Ertegi – tárbıe quraly

HHI ǵasyr – jańalyqtar men tehnologııasy damyǵan jahandaný prosesine ulasty. Ásirese, bul búldir­shinderimizdiń árqaısysynyń qolyna bir-bir «aıpad» nemese «planshet» degen quraldy ustatyp, sol arqyly ǵalamtordan kez kelgen málimetti alatyn boldy. Sonymen qatar, kez kelgen mýltfılmdi tamashalaıdy. Jasyratyn nesi bar, olar sol kógildir ekrannyń arǵy jaǵyndaǵy vertýaldy álemmen ómir súrip jatyr. Robottar arasyndaǵy bitpeıtin «jahandyq» soǵystyń qımyl-áreket­terin qyzyq­taıdy. Iá, túrli-tústi sıqyrly anı­masııanyń jemisine daýym joq. Tek keıipkerlerdiń boıyndaǵy sezimder men qylyqtardyń adamgershilik qun­dylyqtarynan alshaqtyǵy oılantady. Onyń eshqandaı tálim-tárbıelik mańyzynyń joqtyǵy, jaqsylyq pen meıirimdiliktiń shýaǵy sezilmeıtindigi qınaıdy. Qazirgi tańda ájeniń tárbıesin kórip, sol úlgimen ósip kele jatqan balapandar joqtyń qasy. О́ıtkeni, barlyǵymyz kúnkóris tirshiliktiń sońyna túsip alǵan keıpimiz bar.   Mýltfılmge sińirilgen basty ıdeologııa jappaı qyryp-joıý, adamdar arasyndaǵy teńsizdik pen ústemdik, baılyqtyń sońyna túsý, oıdan «ózgeshe bir álem» jasap shyǵarý. Sony kórgen sábıdiń sanasy erte bastan-aq ýlanyp, aq pen qaranyń shegin ajyrata almaı, otbasylyq tárbıeden ajyrap, qoǵamdaǵy shynaıylyqtan aýlaq qala ma degen qaýip bar. Osydan kelip, oıǵa qalam. Kesh bolsa da ata-babamyzdan qalyptasqan ulttyq salt-dástúrimiz ben mentalıtetimizge sáıkes rýhanı qundylyqtardy eske túsirip, balalarymyzǵa úırete bastasaq utylmas edik. «Adamǵa eń birinshi bilim emes, rýhanı tárbıe berilýi kerek, tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy, ol keleshekte onyń ómirine apat ákeledi», dep ǵulama ǵalym babamyz Ábý Nasyr Ál – Farabı  aıtqandaı, erteń osy elge ıe bolyp, tizginin ustar azamattar búgingi kishkentaı búldirshinderimiz ǵoı. Sol balapandarǵa tárbıe berý bizdiń basty maqsatymyz. Al tárbıe otbasynan bastaý alady. Sol bastaýdyń bir quraly – ertegi. Sebebi, ertegidegi tańǵajaıyp oqıǵalar men keremet sıqyrǵa toly keıipkerler bala sanasyna ádemilik pen jaqsylyqty, qarapaıymdylyq pen ınabattylyqty, eline degen súıispenshilikti, úlkenge qurmetti, kishige izetti uıalatady. Bala kezimde áje tárbıesin kórmedim, biraq ustaz-anamnyń  ýysynan talaı ertegiler estigenmin. О́zimde, balalarymdy ertegi keıipkerleriniń ónegesimen tanystyryp, tárbıe berýdemin. Bul úlgini tek otbasymda ǵana emes, ustazdyq jumysymda da jıi qoldanamyn. Sebebi, qanynda qazaqy qalyp bar bala boıyna halyqtyq qundylyq tez qonady, oıynda ómir boıy saqtalady. Sondyqtan, barlyq ata-ana qaýymyna aıtarym, batyr Baýyrjan Momyshuly aıtqandaı, besik terbetetin ájelerimizdiń úlgisin, ıaǵnı búldirshinderimizdi tárbıeleýdiń bir quraly retinde ertegi álemindegi keıipkerlermen tanystyrsaq eken. Zamanǵa qaraı tárbıelep, bilim berýmen birge, ul-qyzdarymyzdy qazaq­tyń ozyq salt-sanasyna beıimdeýdi esten shyǵarmasaq esti urpaq qalyptas­tyrarymyz haq. Aqgúl ǴALYMOVA, Astana qalasyndaǵy №70 «Qulynshaq» balabaqshasynyń tárbıeshisi.