Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda elimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýdegi jetistikteri jaıynda aıtyldy. Dúnıejúzilik saýda uıymyna múshe eldermen kelissózder júrgizý kezinde qazaqstandyq delegasııa otandyq taýarlarǵa barynsha joǵary ımporttyq tarıfterdi qorǵady, dedi brıfıng barysynda Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń Syrtqy saýda qyzmetin damytý departamentiniń dırektory Janel Kúshikova.
Esterińizge sala ketsek, 27 shildede Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev jáne DSU bas dırektory Roberto Azevedo elimizdiń uıymǵa kirýi týraly hattamaǵa qol qoıdy. Bul shara álemdik naryqtyń negizgi oıynshylarymen júrgizilgen kóp jyldyq kelissózderdiń qorytyndysyn shyǵardy. «Túrli ónim sanattaryna kedendik tarıfterdi talqylaý kóp ýaqyt aldy. Eń aldymen, biz óndirisi Qazaqstanda retke keltirilgen taýarlar boıynsha múddelerdi eskerdik. Mysaly, eń iri qant jetkizýshilerdiń biri Kýbamen kelissóz júrgizý barysynda biz óndirýshilerimizdiń múddesin qorǵadyq. Osy taýarǵa degen joǵary tarıfter týraly kelisip, biz olardyń romy men temekisine bajdardy tómendettik», dedi ol. Qazaqstannyń negizgi eksporttyq tarmaqtary boıynsha osyndaı ýaǵdalastyqtarǵa qol jetkizildi. Jańa óndiristerdiń ashylýy boljanyp otyrmaǵan salalar úshin anaǵurlym beıtarap kedendik bajdar aıqyndaldy. Negizinen bular Qazaqstanda óndirisin obektıvti sebeptermen retke keltirý múmkin emes bolatyn taýar toptary. Ondaı ónimderge, mysaly, muhıt jáne teńiz balyǵy, tropıkalyq jemister jáne basqalar jatady. «Ondaı taýarlarǵa degen neǵurlym tómen tarıfterdiń arqasynda strategııalyq mańyzdy ónimder – kómirsýtekter, metaldar, bıdaı boıynsha mólsherlemelerdi kóterý múmkin boldy. Osylaı DSU-ǵa kirý úshin qajetti bolǵan ońtaıly ortasha kedendik tarıfke qol jetkize aldyq», dep atap ótti Janel Kúshikova. Aıta keterligi, Qazaqstanda eksporttyq baj shaǵyn tizbedegi taýarlar túrlerine engizilgen, sonyń ishinde terilerge, úı janýarlarynyń terilerine, qara jáne tústi metaldar synyǵyna, munaı jáne munaı ónimderine engizilip otyr. Bul rette baj salyǵy retteýshi quralyn atqaratyn bolady. Osy arqyly ishki naryq otandyq óndirýshiler úshin qajetti deńgeıdegi shıkizatpen tolyq qamtamasyz etiledi. Sonymen qatar, munaı men munaı ónimderine eksporttyq baj bıýdjetti tolyqtyrady. «Jalpy Eýropalyq odaq eksporttyq bajdardy alyp tastaý saıasatyn ustanady. Degenmen, Eýropalyq odaqpen salmaqty júrgizilgen kelissózder nátıjesinde biz búgin qoldanylyp júrgen tizbedeginiń bárine derlik eksporttyq bajdy qoldaný múmkindigin saqtap qaldyq. Al taýarlardyń basqa túrlerine eksporttyq kedendik baj salyǵyn qoldaný boıynsha sheshimder tek DSU múshelerimen kelisilgennen soń ǵana múmkin bolady. «Munaı men munaı ónimderine keletin bolsaq, biz bul rette kedendik bajdardy reseılik forma boıynsha esepteý múmkindigi týraly da qarastyrdyq. Álemdik konıýnktýra men munaı baǵasynyń quldyraýyna qatysty biz búgingi kúni eksporttyq bajǵa birshama tómengi stavkany qoldanyp kelemiz. Eger álemdik naryqta munaı baǵasy kóteriletin bolsa, onda biz bıýdjetke kiristi arttyrý úshin ony da kótere alatyn bolamyz», dedi departament basshysy. Aıtpaqshy, taǵy bir aıtat ketetin jaıt – Dúnıejúzilik saýda uıymy aıasynda Qazaqstan avtokólikterge kedendik bajdy tómendetetin bolady. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Syrtqy saýda qyzmetin retteý departamenti dırektorynyń málimdeýinshe, kedendik bajdyń tómendeýi kólik baǵasyna qanshalyqty áser etetinin boljaý ázirshe múmkin emes. «Degenmen, kedendik baj mindetti túrde tómendeıdi, al budan avtokólik baǵasynyń tómendeýi oryn ala ma, muny naryq sol kezde kórsetedi dep jaýap bere alamyn», dedi brıfıng barysynda jýrnalıster saýalyna oraı departament basshysy. Onyń aıtýyna qaraǵanda, Qazaqstanda avtoóndiris endi ǵana jandanyp kele jatqan tusta DSU aıasynda ımporttyq kedendik baj boıynsha kelissózder aıaqtalyp ketken bolatyn. «Elimizdegi jeńil avtokólikter óndirisi 2010 jyly biz biryńǵaı kedendik tarıfti 30 jáne ımporttyq bajdy odan da joǵary mólsherge bekitken kezde qýatty serpilis aldy. Sosyn ol tusta Eýropa elderi, AQSh pen Japonııa ózderiniń naryǵyn tazartý úshin úshinshi elderge minilgen eski kólikterdi qaptata bastaǵandyqtan, biz elimizge olardy ákelýge múldem tyıym salǵan edik. Bul bir jaǵynan otandyq óndiristiń jandanýyna da oń áser etti. Bir eskeretini, sol kezde DSU aıasynda bul naryqqa qatysty kelissózder aıaqtalyp, biz ony qaıta bastaı almaıtyn bolǵanbyz», dep túsindirdi Janel Kúshikova. Avtokólik salasy boıynsha baj salyǵy kedendik qunynyń 20-15 paıyzy mólsherinde qamtylady. «Árıne, bul bizdiń otandyq óndiristi damytý úshin jetkiliksiz deńgeı. Degenmen, osy jyldar ishinde biz tehnıkalyq retteý júıelerin, túrli standarttardy reformalaı aldyq. Soǵan sáıkes, Keden odaǵy aıasynda tehnıkalyq reglamentke saı kelmeıtin kólikter men avtokólikter Qazaqstanǵa ımporttala almaıdy. Osy arqyly biz ózimizdiń taýar óndirýshilerimizge qorǵanys tetigin jasaıtyn bolamyz. Al jalpylama kelsek, otandyq óndiristi qorǵaý boıynsha keshendi sharalar qazir ázirlený ústinde. Bul rette eski avtokólikterdi naryqqa qaptatpas úshin salyqtyq jeńildikter, basqa da shekteý sharalary qoldanylmaq», dedi departament basshysy.
Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan».
