Muqaǵalı jaryq dúnıeniń dıdarymen qoshtasardan bir jarym aı buryn, ıaǵnı 1976 jyldyń 14 aqpanyndaǵy kúndeligine: «Meni óz óleńimnen bólip qaramaýlaryńyzdy ótinem. Esterińde bolsyn, meniń jeke óleńim ózinshe eshteńe quramaıdy. Biriktirip qaraǵanda, ol poema ispetti birtutas. Basy jáne aıaǵy bar» dep jazyp qaldyrypty. Iаǵnı shaıyr týyndylaryn bastan-aıaq biriktirse, birtutas úlken poemaǵa aınalatynyn meńzeıdi. Sol uly poemany shıryqtyryp turǵan negizgi betterdiń biri Maıgúlge arnalǵan jazbalar der edik. О́ıtkeni Maıgúl qyzdyń qazasynan keıingi aqynnyń muńy burynǵysyna múldem uqsamaıdy.
...Túsimde qyzym meni shaqyrady,
О́zenniń ar jaǵynda otyr, áni...
Ǵafý, balam, ǵafý et, bara almaımyn,
Men degen jer betiniń «aqymaǵy»...
Bizdiń paıymdaýymyzsha, Muqań jer betiniń «aqymaǵy» bolǵan joq. О́mirdiń jeli shaıqap, saǵaǵynan bir japyraq úzilip túskende qaıǵy men qasirettiń ashy dámin tatty. Sóıtti de, keýdesindegi teńizdeı tolqyǵan sherin qaǵazǵa tókti. Muny aqynnyń anasy Naǵıman Batanqyzynyń: «Keń jaılaýda ósken adamǵa yǵy-jyǵy qalada kún keshý qaıdan ońaı bolsyn. Qysylyp-aq júrdik. Men de, kelinim Lashyn da, Muqaǵalıdyń ózi de syr bermedik. Sóıtip júrgende bizdiń shańyraq aıaq astynan shaıqaldy. Muqaǵalıymnyń Maıgúl degen qyzy jol apatynan jazym boldy. Mine, osydan bastap balam seńdeı buzyldy. Qatty kúızeldi. Iyǵy túsip, sylynyp sala berdi. Minezinde de ózgeris paıda boldy. Sóıtsem, ne kitabyn shyǵara almaı, ne qamqor alaqannyń shýaǵyna bólene almaı qınalyp júrgen kezi eken ǵoı. «Jyǵylǵanǵa judyryq» degendeı, oǵan qyzynyń ólimi qosylyp, júnjip-aq ketti. Sóıtip júrip tolassyz jaza berdi», degen esteliginen de baıqaýǵa bolady.
Osy esteliktegi Naǵıman shesheıdiń «ne kitabyn shyǵara almaı, ne qamqor alaqannyń shýaǵyna bólene almaı» degen sózine mán berińizshi. Qınalyp júrgen Muqań qyrshynnan qıylǵan qyzynyń molasyna qulpytas ta qoıa almaı «jarytpaı qoıǵan Táńirine» aryz-armanyn aqtaryp, birneshe jyl toqtaýsyz aǵytylǵanyn baıqaısyz. Aqyn qyzyna arnaǵan óleńderiniń birinde:
«Qyzym meniń,
Gúlim meniń,
Aıaýlym!
Jatyr molań jotasyndaı qoıannyń
Qulpytastyń quny maǵan bes tıyn,
Biraq taspen qalaı janshyp qoıarmyn?!.
Qoıman, botam.
Keregi ne kók tastyń»
deıdi. Syrt kózben qaraǵan janǵa Muqańnyń Maıgúl mazaryna qulpytas qoıǵysy kelmeıtindeı, kerisinshe «qysta aq qar, jazda shalǵyn shóp basyp, qyzyn aǵyl-tegil aq nóserdiń joqtaǵanyn qalaıtyndaı kórinedi. Biraq aqynnyń qara sózben jazǵan «Qulpytas» atty áńgimesin oqyǵanda bul oıǵa tipti kereǵar pikirmen toqaılasasyz.
«Zııashtyń (Maıgúldiń prototıpi) basyna qulpytas ornatamyzben júrgende, arada bes-alty jyl ótip te ketken. Aqyry qalǵan qarǵalarynyń tileýin tilep, sabyrmen qalǵan-dy. Tek jylda jaz aıynda, Zııashtyń týǵan kúni, onyń basyna baryp, shóp basqan mop-momaqan qabirdi únsiz aımalap qaıtatyn. Qaıtar joldarynda sándik úshin emes, sábılerine eskertkish úshin áli kúnge quıttaı qulpytas ornata almaǵańdyqtaryn ekeýiniń de ishi sezip, birinen biri uıalatyn. Birine biri qaraı almaı qapalanatyn edi» deıdi álgi áńgimesinde.
Aqyn «keregi joq kóktastyń» dep qyzynyń arýaǵynyń aldynda aqtalýy, ol az bolsa joqshylyqtyń kesirinen qulynshaǵynyń basyna qara tas qoıa almaǵany qandaı qasiret edi. Janynan da jaqsy kórgen perzentinen aıyrylý aqyn janynyń japyraqtaryn julmalap, izgi úmitterin kúıretip, qoǵamǵa degen kózqarasyn túbegeıli ózgertipti. О́stip qalaqtaı ǵana qulpytas qoıa almaǵandaǵy aqynnyń ishin kernegen óksik ulǵaıa-ulǵaıa ulttyń sherine ulasypty. Demek, júregi – Afrıka, baýyry – Kıpr, mıy – Muzdy muhıttaı Muqaǵalıdy, ıaǵnı qazaqtyń sher-shemen sózi júreginde kóterilis jasap, keýdesindegi bekinisti buzbaq bolyp alasurǵan Muqaǵalıdy tanyp-túsingisi kelgen adam onyń uly poemasynyń Maıgúl atty betin qaıyra oqyp turmaǵy lázim.
