23 Tamyz, 2015

KÚLKI KERÝENI №18

365 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

satira-18

Ázil-ospaq, syn-syqaq buryshy    Bólimdi  jazýshy-satırık Berik Sadyr júrgizedi Kúlli álemniń kúlkisi Gersog bir derevnıadan ótip bara jatyp, bet álpeti ózinen aýmaı qalǵan sharýaǵa: – Aıta qoıshy, ekeýmiz óte uqsas ekenbiz, bir kezderi osy jermen meniń ákem ótken bolýy kerek á?! – dep mysqyldaıdy. Sonda sharýa da sózge qara jaıaý emes eken: – Jo-joq, gersog myrza, naqty derek boıynsha bir kezderi osy jermen sizdiń shesheńiz ótken, – depti. *** Keńes ókimetiniń tusyndaǵy saıası bıýro múshesine bylaı dep suraq qoıypty: – «Agressııa» degen sózdiń mán-maǵynasyn túsindirip berińizshi? – Bul degen  – bir memlekettiń kelesi bir memleketke qarýly kúshpen SSSR-diń ruqsatynsyz basyp kirýi... *** Júrip-turyp, oınap kúlgenderine birneshe aı ótken soń qyz bala jigitine erkelep: – Maýbasym, meni týǵan-týystaryńmen tanystyrmaısyń ba? – degende, jigiti jelkesin qasyp: – Sony qaıterimdi bilmeı basym qatty... Balalarym enemniń qolynda, al áıelim jaqynda ǵana kýrortqa ketip edi...  – depti. *** – Oqýǵa tússem be eken, joq kúıeýge shyǵaıyn ba? Sheshesi: – Qaısysynan qulap qalmaısyń, sony iste, balam. *** – Qymbattym, kıim ilýshi qyzǵa sonsha nege jomarttyq kórsettiń? – Janym, beri qarashy, ol maǵan qandaı tamasha palto berdi.   * Tatar ázilderi Qıyn másele Adamnyń maımyldan jaratylǵany týraly bir ǵalym leksııa oqypty. Tyńdaýshylar ǵalymǵa suraq bere bastaǵanda, bir qart adam: – Men,  zooparkte kóz ashqaly kelemin, mine tek kúzetshi bolǵanymnyń ózine bıyl tabandatqan 40 jyl boldy. Osynsha ýaqyt ishinde bizdegi maımyldardyń birde-bireýinen adam týǵan joq. Siz aıtqan maımyldan adam shyqqanda, bizdiń maımyldyń munysy qalaı?! – dep tań-tamasha bolypty. Jezdeden qalǵan mura Jezdesi ólgen bireýden joldastary: – Jezdeńnen qansha mura qaldy? – dep suraıdy. – Tórt qyz qaldy, – dep jaýap beripti baldyzy. Tósektegi tórteý Qaıyn atasy kúıeý balasynan: – Qalaı turyp jatyrsyńdar, balam? – dep surapty. Kúıeý balasy: – Bir tósekte tórteý jatamyz,  – dep jaýap beripti. – Olaryń qalaı, jatar oryndaryń tar ma? – Jatar oryn jetedi, tek tósekte qyzyńyz ólgen kúıeýin, men ólgen áıelimdi oılap jatamyz. Taza aýanyń paıdasy Ákmal aqsaqaldan: – Jasyńyz alpystan assa da óńińiz áli jap-jas, bul nelikten? – dep surapty. – Meniń jap-jas bolyp júrgenim áıelimniń arqasy ǵoı, – depti Ákmal. – Onyń ózi minezi shaıpaý  adam, ylǵı  urys-janjal shyǵaryp, tegi úıden  meni qýyp shyǵady. Sóıtip,  ómirimniń kóbi dalada, taza aýada ótip keledi. Jasyma qaramaı jasaryp júrgenim sodan.   Kóńildegi « kóriksiz» oılar Adamnyń daryndy-darynsyz ekenin de kommýnıstik partııa anyqtap otyrǵan zamanda ómir keshkenderdiń de armany bar ma eken?! *** Túrmeni de oılap tapqan – bostandyq. *** Sosıalızmniń kúnde  aldymyzǵa tartqan progresiniń arqasynda bolashaǵymyzdy boljaı almaı qaldyq. Bir «áttegen-aı» sol! *** Ashtyq jarııalaý úshin de adam toq bolýy kerek eken. Sebebi, dúkenderde azyq-túlik  azaıyp ári qymbattap edi, ashtyq jarııalaýshylar sany kúrt tómendedi. *** Kommýnızm ornatamyz dep jetpis jyl tyrtańdaǵan Keńes Odaǵy halyqtary qoldarynan kommýnızm ornatýdan basqanyń bári keletinin dáleldeýge atsalysý ústinde boldy. *** Zańdy jetik bilgen – qylmys ta jasaı biledi. *** Qoǵam eki ıininen demalyp tur, demi qashan biteri belgisiz. *** Jetpis jyl boıy dushpandardy Amerıka Qurama Shtattarynan izdep, áýre-sarsańǵa túsip júrsek, olar óz ortamyzda júr eken. *** Neshe túrli partııa dúnıege keldi. Meni tańdandyratyny áli kúnge deıin maskúnemder  partııasynyń uıymdaspaýy! *** Tarıhty qaıta jazǵan adam – ony búldirmeı qoımaıdy. *** Tarıhtyń «aqtańdaǵyn» óshiremin degen adam – sol tusta qara boıaýdy  molyraq jaqpaq.  Saıymjan Erkebaı.