Saıasat • 23 Jeltoqsan, 2025

Bas qala qarqyndy damyp keledi

30 ret
kórsetildi
8 mın
oqý úshin

Elimizdiń bas qalasy bıyl áleýmettik-ekonomıkalyq damý salasynda aıtarlyqtaı jetistikke qol jetkizdi. Negizgi nátıjeler ekonomıkanyń túrli sektorynda turaqty ósýdi, strategııalyq bastamalardy tıimdi iske asyrýdy aıǵaqtaıdy. Jumyspen qamtý deńgeıi, tartylǵan ınves­tısııa kólemi, ınfraqurylymdy damytý syndy mańyzdy kórsetkishter týraly oń dınamıka baıqalady. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Astana qalasynyń ákimi Jeńis Qasymbek elordanyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń bıylǵy barysyn jan-jaqty baıandady.

Bas qala qarqyndy damyp keledi

Jyl basynan beri qysqa­merzimdi ekonomıkalyq ındıkator 118,6%-dy qurady. In­vestısııalar 2,1 trln teńgege jetti, ósim 23,6%, onyń ishinde 66%-y – jeke ınvestısııalar. Shaǵyn jáne orta bıznes qala eko­nomıkasynyń negizi bolyp qa­la beredi, sonymen qatar jal­­py aımaqtyq ónimniń ­72%-yn, jumys oryndarynyń  70%-yn­ qamtamasyz etedi. 73 myń­nan astam turaqty jumys orny quryldy. Jumyssyz­dyq deńgeıi 4,3%-dy qurady, bul respýblıkalyq kórsetkishten 0,3%-ǵa tómen. 3,9 mln sharshy metr turǵyn úı salyndy, bul búkil el kóleminde tapsyrylǵan turǵyn úı qorynyń tórtten biri.

«Halyq sanynyń jyl sa­ıynǵy ósimi jergilikti at­qa­rýshy bılikke úlken jaýap­ker­shilik júktep otyr. Qarasha ­aıynda halyq sany 1,6 mln adamnan asty. Orta eseppen elorda turǵyndary jyl sa­ıyn shamamen 7%-ǵa nemese 100 myń adamǵa artady. Ishki kóshi-qon esebinen elordaǵa kúnine 200 myńnan astam adam keledi.  Sondaı-aq 100 myńǵa jýyq tirkelmegen azamat bar. Turǵyndar sanynyń artýy ınfraqurylymnyń da jan-jaqty damýyn talap etedi. О́zderińiz biletindeı, eki jyl buryn qala sý men jylý qýa­tynyń jetispeýshiligine tap boldy», degen qala basshysy bul baǵytta atqarylyp jatqan jumystardyń retin málim etti.

Aıtalyq, №3 sorǵy-súz­gi stansasy men Astana sýqoı­ma­synan ekinshi sý qubyry jeli­siniń aıaqtalýynyń arqasynda qosymsha táýligine 60 myń tekshe metr aýyzsý qamtamasyz etildi. Jalpy alǵanda, qalanyń sý tutyný kólemi táýligine 350 myń tekshe metrdi quraıdy. Bıyl tórtinshi sorǵy-súzgi stansasynyń qurylysy bastaldy, ol qalany aldaǵy ondaǵan jyl boıy turaqty sýmen jab­dyqtaýdy qamtamasyz etedi.

«Birinshi káriz-tazartý stansasynyń da qýaty artyp keledi. Indýstrııalyq park, Kóktal, О́ndiris turǵyn alaptarynda jergilikti káriz-tazar­tý qurylǵylary jobalaryn júzege asyryp jatyrmyz. Bul jobalardy 2027–2029 jyldar aralyǵynda aıaqtap, sý burý máse­lesin tolyqtaı she­she­miz», dedi J.Qasymbek.

Jańa jylý kózderin engizý jylý júıesiniń qýatyn 34%-ǵa arttyrdy. Jylytý maýsymy shtattyq rejimde, qalypty ótip jatyr. Jylý qýattaryn saq­tap qalý maqsatynda jańa «Telman» gaz jylytý stan­sasynyń qurylysy júr­gizi­ledi. Sondaı-aq ekinshi jylý elektr ortalyǵyn keńeıtýge da­ıyn­dyq, úshinshi jylý orta­ly­ǵynyń kelesi kezegin jos­parlaý bastaldy.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes elordany gaz­dandyrý aıaqtalyp keledi. Qalanyń 95%-y qamtylyp, gaz 14 turǵyn alapqa jetkizildi. Kelesi jyly 100%-ǵa jetedi.

«Taza Qazaqstan» jalpy­ulttyq aksııasyn júzege asyrý júıeli jalǵasyp jatyr. Jyl boıy 328 zańsyz qoqys úıindisi joıylyp, 120 myń tonnadan astam qaldyqtar shy­ǵaryldy. Kelesi jyldyń ekin­shi toqsanynda sheteldik ınves­torlarmen birlesip, táýligine 2 250 tonnaǵa deıin qoqys jaǵatyn zaýyt salýǵa kirisemiz, kásiporyn elektr energııasyn da óndiredi. Zaýyt 2028 jyly iske qosylady», dep atap ótti qala ákimi.

Astanadaǵy kúlbilteli máse­­le­niń biri – kólik júıesi, qala jol­daryndaǵy keptelis, kúndelikti jolaýshylar tasymaly. Elordada 437 myń avtokólik tirkelgen. Oǵan qo­symsha kúnine 90 myńnan astam tranzıttik kólik qu­ral­y kiredi. Máseleni she­shý maqsatynda jol-kólik ın­fra­­qurylymyn jaqsartý jó­nin­degi naqtyly Jol kartasy ázir­lengen. Qazirde jolaýshylar kóligindegi júrginshiler sany – 43%. Ákimdik bul kórsetkish­ti 65%-ǵa deıin kóterýdi josparlap otyr. Bıyl 422 avtobýs sa­typ alyndy, avtopark 1 749 birlikke deıin ósti.

Qalyń buqaranyń aıryq­sha nazaryndaǵy LRT jumy­sy testilik rejimde jumys istep jatyr. Jyl aıaǵyna deıin bar­lyq vagon jetkiziledi. Stansalardyń ishin árleý jumys­y aıaqtalyp keledi. Eki aıdyń ishinde daıyndyq to­lyq tııanaqtalady. Keler jyly LRT jolaýshylar tasymaldaı bastaıdy.

Bıyl 14 km jańa jol salyndy, 60 km jol jóndeýden ótti. Qalanyń ıntellektýaldy kólik júıesi belsendi damyp keledi. Baǵdarshamdar­dyń 40%-y avtomatty rejimde jumys isteıdi. 2026 jyly bul kórsetkish 82%-ǵa jetedi.

Júktemesi joǵary mektepter máselesi kezeń-kezeńimen she­shilip keledi. Bıyl 9 mektep paıdalanýǵa berildi. 2026 jylǵa jalpy qýattylyǵy 16 myń oqýshy ornyna eseptel­gen taǵy 12 mekteptiń quryly­sy josparlanǵan. Memleket-jekemenshik áriptestigi tetigi aıasynda jańa balabaqshalar ashylyp jatyr.

Medısınalyq ınfra­qurylym tapshylyǵy áli de saqta­lyp otyr. Bul máseleni sheshý maqsatynda Esil, Nura aýdandarynda eki emhana, Almaty aýdanynda perınataldyq ortalyq, jańa kópsalaly qalalyq aýrýhana, Esil aýdanynda balalar­ǵa arnalǵan travmatologııalyq pýnkttiń qurylysy bastalady. Qalalyq №2 aýrýhana­nyń qabyldaý-dıagnostıkalyq kesheniniń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Sondaı-aq Saryarqa aýdanynda perınataldyq orta­lyq salý jobasy júzege asyrylyp jatyr.

Sporttyq nysandar jelisi qarqyndy damyp keledi. Or­talyq saıabaqta Inklıýzıvti sport ortalyǵy men Shańǵy bazasy ashylmaqshy. «Qazaq­stan» sport saraıy men Q.Muńaıt­pasov atyndaǵy stadıondy qaı­ta jańǵyrtý jumysy jal­ǵa­syp jatyr, olardyń aıaqtalýy kelesi jylǵa josparlanǵan.

«Jumysymyzdyń eń ma­ńyzdy baǵyttarynyń biri – qala­lyq ortany abattandyrý, kógaldandyrý. Osy maqsatta my­­nadaı baǵdarlamalyq qu­jat­tar ázirlendi: elorda­nyń brendbýgi, Kógaldandyrý jar­ǵysy, «Baqshaly qala», «Jańa kelbet», «Jaıly aýla», «Reno­­vasııa». Olar qalalyq keńis­tikti damytýdyń barlyq baǵytyna qatysty birtutas tásilderdi aıqyndaıdy», dep atap ótti J.Qasymbek.

Jekemenshik ınvestorlar tartý arqyly qanatqaqty joba aıasynda eski turǵyn úı qoryn qaıta jańǵyrtý jumysy bas­taldy. Bul aldaǵy jyldary, ásirese, eski úıleri bar aýdandardy jańartýǵa múmkindik beredi. Mysaly, Baıqońyr aýdanynda ınvestorlarǵa re­novasııa­ǵa arnalǵan 21 jer ýchaskesi bólingen. Kelesi jyly osy jerde Asan qaıǵy kóshe­sin salý josparlanyp otyr. Bıyl 170 qoǵamdyq keńistik abattandyryldy, 1,1 mln-nan astam jasyl jelek otyrǵyzyldy. Jumys qalany kógaldandyrý tujyrymdamasyna sáıkes júr­gizildi.

«Biz jekelegen abattandy­rýdan kóship, «fasadtan fa­sad­qa» qaǵıdatymen kóshe­ler ke­ńistigin keshendi qalyptas­ty­rýǵa baǵyt ustanyp otyrmyz. Munda jaıaý júrginshi­ler, velosıpedshiler, kólik qoz­ǵa­lysy, jaryqtandyrý, navıgasııa, kógaldandyrý eskeriledi», dedi qala ákimi.

Sonymen qatar ınklıýzıvti ortany damytýǵa basymdyq berilip, barlyǵyna qoljetim­di, teń jaǵdaılar jasalyp jatyr. Bıyl ashylǵan «Greenline gúlzary» jobasynyń birinshi kezeńi osy tásildiń úlgisi boldy. Joldyń ornyna jańbyr baqtary men jasandy toǵan­da­ry bar jaıaý júrginshiler aıma­ǵy quryldy. Sporttyq jaǵa­laý men Atatúrik jaǵalaýyn abat­tandyrý aıaqtaldy. Aq­bulaq arnasy arqyly jaıaý júr­­­ginshiler kópiri salynyp jatyr. Beıbitshilik pen kelisim parki, Aqorda aldyndaǵy alań, Syǵanaq kóshesi, Máńgilik el dańǵyly jobalary kúndelikti paıdalanýǵa yńǵaıly keńis­tik­terge baǵyttalǵan.

«Jyldy qorytyndylaı kele, alda áli de aýqymdy is­ter atqarý kerektigin tereń tú­si­nemiz. 2026 jyly qala­nyń ekonomıkalyq ósimin qam­ta­masyz etý, elordanyń kólik jú­ıesin kúsheıtý, áleýmettik ınfra­qurylymdy damytý min­deti tur», dep túıindedi baıan­damasyn qala ákimi.

Baspasóz máslıhatynyń sońynda bas qalanyń basshysy buqaralyq aqparat qural­dary ókilderiniń san salaly suraǵyna muqııat jaýap berdi. 

Sońǵy jańalyqtar