Jańa qurylym jańasha jumys isteıdi

Elimizde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreske qashanda basa mańyz berilip keledi. Bul turǵyda, ásirese, memlekettik qyzmet sapasyna aıryqsha nazar aýdarylýda. Sebebi, elge qyzmet etetin memlekettik qyzmetshilerdiń qyzmet kórsetý sapasy men jumysynda min bol­maýy qajet. Osy oraıda olardyń jumysyn ońtaılandyrý maqsatymen Prezıdent Jarlyǵymen Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi quryldy. Ol Elbasyna tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin, memlekettik qyzmet salasynda basshylyqty, memlekettik qyzmetter kórsetý sapasyn baǵalaý men baqylaýdy, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen shekterde sybaılas jemqorlyq qylmystar men quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alý, olardy anyqtaý, jolyn kesý, ashý men tergeý boıynsha salaaralyq úılestirýdi ári ózge de arnaıy atqarýshy jáne ruqsat berýshi fýnksııalardy júzege asyratyn memlekettik organ bolyp tabylady. Osy oraıda biz memlekettik basqarý júıesindegi reformalarǵa sáıkes qurylǵan jańa Memlekettik qyzmet isteri jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń máni men baǵytyna jáne bastap jatqan jańa jumystary týraly keńirek bilý úshin agenttik tóraǵasynyń orynbasary Saıan AHMETJANOVQA jolyqtyq. – Saıan Qylyshuly, áńgimemizdi memlekettik qyzmet pen sybaılas jem­qorlyqqa qarsy is-qımyl máse­le­lerin biriktirgen memlekettik organ ju­my­syndaǵy negizgi nysanyna toqtalsaq. – Iá, bul agenttik jumysynyń jańa nysany retinde memlekettik organdar men uıymdar qyzmetindegi sybaılas jemqorlyq dárejelerin taldaý jáne anyqtaýdy ataýǵa bolady. Taldaýdyń baǵyttary memlekettik organdar qyzmetiniń erekshelikterine qaraı anyqtalyp otyrady. Onyń ishinde salalyq zańnamalar men taldaý jasalatyn memlekettik organnyń uıymdastyrý-basqarýshylyq qyzmetine taldaý jasalady. Ásirese, memlekettik qyzmetter kórsetý sapasyna, baqylaý fýnksııalaryn júzege asyrýǵa, memlekettik satyp alýdy uıymdastyrý, kadrlar boıynsha qabyldanǵan sheshimder, qyzmettik etıka normalaryn saqtaý máselelerine erekshe kóńil bólinedi. Osylaısha memlekettik organ basshylyǵy jumystyń tıimdiligi úshin sybaılas jemqorlyq kózderin taýyp, ony joıýdy júzege asyrýy jáne nemquraılylyq tanytpaý sharalary erekshe eskeriletin bolady. Bul rette, taldaý jáne anyqtaý sharalarynyń negizgi maqsaty – sybaılas jemqorlyq táýekelderiniń aldyn alý bolyp tabylatynyn atap ótý qajet. – Bul sharalardyń nátıjesi – sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar sanynyń tómendeýimen baǵalanady emes pe? – Árıne, sybaılas jemqorlyq múm­kindikterin anyqtaýda biryńǵaı baǵytty qamtamasyz etý maqsatynda agenttik tarapynan tıisti ádistemelik usynymdar ázirlendi. Onda sybaılas jemqorlyq táýekelderin anyqtaýǵa arnalǵan jalpy erejeler, uıymdastyrý tártibi, ólshemder, aqparattar tizbesi, sondaı-aq, anyqtaý nátıjesi boıynsha qabyldanatyn sharalar belgilendi. Bul sharalardyń alǵashqy qadamy retinde Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrligi qyzmetindegi sybaılas jemqorlyq kórinisterin anyqtaý isi bastaldy. Osy baǵyttaǵy jemqorlyqty anyqtaý sharalary josparly túrde barlyq memlekettik ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdarda júzege asyrylatyn bolady. – Agenttik jumysyndaǵy jańa baǵyt­tardyń taǵy biri retinde – sybaılas jemqorlyqqa qarsy bilim berý, saýat­tandyrý jáne jurtshylyqpen ózara is-qımyl jasaý baǵytyn ataýǵa bola­dy eken. Árbir azamat memlekettik kórse­ti­letin qyzmet aıasynda qujat nemese ta­ǵy basqa derekterdi ázirlegeni úshin pa­ra su­ralǵan jaǵdaıda qandaı áreket ja­saý ke­rektigin bilýi qajet qoı. Buǵan ne deısiz? – Elbasynyń «Dástúr men mádenıet – ulttyń genetıkalyq kody» degen sózi bar. Osy tusta sybaılas jemqorlyqtyń qazaq halqynyń túpki mádenıetine jat dúnıe bolǵandyǵyn ataǵym keledi. Jalpy, bul túsinik Qazaq eli úshin sanǵasyrlyq tarıhı ózgeristermen, totalıtarlyq júıemen birge endi. Ultymyzdyń ózine tán sanasyn oıatý maqsatyna jetý úshin, biz memlekettik emes uıymdarmen, kásipkerlermen, oqý oryndarymen, memlekettik organdarmen, tipti dinı, ulttyq jáne mádenı birlestiktermen seriktesip, bir-birimizdiń múmkindikterimizdi paıdalanatyn bolamyz. Halyqtyń quqyqtyq habardarlyǵyn arttyrý, onyń ishinde sybaılas jemqorlyqtan saqtaný joly týraly jurtshylyqty saýattandyrý sharalary qolǵa alyndy. Siz durys aıttyńyz, árbir azamat memlekettik kórsetiletin qyzmet aıasynda qujat nemese taǵy basqa derekterdi ázirlegeni úshin para suralǵan jaǵdaıda qandaı áreket jasaý kerektigin bilýi qajet. Sebebi, óz quqyqtaryn bilmeıtin adam birinshi kezekte tanys-tamyrlaryn izdeı bastaıtyny belgili. Osyǵan baılanys­ty, agenttik tarapynan mektepke deıingi, bastapqy, orta jáne orta kásibı, joǵary bilim deńgeılerine jáne maqsatty toptar – memlekettik qyzmetshiler, ÚEU, BAQ, bıznes-qurylymdar men halyqqa arnalǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy saýattandyrý jáne bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleý bastaldy. Jurtshylyqtyń habardar bolýyn qamtamasyz ete otyryp, balabaqshadan bastap quqyqtyq saýatty qoǵamdy qalyp­tastyrý sharalaryn júrgizemiz. Al saýattandyrý jurtshylyqtyń barlyq toptarymen júrgiziledi. Birin­shisi, ıaǵnı bilim berý men saýattandyrý júıesi týraly aıtar bolsaq, arnaıy oqý baǵdarlamalaryn engizýde Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń áleýeti men qoldaýyna súıenetinbiz. Ekinshiden, buqa­ralyq aqparat quraldary arqyly sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyldardy nasıhattaý. Jýrnalıster, zııaly qaýym arqyly, derekti fılmder, ınternet pen áleýmettik jeliler sııaqty basqa da joldarmen halyqtyń Qazaqstandaǵy sybaılas jemqorlyqqa nemquraılyǵyn, qalyptasqan keleńsiz oı-sanasyn ózgertý jumysyn qolǵa aldyq. Biz sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımylǵa barsha qazaqstandyqtardyń belsendi qatysqanyn, jappaı qoldaýyn kútemiz. Sebebi, tyǵyryqqa tireıtin sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúreste qoǵam bolyp kirisken jaǵdaıda ǵana nátıjege jetemiz. –  Osy oraıda, sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl baǵytyndaǵy jumys­tardy jandandyrýda Elbasynyń Jar­lyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýb­lıkasynyń 2015-2025 jyldarǵa arnal­ǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııasy týraly aıta ketseńiz? – Iá, Elbasynyń Jarlyǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasynyń 2015-2025 jyldarǵa arnalǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy strategııasy jumy­symyzǵa erekshe serpilis beredi. Onda sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý mańyzdylyǵyna basa nazar aýdaryl­ǵan. Bul sharalardy júzege asyratyn jańadan qurylǵan agenttiktiń ortalyq apparatynyń qurylymy bar-joǵy 3 departamentten turatyn shaǵyn ári utymdy etip jasaqtaldy. Qyzmetshilerimiz qatań irikteý eleginen ótken úzdik mamandardan turady. Olardyń qatarynda kásibı qyzmetke barynsha yntalanǵan, eldegi aldyńǵy qatarly joǵary oqý oryndary men shetelderde bilim alǵan, ıaǵnı bolashaǵynan úmit kúttiretin jastar basym. Jalpy, agenttik óz ókilettigin keńeıtip qurylǵan sátinen bastap memlekettik qyzmet salasyndaǵy biryńǵaı saıasat­ty júzege asyrý jumystaryn jalǵas­tyrýda. Memleket basshysynyń saıası kúsh-jigeriniń arqasynda memlekettik qyzmet­ti reformalaýda Qazaqstanda halyq­aralyq sarapshylar moıyndaǵan álem­degi úlgili standarttarǵa saı keletin memle­kettik qyzmettiń modeli qalyptasty. Mem­­lekettik qyzmet salasyn jańǵyrtýǵa baǵyt­­talǵan osy sharalardyń barlyǵy jar­qyn bolashaǵymyzdyń baǵdary «Qazaq­­stan-2050» Strategııasynda kórsetil­gen «halyqqa jáne memleketke qyzmet etý­di barlyǵynan joǵary qoıa­tyn» kásibı mem­le­kettik apparatty qalyp­tas­tyrýǵa óz sep­tigin tıgizetini sózsiz. Memlekettik qyzmetkerlerin irikteý jáne joǵarylatý kezinde merıtokratııa qaǵıdasyn kúsheıtý, olardyń qyzmetin baǵalaý jáne biliktiligin arttyrý, ádisterin jetildirý, personaldy basqarý ınstıtýttaryn nyǵaıtý – osy qyzmettiń negizgi basymdyqtary bolyp tabylady. – «Týra bıde týǵan joq» degendeı, memlekettik qyzmetshilerdiń qoǵamǵa adal qyzmet etýi jańa kezeńniń talaby deımiz. Buǵan daıyndyq qalaı? – Keleshekte memlekettik qyzmetti jańǵyrtýdyń uzaq merzimdi sharalarynyń bir bóligi retinde aıryqsha talantty basqarý júıesin qurý, korporatıvtik sektordyń jáne halyqaralyq konsaltıngtik agenttikterdiń tájirıbesi boıynsha basqarýshylyq býynnyń quzyretterin baǵalaý, qoǵam qajettiligin anyqtaý úshin turaqty keri baılanys ornatýdy aıtýǵa bolady. Bul baǵyttaǵy jumystardy biz joǵary josparlaý, talanttardy basqarý, personaldy basqarýdy avtomattandyrý júıesin engizýge baǵyttadyq. Osy oraıda, irikteý ádisteri men kásibı daıarlaýdy jetildirýdi engizý arqyly memlekettik qyzmettiń kadrlyq quramyn kúsheıtýge erekshe kóńil bólinedi. Memlekettik qyzmet quramyn onlaın rejiminde basqarý tetikterin iske asyrýǵa múmkindik beretin «e-qyzmet» aqparattyq júıesin qurý boıynsha jumystar júrgizilýde. Osy aqparattyq júıeni engizý ozyq halyqaralyq tájirıbege sáıkes jeke basqarýǵa, kadr qyzmetteriniń jumys tıimdiligin arttyrýǵa, aqparatty alý men ony ózekti etýge ketetin ýaqyt pen eńbek shyǵyndaryn qysqartýǵa jol ashady. Sondaı-aq, biz konkýrstyq irikteýdiń ashyqtyǵyn arttyrýdy, testileýdiń shekti mánin esepteýdi qaıta qaraýdy, maqsatty toptar boıynsha kadr rezervin qalyptastyrýdy kózdeımiz. Akademııadaǵy oqý baǵdarlamalaryn memlekettik qyzmet tájirıbesinde kezdesetin máselelerge beıimdep oqytýdy jetildirýge erekshe kóńil bólindi. – Agenttik tarapynan memlekettik qyzmetti jetildirý sharalary jalǵasyn tabatyn shyǵar? – Suraǵyńyz óte oryndy. Sóz ba­synda Agenttikke memlekettik qyzmet salasyn jetildirý boıynsha keshendi shara­lardy ázirleý men júzege asyrý jóninde jaýapty mindet júktelgenin atap ótken edim. Bul mindetti biz barlyq múddeli memlekettik organdarmen birlesip júrgizýge nıettimiz. Osy maqsatpen bıylǵy jyldyń 21 qańtarynda memlekettik qyzmetti jetildirý máseleleri boıynsha dóńgelek ústel uıymdastyryldy. Atal­ǵan sharaǵa Parlament depýtattary, bir­qatar oblystardyń ákimderi, Prezıdent Ákimshiliginiń, Premer-Mınıstr Keń­se­siniń, BAQ ókilderi, mınıstrlikterdiń jaýapty hatshylary men aımaqtar ákim­deriniń apparat, óńirlik oqytý orta­lyqtarynyń basshylary qatysty. Onda memlekettik qyzmet quramyn basqarýdyń ózekti máseleleri, úmitkerlerdi testileý jáne olardy irikteý sharttaryn odan ári jetildirý, sondaı-aq, memlekettik apparatty kásibılendirý men memlekettik qyzmet kórsetý týraly basqa da suraqtar qarastyryldy. Agenttiktiń ókilderi basty nazardy merıtokratııa qaǵıdasyn buljytpaı oryndaý negizinde, talanttardy basqarý jáne mansaptyq josparlaý sekildi kadrlardy irikteý men jyljytýdyń zamanaýı tehnologııalary men tetikterin engizý arqyly memlekettik qyzmettiń modelin odan ári jetildirýge aýdardy. О́ńirlerdiń basshylary kadrlardy irikteý men joǵarylatý máselesi boıynsha birqatar usynystaryn jetkizdi. Senat jáne Májilis depýtattary ózderiniń baıandamalarynda  «A» basqarýshy korpýsy kadr rezerviniń quramyn jasaqtaýdyń tetikterin jetildirýge nazar aýdardy. Atalǵan másele boıynsha naqty usynystar engizildi. Budan basqa, dóńgelek ústelge qatysýshylar konkýrstyq irikteýdiń baǵytyn úmitkerlerdiń tek zańnamany bilgendigin ǵana emes, sonymen qatar, kásibı jáne iskerlik qyryn da baǵalaýdy engizýdi atap ótti. Spıkerler óz pikirlerinde memlekettik qyzmetti jetildirýdiń basty qaǵıdasy retinde merıtokratııa tetikterine súıene otyryp, mansaptyq ósý múmkindigin qalyptastyrýdy atady. Bul baǵyttaǵy pikir-almasý jıyndary budan keıin de jalǵasatyn bolady. – Elde «Memlekettik kórsetiletin qyzmetter týraly» Zań qabyldandy. Memlekettik qyzmetti tutynýshy en­di osy Zańnyń aıasynda kórsetiletin qyz­met­ke syn aıta alady. Solaı emes pe?   – «Memlekettik kórsetiletin qyzmetter týraly» Zańnyń qabyldanýy memlekettik qyzmet apparatynyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam boldy. Zańnyń qabyldanýy halyqqa kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń sapasyn arttyrý jáne olardy barynsha qoljetimdi etý jóninde Elbasynyń bergen tapsyrmasyn iske asyrýdyń kórinisi bolyp tabylady. Osy zańǵa sáıkes agenttikke memlekettik qyzmetterdiń sapasyn baqylaý jáne baǵalaý boıynsha quzyretter berildi. Jalpy alǵanda, búgingi tańda memlekettik qyzmetterdiń sapasyn barynsha arttyrý tetikteri qarastyrylǵan, onyń ishinde: memlekettik qyzmet kórsetý boıynsha mem­lekettik organdar qyzmetiniń tıimdiligin baǵalaý, memlekettik qyzmet kórsetý sapa­syna syrtqy jáne ishki baqylaý men mem­lekettik qyzmet kórsetý sapasyna qoǵam­dyq monıtorıng jasaýdy atap ótýge bolady. Agenttik memlekettik kórsetiletin qyz­metterdiń sapasyn baqylaý fýnksııasyn iske asyrý maqsatynda toqsan saıyn memlekettik organdardyń memlekettik kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyna ishki baqylaý boıynsha qyzmetterine monıtorıng jáne taldaý júrgizedi. Eń kóp memlekettik qyzmet isi jeke kýálandyrý qujattaryn berý, jyljymaıtyn múlikti jáne zańdy tulǵalardy tirkeý, aýyl sharýashylyǵy, densaýlyq saqtaý jáne halyqty áleýmettik qorǵaý salalarynda kórsetilgen. Sondaı-aq, agenttik Ulttyq kásipker­ler palatasymen birlesip, memlekettik organdarmen kásipkerlerge memlekettik qyz­metterdi kórsetý barysynda jiberi­letin kemshilikterdi anyqtady. Júrgi­zilgen tekserýlerdiń nátıjeleri qura­myna úkimettik emes uıymdardyń, bu­qaralyq aqparattyq quraldardyń, Ult­tyq kásipkerler palatasy jáne onyń aımaqtyq palatalarynyń ókilderi, son­daı-aq ókildi organdardyń depýtattary kiretin agenttik pen onyń aýmaqtyq departamentteri janyndaǵy qoǵamdyq keńesterdiń otyrystarynda qaralady. Atalǵan kemshilikterge jol bergen memlekettik organdarǵa olardy joıý jáne kináli adamdardyń jaýapkershiligin qaraý jóninde usynystar engiziledi. Memlekettik qyzmet kórsetý rásiminde tutynýshylardyń talaptary birinshi orynǵa qoıyldy. Buryn azamattardyń birneshe kúnin alatyn qyzmetter, qazir bir kúnde «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha kórsetiledi. Qyzmetterdi avtomattandyrý úderisi jalǵasyp jatyr. Elektrondy úkimet kómegimen sońǵy jyldary azamattar orasan múmkindikterge ıe boldy. Iаǵnı, memlekettik qyzmet kórsetý salasynda bolǵan ózgeristerdiń sany da, sapasy da artty. Qyzmetterdi únemi baqylaý jáne baǵalaýdyń arqasynda onyń sapasy jyl saıyn jetildiriletin bolady. Bul sózge dálel retinde aıtarym, Qazaqstan sońǵy jyldary Birikken Ulttar Uıymynyń «e-qatysý» ındeksi boıynsha joǵary oryndardy álemniń eń damyǵan memleketterimen turaqty bólisip keledi. Osy reıtıng jurtshylyqtyń Úkimetpen onlaın-baılanys ornatqanyn kórsetedi. Árıne, munymen jumys aıaqtalǵan joq. Qazir, memlekettik qyzmet kórsetý salasynda qoǵamdyq baqylaýdyń rólin ulǵaıtý jumystaryn birlesip ótkizýdemiz. – Qazaqstandyq memlekettik qyzmettiń damýyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqtyń róli qandaı? – Memlekettik qyzmettiń damýynda halyqaralyq yntymaqtastyq máselesi mańyzdy oryn alady. Shetelderdiń memlekettik qyzmetti reformalaýdyń qazaqstandyq tájirıbesine qyzyǵýshylyǵy ósýde. Aǵymdaǵy jyly Qazaqstanǵa Reseıdiń, Qytaıdyń, Taıland Korol­diginiń delegasııalary kelip, olarǵa otan­dyq memlekettik qyzmettiń júıesi, Mem­lekettik basqarý akademııasynyń, Mem­lekettik qyzmettiń personalyn basqarý ulttyq ortalyǵynyń qyzmeti tanystyryldy. Issapardyń qorytyndylary boıynsha yntymaqtastyq týraly birqatar memorandýmdarǵa qol qoıyldy. О́tken jyldyń qarasha-jeltoqsan aılarynda AQSh-tyń Personaldy basqarý keńsesimen, sondaı-aq, Fransııanyń Ortalyqsyzdandyrý jáne memlekettik qyzmet mınıstrligimen yntymaqtastyq týraly memorandýmdarǵa qol qoıý úlken jetistik boldy. Bul qujattardy júzege asyrý memlekettik qyzmettiń personalyn basqarý tetikterin odan ári jetildirýde sybaılas jemqorlyqqa qarsy aldyn alý sharalarymen tikeleı baılanysyna múmkindik beredi. Osyndaı jumystardyń nátıjesinde, agenttik VII Astana ekonomıkalyq forýmy sheńberinde «Memlekettik qyzmet personalyn basqarý: qazirgi jaǵdaıy men perspektıvalary» atty jahandyq konferensııanyń uıymdastyrýshysy boldy. Onyń qorytyndylary boıynsha Armenııanyń Azamattyq qyzmet keńesimen yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Halyqaralyq uıymdarmen tyǵyz yntymaqtastyq jalǵasýda. Agenttik Dúnıejúzilik bankpen birlese otyryp, memlekettik qyzmetshilerdiń qyzmetiniń tıimdiligin baǵalaý boıynsha master-klass jáne «A» korpýsy qyzmetkerleriniń qyzmetin baǵalaý boıynsha semınar ótkizdi. BUU Damý baǵdarlamasymen (О́ńirlik habtyń sheńberinde) jáne Eýropalyq Odaqpen («Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmetin reformalaý jáne jańǵyrtý» jobasy) yntymaqtastyq júzege asyrylýda. О́tken jyldyń maýsym aıynda Agent­tik QR Úkimeti men EYDU-men ynty­maqtasýdyń eldik baǵdarlamasyn talqy­laýǵa qatysty. Sonymen birge, EYDU-nyń Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııa úshin sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jelisimen birlesken jumys júrgiziledi. Munyń bári memleket tarapynan jasalyp jatqan jumystardyń oń jemisi. Suhbat barysynda sybaılas jemqorlyqtyń qazaq halqynyń mádenıetine jat ekendigin aıtqan edik. О́zińiz de tarıhtan bilesiz, darhan qazaq halqynda túrme, zyndan ataý­ly bolmaǵan. Sheteldik saıahatshylar, ǵalymdardan «qazaq dalasyna kirgende aqsha salǵan ámııanyńdy tyǵyp qoı, áıtpese, aldyńa tabaǵyn tartqan qazaqty renjitip alasyń» degen sóz qalǵan. Munyń ózi sybaılas jemqorlyq sııaqty keseldiń qazaq halqynda bolmaǵanyn ańdatady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Aleksandr TASBOLATOV, «Egemen Qazaqstan».