Shaǵyn jáne mıkro bıznesti qoldaýdyń keshendi júıesi bekitildi

Kásipkerlikti qoldaýdyń úsh baǵyty

Búginde elimizde 2,2 mln-nan astam shaǵyn jáne orta bıznes sýbektisi jumys isteıdi, 4 mln-nan astam adam jumyspen qamtylǵan. Premer-mınıstr kásipkerlikti damytý Memleket basshysynyń árdaıym nazarynda turǵan másele ekenin, óıtkeni ol halyq tabysynyń mańyzdy kózi ekenin atap ótti.

«Qýatty ári básekege qabiletti kásipker­liktiń damýy – ornyqty ekonomıkalyq ósýdiń negizgi faktory. О́zderińizge málim, jýyrda Memleket basshysy iskerlik belsendilikti yntalandyrý úshin jedel túrde shaǵyn bıznesti qoldaýdyń biryńǵaı baǵdarlamasyn qabyldaýdy tapsyrdy. Úkimet shaǵyn jáne mıkrobıznesti naqty qoldaýǵa, óńirlerdiń ereksheligin eskere otyryp, óndiristi damytýǵa baǵyttalǵan keshendi qujatty ázirledi», dep atap ótti O.Bektenov.

Ulttyq ekonomıka mınıstrligi keltirgen derekterge sáıkes, «Isker aımaq» shaǵyn bıznesti qoldaýǵa arnalǵan biryńǵaı baǵdar­lama eń aldymen aýyldyq jerler men shaǵyn qalalardaǵy kásipkerlikti damytý­ǵa baǵyttalǵan. Baǵdarlamanyń basty maqsaty – tez iske asatyn, tehnologııalyq jaǵy­nan qarapaıym, biraq áleýmettik jáne ekono­mıkalyq turǵydan naqty nátıje beretin jobalardy qoldaý. Baǵdarlama aıasynda aýyl sharýashylyǵy shıkizatyn óńdeý, tamaq ónimderin óndirý, aǵash óńdeý, sondaı-aq qolóner qyzmeti sııaqty baǵyttarǵa basym­dyq berilgen. Bul salalar jergilikti jerde jumys oryndaryn qurýǵa, tabysty art­tyrýǵa ári óńirlerdiń ekonomıkalyq bel­sendiligin jandandyrýǵa tikeleı áser etedi.

«Isker aımaq» baǵdarlamasyn iske asyrý negizgi úsh baǵytta júrgiziledi. Olar – qarjylyq qoldaý, qarjylyq emes qoldaý jáne ınfraqurylymdyq sharalar. Iаǵnı kásipkerge qarjy berý ǵana emes, sonymen qatar keńes, súıemeldeý, qajetti jaǵdaı jasaý kózdelgen.

Salyq sarsańǵa salmaıdy

Salyq organdarynyń aldynda turǵan basty mindet – kásipkerdi qateligi úshin jazalaý emes, kerisinshe, qatelespeýge aldyn ala kómektesý. Jańa tásil aıasynda salyqtyq eseptilik kólemi 30 paıyzǵa, al salyqtar men alymdardyń sany 20 paıyzǵa qysqarady. Bul kásipkerdiń esep tapsyrýǵa ketetin ýaqytyn edáýir azaıtyp, óz isin damytýǵa kóbirek kóńil bólýine múmkindik beredi. Salyq tekserýleri endi tek táýekelderge baılanysty júrgiziledi. Josparly salyq tekserýlerinen tolyq bas tartyldy. Mıkro jáne shaǵyn bıznes úshin mańyzdy sheshim qabyldanyp, 2026 jylǵa deıingi kezeńde salyq tekserýleri men kameraldyq baqylaý alynyp tastalady.

Sonymen qatar buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa erekshe nazar aýdarylyp otyr. Eger yqtımal zań buzýshylyqtar anyq­­talsa, kásipkerge aldyn ala habar beri­­letin bolady. Bul bızneske óz is áre­ketin qar­jylyq shyǵynsyz, aıyppulǵa jetkiz­beı túzetýge jol ashady.

Infografıkany jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»

Jańa Bıýdjet kodeksi shaǵyn bıznesten túsetin barlyq salyq túsimin jergilikti ákimdikterdiń ıeliginde qaldyrýdy kózdeıdi. Osylaısha, ákimder árbir kásipkerdiń tabys­ty bolýyna tikeleı múddeli bolady, sebebi bul jergilikti bıýdjettiń kirisine áser etedi. Al salyq tóleýshi «Sıfrlyq bıýdjet» júıesi arqyly ózi tólegen salyǵy aýdan kórkeıýine qalaı jumsalyp jatqanyn kóre alady.

Jalpy alǵanda, bıýdjettiń kiris bóligin jańa salyq jáne bıýdjet saıasaty esebinen ulǵaıtý qosymsha qarajatty otandyq bıznesti damytýǵa jáne qoldaýǵa baǵyttaýǵa múmkindik beredi.

Qarjy mınıstri Mádı Takıev shaǵyn jáne mıkro bıznesti shamadan tys ákimshilik qysymnan qorǵaý úshin qolǵa alynyp jatqan ózgerister týraly baıandady. Mınıstrdiń aıtýynsha, endigi maqsat  – az ǵana bereshek úshin kásipkerge qatań shara qoldanbaý. Onyń aıtýynsha, salyq bereshegin májbúrlep óndirip alý tásilderi aıtarlyqtaı qaıta qaralyp jatyr.

«Qoldanylatyn sharalar saı bolýy úshin jáne azǵantaı soma úshin mıkro jáne shaǵyn bızneske qysym jasamaý úshin biz salyq bereshegin májbúrlep óndirip alý tásilderin aıtarlyqtaı ózgertip jatyrmyz. Negizgi jańalyq den qoıý sharalary bastalatyn shekti somanyń kóterilýi boldy. Buǵan deıin salyq bereshegi shamamen 26 myń teńgeden nemese 6 AEK-ten bastap óndirilse, áleýmettik aýdarymdar boıynsha naqty shek múlde bolmaǵan. Endi salyq bereshegi boıynsha shekti soma 87 myń teńgege nemese 20 AEK-ke deıin, al áleýmettik tólemder boıynsha 26 myń teńgege nemese 6 AEK-ke deıin kóterilip otyr», dedi M.Takıev.

Qarjy mınıstrliginiń málimetinshe, buryn áleýmettik tólemder boıynsha shek bolmaǵandyqtan, óndirip alý sharalaryna kóbine shaǵyn bıznes tap bolatyn. Qazirgi tańda boryshkerlerdiń shamamen 72 pa­ıyzy 6 AEK-ke deıingi qaryzy bar kásipkerler ekeni aıtyldy.

Jańa tártip boıynsha endi talaptar naqty ári túsinikti bolyp bólinedi. Eger bere­shek 87 myń teńgege nemese 20 AEK-ke deıin bolsa, kásipkerge tek habarlama jiber­ilip, ósim­pul esepteledi, basqa sharalar qol­danyl­maı­dy. 87 myńnan 195 myń teńgege deıin nemese 20-dan 45 AEK-ke deıingi be­reshek kezinde de al­dymen habarlama ji­beriledi. Qaryz ótel­mese, borysh somasy kóleminde shyǵys opera­­sııa­­­lary toqtatylyp, sodan keıin ǵana ınkassa­lyq ókimder berilýi múmkin. Al bereshek 195 myń teńgeden nemese 45 AEK-ten asqan jaǵ­daıda qatań sharalar iske qosylady. Múlik tizimge alynyp, satylýy múmkin, sondaı-aq óndirip alý debıtorlar esebinen júrgiziledi.

Sonymen qatar Úkimet otyrysynda mıkro jáne shaǵyn bıznesti qoldaýǵa qatysty taǵy bir mańyzdy tetik aıtyldy. Jańa Salyq kodeksinde 1,5 myń AEK-ke deıin, ıaǵnı shamamen 6,5 mln teńgege deıin bereshegi bar salyq tóleýshiler úshin bereshekti 1 jylǵa deıingi merzimge keıinge qaldyrý nemese bólip tóleý múmkindigi qarastyrylyp otyr. Bul rette kásipkerden múlikti kepilge qoıý da, banktik kepildik ákelý de talap etilmeıdi.

Mınıstrdiń aıtýynsha, bul sheshim bıýrokratııany azaıtady. Kepildi baǵalaý men saqtandyrý qajettiligi joıylady, al bólip tóleýdi rásimdeý ýaqyty edáýir qysqarady. Bir deńgeıdegi monıtorıngke qatysýshylar úshin bólip tóleý 12 aıǵa deıin kepilsiz jáne kepildiksiz beriledi.

Naqty tapsyrmalar berildi

Baǵdarlamany tıimdi iske asyrý maq­satynda Premer-mınıstr O.Bektenov birqatar naqty tapsyrma berdi. Birinshi kezekte Qarjy mınıstrligi «Isker aımaq» baǵdarlamasyn qarjylandyrýǵa tıis. О́ńir ákimdikterine aımaqtardyń ereksheligin eskere otyryp, qysqa merzim ishinde basym salalardyń tizbesin qalyptastyrý tapsy­ryldy. Bul tizbe birinshi deńgeıdegi sýbsı­dııa­lardy bólýge negiz bolady. Sonymen birge shaǵyn bıznestiń óndiristik ınfraqu­rylymǵa qoljetimdiligin arttyrý, óndiristik ǵımarattardy jeńildikpen jalǵa alý múmkindigin jasaý mańyzdy ekeni aıtyldy.

Ekinshi tapsyrma óńdeýshi sektordyń ishki jalpy ónimdegi úlesin arttyrýǵa baǵyttaldy. Ol úshin kásiporyndardyń óndiristik qýatyn ulǵaıtyp, jańǵyrtý jumystaryn yntalandyrý qajet. Osyǵan baılanysty О́nerkásip mınıstrligine kelesi jyldyń qańtar aıynan bastap óńdeý ónerkásibinde óndiristik qýattardy jańǵyrtýǵa arnalǵan lızıngtik qarjy­landyrýdy iske qosý tapsyryldy. Shaǵyn jáne mıkro bıznes kepildiksiz 300 mln teńgege deıin óz óndirisin jańǵyrta alady.

Úshinshi másele ońaılatylǵan deklarasııa rejimin qoldanatyn jetkizýshilermen jumys isteý kezinde shyǵystardy shegerýge tyıym salýǵa qatysty boldy. Bul shama­men 400 myń shaǵyn jáne mıkro bıznes ókiliniń múddesine áser etedi. Osy sanat­taǵy kásipkerler óz kásibiniń bolashaǵyna alańdamaýǵa tıis ekeni atalyp ótti. Qarjy mınıstrligi salyqtyq ákimshilendirýdiń servıstik modelin engizip, túsindirý jumys­taryn kúsheıtý arqyly kásipkerlerdi qoldaýy qajet. Sonymen qatar Ulttyq bankpen birlesip, shaǵyn bıznes úshin salyq eseptiligin avtomatty túrde toltyrýdy jedel qamtamasyz etý tapsyryldy.

Tórtinshi tapsyrma Memleket basshy­synyń bastamasymen salyqtyq ákimshi­lendirýdi «Taza paraqtan» júrgizýge qatysty boldy. Bul ózgerister barlyq mıkro jáne shaǵyn bıznes sýbektilerine oń áser etedi. Osyǵan baılanysty normatıvtik quqyqtyq aktilerdi qabyldaý jáne aqparattyq júıelerdiń daıyndyǵyn qamtamasyz etý boıynsha barlyq uıymdastyrý sharalaryn jedel júrgizý tapsyryldy.

Besinshi baǵyt shaǵyn jáne monoqala­lardaǵy, sondaı-aq aýyldyq jerlerdegi kásipkerlerdi qoldaýǵa arnaldy. Shaǵyn bızneske aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa ári borysh júktemesin azaıtýǵa múmkindik beriledi. Bank nesıesi boıynsha nomınaldy mólsherlemeniń shamamen 9 paıyzy sýbsıdııalanady. Bul rette ekinshi deńgeıli bankterdiń aǵymdaǵy mólsherlemesi 22 pa­ıyz, al sýbsıdııalanatyn bóligi 8, 8 paıyzdy quraıdy.

Baǵdarlamanyń oryndalýyn úılestirý Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri S.Jumanǵarınge júkteldi.