Eski úı

Astananyń tańy endi bozaryp ke­le­di. Uıqym shaıdaı ashylyp ketti. Qaı­tadan jastyqqa bas qoıyp edim, eki kózim ıne tirep qoıǵandaı ilinbedi. Oıymnan qyzyqqa toly balalyǵym ótken eski úı ket­pedi. Sonshalyqty ás­pet­tep aıtatyn da jaı emes. Kádimgi eki basty úıdiń bir jaǵy. Shaǵyn ǵana tórt bólme. Mynaý – ájem ekeýmiz uıyqtaıtyn kishkentaı bólme. Anaý apam arqasyn peshke súıep otyratyn aýyz úı. Osy jerde tamaq ishemiz. Odan keıin qonaqtarǵa arnalǵan tór bólme. Arǵy jaǵynda tátemderdiń túpki bólmesi. Bar bolǵany – osy. Biraq maǵan záýlim saraıdaı kó­rinetin. Bir qyzyǵy, tas úı bolǵandyqtan qaqa­ǵan qysta jıi sýyp kete­di. Sondyqtan apam mar­qum qar túskennen jaz shyq­qanǵa deıin peshpen alysa­tyn. Tonnalap kómir jaǵatyn.

Men es bilgende bizben qabyrǵalas Aıtjan aǵanyń otbasy turdy. Marqum artyq sózi joq, momyn kisi edi. Aýylda traktor aıdady. Al áıeli – Qanshaı apa eptep shaıpaýlaý bolatyn. Keıde kórshilermen balalary úshin sózge kelip qalady. Biraq qaıtymy tez. Eshteńe bolmaǵandaı kúlip júre beredi. Budan soń Qatsha kempirdiń qyzy Dámetken apa kórshi boldy. Olardan keıin Bókesh aǵanyń otbasy kóship keldi. Barlyq kórshimen jaqyn týystaı syılastyq. Bizden soń Erǵalı aǵa men Talqanbaı ákemniń úıi. Talqanbaı ákem – maıdanger. Soǵysta zeńbirekshi bolyp, eren erlik kórsetken. Úshinshi dárejeli «Dańq» ordenimen marapattalǵan. Al oń jaǵymyzda Serik pen Aıjan aǵalardyń úıi ornalasqan. Aıjan aǵa kóktem shyǵa bıe baılaıdy. Ásirese Dákish apa qymyzdy keremet baptaıdy. Bal tatıdy. Aýyldyń úlkenderi sol úıden jıi qymyz ishe­tin. Qoranyń artynda Qal­dıdiń eńseli úıi qonys tep­ken. Bul kisi baıaǵynyń batyrlary sekildi alyp deneli adam. Torǵaı óńiri­ne tanymal azamat. Onyń aqyndyǵy, áńgimeshil­digi, shejireshildigi, atbegiligi – bólek jyr. Biraz jyl aýyldyq keńestiń tór­­aǵasy bolyp istedi. Qaldı aǵa­nyń tús kezinde jumys­tan úıine nar túıedeı mań-mań basyp kele jatatyn beınesi áli kúnge deıin kóz aldymda...

Bizdiń kóshe aýyldyń qyr jaǵynda ornalasqan. Sondyqtan «Qyr kóshe» atalamyz. О́zimiz basqa kó­sheniń balalaryna «Qyr kósheniń qyrandarymyz» dep qyr kórsetip júre­tin edik. Uıymshyl boldyq. Arman, Medet, Rústem – bá­rimiz bir synypta oqy­dyq. Sabaqqa birge baryp, birge qaıtamyz. Neshe túr­li oıynnyń «kórigin» qyz­dyramyz. Bir jaǵynan, úıge kómektesemiz. Qys mezgilinde mal jaılaýdan qolymyz tımeıdi. Shanamen sý tasımyz. Kók­temde tasyǵan sý úı ir­ge­sine deıin keletin. Bul biz úshin bir mereke edi. Tas­qynnyń beti qaıtqan­nan keıin balyq aýlaımyz. Qazir oılasam, sonyń bári ertegi sekildi kórine­di. О́ıtkeni sol kezdegi aýyl qazir joq. Biraz úılerdiń orny tómpeshik bolyp qana qalǵan. Kórshilerimizdiń de kóbi ómirden áldeqashan ozǵan.

О́tkende aýylǵa jol túskende eski úıge arnaıy soqtym. Balalyq sha­ǵym­nyń izin izdep, tóńi­rekti aınalyp biraz júr­dim. Sa­ǵynyshymdy bas­qandaı boldym. Aıaýly ájemniń súıegi osy úıden shyǵyp edi. Sondyqtan men úshin bul oryn qasıetti. Eski úı: «Balam, meniń kúıim osy degendeı» únsiz muńaıyp turdy. Kózimnen jas yrshyp ketti...