytsha úzilip qalǵan edi. Alaıda professor Brýno Pýazanyń bastamasymen forým 2000 jyly Qara­ǵa­ndyda qaıta jandandy. Bıyl da ózi­niń shákirtteri men ǵylymı izbasar­la­ryn ertip kelgen Brýno Pýaza jas­tar arasyndaǵy ǵylymı baılanysty nyǵaıtýǵa zor úles qosty. Ol qazirgi tań­da E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnı­versıtetiniń, L.N.Gýmılev atyn­daǵy EUÝ-dyń qurmetti professory.

«Ǵylymda shekara bolmaýy kerek. Sol sebepti bul kollokvıým oqý ordamyzdyń mehanıka-matematıka fakýltetinde dástúrli túrde uıymdastyrylyp keledi. Biz Beıjiń ýnıversıteti, Joǵary ekonomıka mektebi, Máskeý memlekettik tehnologııalyq ınstıtýty, Novosibir memlekettik ýnıversıteti, sondaı-aq Lıon ýnı­versıtetiniń kórnekti ǵalymdaryn qarsy alǵanymyzǵa qýanyshtymyz. Konferensııa barysynda tyń ǵylymı jańalyqtar aıtylatynyna senimdimin», dedi L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-dyń akademııalyq máseleler jónindegi prorektory Ardaq Beısenbaı.

Aıta keteıik, bıylǵy kollokvıým­ǵa 70-ten astam qatysýshy jınaldy. Olardyń qatarynda Qazaqstan, Fransııa, Reseı, О́zbekstan, Qytaı, Ispanııa jáne basqa da memleketterdiń ǵalymdary bar. Konferensııa baǵdarlamasyn­da klassıkalyq modelder teorııasymen qatar, qazirgi zaman talabyna saı taqyryptar – krıptografııa­daǵy logıkalyq ádister, algorıtmdik qurylymdar, logıka men til baılanysy, jasandy ıntellekt konteksindegi dálelder teorııasy syndy ózekti salalar qamtyldy.