Qoldaǵy derekterge úńilsek, amerıkalyq saıahatshy 1865–1868 jyldary Orys – Amerıka telegraf qoǵamynyń tapsyrmasymen patshalyq Reseı terrıtorııasyn Berıng buǵazynan bastap, qazaq dalasyn kókteı ótip, kórgen-bilgenin qaǵazǵa túsirip, áredikte fotoda alyp otyrǵan.
Saıahatshy eline oralǵan soń 1870 jyly Sibir óńiri men qazaq dalasynda kýá bolǵan oqıǵalaryn hattap-shottap «Sibirdegi kóshpeli ómir» atty kitap shyǵarǵan. Bul týyndy buqaranyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵany sonshalyq, 20 dúrkin qaıta basylyp, álem tilderine aýdarylǵan. Odan keıin 1891 jyly biz sóz etip otyrǵan «Sibir jáne aıdaý» kitaby jaryq kórgen.
Osy týyndyda Reseı quramyndaǵy ákimshilik birlik retinde 1854 jyly qurylǵan Semeı oblysy, onyń ortalyǵy Semeı qalasy jáne oblysqa qarasty О́skemen ýezi haqynda birshama málimet jazyp qaldyrǵan. Osyndaǵy nazar aýdaratyn derek, avtor Semeıge jer aýdarylyp kelgen A.Leontev degen saıası tulǵanyń aıtýynan, qalalyq kitaphanaǵa Abaı degen qazaq kelip, orys tilindegi álem klassıkasyn oqıtyny týraly estigenin baıandapty.
Sondaı-aq О́skemen ýezine qarasty Altaı stansasy (qazirgi Qatonqaraǵaı aýyly) jáne bul jerden Buqtyrma ańǵary haqynda: «Aýyl (stansa) taý ańǵarynan 3 500 fýt bıikte ornalasqan, soltústigi gúldi tóbeler, ońtústiginde alty fýt qashyqta Buqtyrma aǵyp jatyr. Aınala ártúrli lashyqtardan (kıiz úılerdi aıtady) quralǵan qazaqtar qonysy. Bul ólke Ertis boıyndaǵy qunarsyz jerlerge qaraǵanda kóz qýantady...», dep jazyp, osyndaǵy qazaqtar ómirinen fotolar túsirgen eken.
