Tuńǵysh múftıimiz baqıǵa ozdy...

Qazaqstan mu­syl­­mandary dinı basqarmasynyń atynan marqumnyń ­ot­ba­syna, týǵan-týystaryna, eli­miz­degi barsha musylman qaýy­myna kóńil aıtamyn. Marqum­ǵa máń­gilik meken jánnattan buıyrsyn!

Tuńǵysh múftıimiz ıslamdyq bilim alý salasynda da eleýli jetistikke jetti. Buharadaǵy «Mır – Arab» medresesi men Lıvııa ýnıversıtetinen dinı sharıǵat mamandyǵyn ıgerip shyqty.

Rátbek haziretimiz múftı bol­­ǵan jyldary musylman mem­­­le­ket­terimen tyǵyz qarym-qa­tynas ornatyp, yntymaq­tas­tyqty arttyra tústi. Qazaq­stan musylmandary dinı basqar­masynyń irgetasyn qalaǵan Rátbek Nysanbaıuly 70-ke jýyq meshit saldyrýǵa yqpal etti. Ha­lyq­tyń dinı saýat ashýy­na den qoıdy. О́ıtkeni osy kezeńde halyq­tyń dinı saýatyn ashý mańyz­dy istiń biri boldy. Usta­zymyz boıynda bar kúsh-qaıra­tyn shákirt tárbıeleýge arnady. О́zinen keıingi shákirtterine árqashan aǵalyq keńesin aıtyp, janashyrlyq tanytty. Búginde shákirtteri dinı salada jaýapty qyzmetter atqaryp júr.

Ol ólsheýli ǵumyrynda halqy­myzdyń rýhanı damýyna, qoǵam­­da ımandylyqtyń, izgiliktiń, bir­­lik pen tatýlyqtyń nyǵaıýyna súbeli úles qosyp, elimizdegi barsha din qyzmetkerlerine óshpes ónege kórsetip ketti. Rátbek qajynyń atqarǵan ıgi isteri, ustazdyq hám aǵartýshylyq qyzmeti qazirgi býyn­ǵa, barsha ımamdarǵa árqa­shan rýhanı baǵdarsham bolary haq.

1943 jyly Orta Azııa jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy (SADÝM) qurylady. Rátbek ustazymyz 80-jyldary Zııaýtdın Babahannyń (Ishan Babahannyń uly, ekinshi múftı) ornyna bir jarym aı Tashkentte atqarýshy múftı bolady. Sol kezde ony bolashaq múftılikke daıarlap jatqan kezi edi. Zııaýtdın Babahannyń den­saýlyǵynyń nasharlaýyna baılanysty jańa múftıdi taǵaıyndaý máselesi kóterildi. Osy kezde Zııaýtdın: «Ornyma eki adam laıyq: biri – Qazaqstannyń qazıi Rátbek Nysanbaev, ekinshi­si – balam Shamsıddın Babahan», depti. Alaıda Rátbek haziret bul qyzmetten bas tartady. Sebebi onyń negizgi oıy SADÝM-nan Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasyn bólip áketý bolatyn. Tashkentte qalsa, ol oıy júzege aspaıtyn edi. Sondyqtan Tashkenttegi múftılikten bas tartyp, Qazaqstan múftııatyn qurýdyń joldaryn qarastyrdy. Sol kezde elimizge derbes Dinı basqarma qajet edi.

1979–1990 jyldary Qazaq­stan qazıi qyzmetin Rátbek qajy Nysanbaıuly atqar­dy. Keńes odaǵy kúıreı bas­ta­ǵan tusta ulttyq, dinı máse­leler shıelenisip ketti. 1989 jyly Orta Azııa jáne Qazaq­stan musylmandary dinı basqar­ma­synyń (SADÝM) múftıi Sham­sıd­dın Babahan qyzmeti­nen ketti. Onyń ornyna Muhammad Sadyq Muhammad Iýsýf múftı boldy. Osy kezde Qazaqstan Dinı basqarma quramynan bólinip shyqty. Onyń birneshe sebebi boldy. Dinı basqarma Tashkent­te ornalasty jáne keńestik saıasat­qa baılanysty Qazaqstannyń dinı-rýhanı ómirine yqpal ete almady.

1990 jyly 12 qańtarda Almatyda Qazaqstan musyl­man­­­darynyń I quryltaıy ótip, Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy quryldy. Qazaqstan musylmandary dinı basqar­masy Tashkenttegi Orta Azııa jáne Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynan bólinip, derbes Dinı basqarma boldy. Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń alǵashqy tóraǵasy, Bas múftı bolyp Rátbek qajy Nysanbaıuly saılandy. Ol kezde elimizde bar-joǵy 25 meshit bolatyn. Qostanaı, Torǵaı, Jezqazǵan, Mańǵystaý, О́skemen, Taldyqorǵan sekildi alty oblysta múlde meshit joq edi. Din ábden turalap qalǵan kez bolatyn. Meshitterdiń de meshit degen aty ǵana bolmasa, meshit­ke laıyq shart-jaǵdaıy da joq edi. Qazaqstannyń qazııatyna osyndaı toqyraý kezeńde kelgen Rátbek qajy qoldan kelgenshe meshit saldyrýǵa yqpal etti. Shákirtterdi Mysyrǵa jiberip, olardy dinı qyzmetke taǵaıyndady.

Rátbek qajy Nysanbaı­uly­nyń ǵylymı-shyǵarmashy­lyq eńbegin de atap ótý lázim. Ol 1991 jyly «Quran-Kárim­niń» maǵynalary men túsindir­me­leriniń aýdarmasyn jarııalady. 20-dan astam dinı-tanymdyq kitap, jınaq ázirledi.

Marqum ustazymyz Qazaq­stan musylmandary dinı bas­qar­masynyń Astanadaǵy bas keńse­sine kelgende: «Qandaı ǵajap ǵıma­rat! Mundaı keńsede otyryp elge, dinge qyzmet etý – úlken baqyt. Qazir elge aıanbaı qyzmet etetin kezderiń. Alla Taǵala qasıet­ti sa­ladaǵy qyz­met­terińe bereke násip etsin!» ­dep batasyn bergen edi. Alla Taǵala Rátbek hazire­timizdiń otba­syna kórkem sabyr bergeı! Jat­qan jeri jaıly, topyraǵy torqa bolǵaı! Dinı salada jasa­ǵan sa­ýap­ty amaldarynyń ıgili­gin kórgeı!

Naýryzbaı qajy TAǴANULY,

QMDB tóraǵasy, Bas múftı