Sońymnan kishi ulym Jansúgir júgirip keldi. Eki bólmeli bórene aǵashtan salynǵan toqal tamǵa qaraǵan ol: «Áke, bul ne?» dep surady. – Bul – men týyp-ósken úı. Qazir toshala úı. Abaı elinde muny shoshala dep te ataıdy.
Tórde ájemniń eski kebejesi tur, ústinde qońyr «orys chemodan». Ár kelgen saıyn ájemniń qońyr sandyǵyn adaqtap shyǵatyn ádetim-tuǵyn. Aýzyn ashsań, ótken dáýirden syr shertip qoıa beretin sıqyry bar-tyn. Kóneniń ıisi ańqıdy. Ájelerde bolatyn qalampyrdyń ıisi tárizdi. Sandyq ishinde ne joq deısiń, bári bar. Ákemniń áskerden kelgendegi fotosýreti júr, áli sur shınelin sheshpepti. Odan basqa da týysqandardyń aq-qara tústi sýretteri kórinedi. Qazir kóbi ómirden ótken, álde keıbirin tipti tanymaı da qalǵan shyǵarmyz... Kishkentaı balanyń qońyr draptan tigilgen kúrteshesi júr, meniń tórt-bes jasta kıgen kók kóbentem de osynda eken. Qoldan syryp tigilipti. Pıonerlerdiń qyzyl záńgási, bes buryshty juldyzsha, keńestik tósbelgiler, merekelik medaldar, taǵysyn taǵy kóne buıymdar.
«Áke, sonda osy úıde turǵansyzdar ma?» deıdi bala, bul kúnde ol-puldy qoıa salatyn, qoıma bolyp jatqan úıge tańyrqap. «Iá, anaý terezeniń aldynda men jatar edim. Mynaý jerde pesh turatyn. Qyzýyna talaı jylyndyq, ústine toqash qaryp jeıtin edik», deımin. «Sonda qaıda oınaıtyn edińiz» deıdi jazǵan. Kózinde maǵan degen aıanysh baıqalady. О́zi sáýletti Astanada, «Egemen» úıiniń aýlasynda, «Jýrnalıster» saıabaǵynda saıran salyp júrgen balaǵa mundaı jupyny úı rasynda bir qyzyq kóriner edi.
Bir qyzyǵy ekeýmizdiń de kózimiz túsken zat – et iletin arsa aǵashta turǵan temir kisen boldy. Úı ishi alakóleńke, eńsesi alasa tartypty. Burynǵydan shógip ketken be, álde men ósip ketkendikten be, bilmeımin. Áıteýir álgi temir kisendi jaryqqa kórmekke syrtqa alyp shyqtyq.
Balanyń ádeti «o ne, bu ne?» deıtin. Bul joly men ony «kisen» dep qana aıttym da, ózim de oılanyp turyp qaldym. О́ıtkeni ony bizdiń bala kezimizde úlkender úıge qulyp retinde de paıdalana beretin. «Qulyp pa, kisen be?» deımin ishteı. Osy kezde janymyzǵa ákem keldi. Ol kisi munyń jylqyǵa salatyn kisen ekenin esime saldy.
– Buryn, – deıdi ákeı, – muny mańdaıǵa basqan júırik attyń aldyńǵy eki aıaǵyna salyp qoıatynyn kórgenmin. О́ıtkeni munyń kilti bolady. Al jaı tıekpen bekitiletin shider salyp, ne arqandap qoısa ury-qary toqtatpaıdy. Sondyqtan osyndaı berik kisen salady. Attyń aıaǵyn zaqymdap ketpes úshin kıiz ne jaqsy ılengen teri orap qoıady. Kisendi qazaqtyń ustalary qoldan soǵady. Attyń oń aıaǵyna salynatyn kisenniń bólsheginde kishkentaı shyǵyr bolady, sol shyǵyrdan kisenniń shynjyryn ótkizgende bólshek jabylady, al ekinshi aıaǵyna salatyn kisenniń eki ushynda aıqastyryp jabylatyn kilti bolady. Kisen tek kiltpen ashylyp, jabylady. Muny baıaǵyda atam Kúlik degen júırik atyna salyp qoıatyn.
Osy kezde esime sap ete tústi, dál mundaı kisendi Semeıdegi ólketaný mýzeıinen de kórip edim. Artynan anyqtap surasam, rasynda bul jylqyǵa salynatyn kisen eken. Árıne, men jańalyq ashyp otyrǵam joq, biraq bul birshama umyt qalyp bara jatqan ábzeldiń bir túri ekeni de ras. Áıtkenmen úlkenderdiń aıtýyna qaraǵanda, stalındik qýǵyn-súrgin kezinde repressııaǵa ushyraǵan bozdaqtardyń aıaǵyna dál osyndaı temir kisen salyp aıdaǵan eken...
Abaı oblysy
