Ol bizge beıbit ómir syılady

Batys Qazaqstan oblysyndaǵy  Qaztalov aýdanynyń  Jumataı aýy­lynda 1923 jyly týǵan ákemiz Ysqaqov Nyǵmettiń maıdandaǵy ómiri myńdaǵan keńes azamattarynan eshqandaı aıyrmashylyǵy joq bolar. On segizge tolmaǵan ol  jastyq jalynymen  áskerı komıssarıattyń aldyn torýyldaı júrip, jasyna jas qosyp degendeı, aldyńǵy shepke umtyldy. 1941 jylǵy kúzde 372-shi dala mektebiniń kýrsanty jas Nyǵmet óz qarýyn búge-shigesine deıin meńgerip, pýlemetin ashyp ta, shashyp ta tastap tez jınaıtyn, atys alańdarynda mergendikti meńgerip, kúlli daıarlyq jattyǵýlarynda ot shashatyn zil temirin janynan tastamaıtyn, jaýapkershiligimen kózge túse bildi. Mundaı órshildik pen tabandylyq eleýsiz qalmady.  Serjanttar mektebin bitirgen mezette 28-shi armııanyń bir bólimshesinde pýlemetshiler tobynyń komandıri boldy. Sodan qan maıdanǵa aralasyp ta ketti. Bul tym aýyr kez bolatyn. 1941-1942 jyldary Keńes armııasy tek qorǵanystan basyn kótere almaı, keri sheginýden kóz ashpady. Shegine-shegine ózi kýrsqa qabyldanǵan, eń alǵash tálim alǵan Edil jaǵasyndaǵy Dýbovka selosynan bir-aq shyqty. Árıne, bul Nyǵmetke  ońaı tımedi. Maıdandas dostarynan aıyrylǵany bylaı tursyn, qanshama  el men jer jaý qolynda qalyp jatty. Mundaı aýyr synaqty kórmegen onyń kókiregi ókinishten qars aıyryldy. 1942 jyl túgeldeı qanquıly keskilesken uryspen ótti. Taǵdyrdyń talaıyn kórip úlgirgen jas pýlemetshi bolmashy jaraqattar aldy demese, urys alańyn bir tastaǵan emes. Stanokty aýyr  súıretpe pýlemeti jeke quramasymen qatar, qol pýlemetshileriniń eki tobyna qalqan bola júrip, qarsy shabýyldaý tásilin de jetik meńgerdi. Qaharly jaýdyń qataryn seldiretip, ábden abyrjytqan kezderi de boldy. Osyndaı qaısarlyǵymen alǵan eń alǵashqy «Erligi úshin!» medali jigerli jasty ilgerige umtyldyrdy. Bir ókinishtisi, aýyr jaraqat alǵan ákemiz sol marapatyn tek 1968 jyly ǵana kórdi. 1943 jyldyń aqpanynda  Dondaǵy Rostov qalasy mańynda shabýylǵa shyqqan Keńes armııasyna basqynshylar  kúshti qarsylyq tanytty. Jan alysyp, jan berisken osy urysta ákemiz Nyǵmet aýyr jaraqat aldy. Tósekke tańylǵan 20 jastaǵy  jaýynger budan ári qolyna pýlemetti alýǵa jaramaı qalyp, 1944 jyldyń mamyryna deıin birneshe gospıtal aýystyryp, Tashkenttegi evakogospıtalden múgedek bolyp shyqty. Jaraly júrekti jas tórt jyl boıy jaraqatymen alysty. О́mirge degen qulshynysynyń arqasynda jastaıynan ardager-jaýynger atanǵan ol óz otany – Batys Qazaqstan oblysynda  aýyl sharýashylyǵy jumysyna aralasty. Erteli kesh dala ómirimen tynystap, maıdanda alǵan aýyr jaraqattarynan birte-birte aıyǵa bastady. Eńbekte de edáýir tabystarǵa jetti. «1941-1945 jyldardaǵy  Uly Otan soǵysyndaǵy eren eńbegi» jáne 1951 jyly «Eńbektegi erligi úshin» medaldarymen marapattaldy. Maıdangerdiń beıbit ómiri birqalypty kúıge endi desek qate bolar edi. 1950 jyly ol partııa qataryna qabyldanady, óndiristen qol úzbeı júrip, Almaty oblysynyń Qapal aýdanyndaǵy jylqy ósirý zaýytynda buryndary qol úzip alǵan bilimin ushtaıdy, keshkilik partııa mektebin bitirdi. Onyń budan keıingi ǵumyry Taldyqorǵan oblysyndaǵy partııa jumysymen tyǵyz baılanysta ótti. Burynǵy jaýapkershiliginen bir aınymady. Úılendi, balaly-shaǵaly boldy. Eńbeksúıgish jan 1971 jyly «Qurmet belgisi» ordenimen marapattaldy. Alaıda, sum soǵystyń saldary óz degenin jasady. Sol jyly  basyna qan ketken  ol dúnıe saldy. Artynda  zaıyby men 5 balasy  qaldy. Úlkeni ol kezde 16 jasta edi. Sol soǵystyń zardabyn biz de osylaı bastan keshtik. Keıingi urpaq ákesiz jetildi. Degenmen, biz  Otan úshin ot keshken asqar taýymyzdyń orny bólek ekenin jan-tánimizben uqtyq. Ol bizge búgingi beıbit ómirdi syılady. Qaharman qaısarlyqtyń qas úlgisin kórsetken qaıtpas rýh pen jalyndy jiger tanytqan áke beınesi bizdiń jadymyzda máńgi saqtalady! Ǵalym YSQAQOV.