Gastroenterolog

...Kózden ketse de, kóńilden ketpeıtin qımas jandar bolady ǵoı. Jaqynda ózimmen birge alty jyl bir partada otyrǵan Zaısan aýdanynan kelgen eski dosty kezdestirip qaldym. Arsalańdap kelip qushaqtaı alǵan odan mán-jaıdy surastyrsam, baýyry aýyryp, О́skemendegi birinshi qalalyq aýrýhananyń gastroenterologııa bólimshesinde emdelip shyqqan beti eken. – Sozylmaly V gepatıtin juq­tyryp alǵanymdy bilgenimde qatty qoryqtym. Al aýdan ortalyqtarynda qaýipti baýyr syrqatyn emdeı qoıatyn dárigerler joqtyń qasy. Aýdan joldamasyn alyp, О́skemendegi qalalyq aýrýhananyń kúndizgi bóliminde em qabyldaý úshin kezekke jazylýdy kózdep portalǵa turdym. Jolym boldy, óz isiniń bilgir mamany, №1-shi qalalyq aýrýhananyń gastroenterologııa bólimshesiniń meńgerýshisi, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, Semeı memlekettik medısına ýnıversıtetiniń professory Hadısha Sadrıqyzy meni qabyldaǵan soń, ózi emdeı­tinin aıtty. Qoly shıpaly, kóp­shiliktiń alǵysyna bólengen Hadısha Hakımova oblystyń bas gastroenterology qyzmetin qosa atqarady eken. Eki apta jatyp, em aldym. Qazir jaǵdaıym jaqsy, – dep ol aǵynan jaryldy. Otyz jeti jyl adam janynyń arashasy bolyp qyzmet etip kele jatqan bilimdi de bilikti, joǵary sanatty dáriger Hadısha Sadrıqyzymen áńgimeleskende, kóp maǵlumat aldyq. Qarapaıym, az sóılep, kóp tyńdaıtyn keıip­keri­miz 1971 jyly Tarbaǵataı aýda­nynyń Aqjar aýylyndaǵy Abaı atyndaǵy orta mektepti «Altyn medalǵa» bitirip, Se­meı qalasyndaǵy medısına ıns­tıtýtynyń emdeý fakýltetine bir pánnen ǵana emtıhan tapsyryp, oqýǵa túsipti. Ol joǵary oqý ornyn úzdik bitirgen soń jol­dama boıynsha О́skemenge kelip, oblystyq aýrýhanada ın­ternatýradan ótedi. Sodan keıin bes jyl qalalyq №-2-shi aýrý­hanada terapevt mamandyǵy boı­ynsha qyzmet etedi. Bul kún­deri №1-shi qalalyq aýrýhanada dáriger-ordınator, bólimshe meńgerýshisi qyzmetin abyroımen atqaryp keledi. Qazir oblys turǵyndary ara­synda asqazan, uıqy bezi, ishek, baýyr syrqaty órship tur. Onyń sebebin qorshaǵan ortanyń kúrdeliligi, adamdardyń óz densaýlyǵyna nemquraıly qaraýy, durys tamaqtanbaý, júıkege túsken aýyr salmaqtan izdegen jón shyǵar, ásirese, sozylmaly V.S. vırýsty gepatıtin juqtyryp alǵandar jyl saıyn kóbeıip keledi. Syrqat neden juǵady? Araq pen shylym shegý, aǵzaǵa zııandy maıly taǵamdy jıi qoldaný asa qaýipti. Sondaı-aq, uıqy bezi aýrýyn emdeý de qıyn. Bul syrqatty aýrýhanada jatyp, emdeýge kópshiliktiń jaǵdaıy kele bermeıdi. Bir ǵana mysal. Sońǵy bir-eki jyldan beri skrınıngti tekserý nátıjesinde oblysta eki myń adamnyń sozylmaly V.S. gepatıtin juqtyrǵany belgili boldy. Ony der kezinde emdemese baýyr sırrozyna aınalyp ketýi ǵajap emes. Máselen, óńirde jyl saıyn 300-350 adam sırroz syrqatymen aýyr halde emhanaǵa tússe, kóbin júıeli emdeý nátıjesinde aman alyp qalamyz. Adam úshin eń qymbat densaýlyq qoı. Oǵan nazar aýdarǵanymyz jón. Syrqat meńdemeı turyp, dárigerge kórinseńiz, barlyq qıyndyqty jeńe alasyz, – dep oblystyń bas gastroenterology biraz jaıdan maǵlumat bere ketti. – Osydan úsh jyl buryn Úki­mettiń qaýlysy boıyn­sha asa qaýipti derttiń aldyn alý maqsatynda syrqatqa shaldyq­qan­dardy emdeý úshin mol qarjy bólindi. Máselen, buryn syrqat jandar bul dertten emdelý úshin óz qaltalarynan 6-12 myń AQSh dollary mólsherinde qarjy shyǵaryp, janyn aman saqtap qalý úshin emdeletin. Elbasy N.Nazarbaev Qazaqstan halqyna Joldaýynda adamdardy medısınalyq jaǵynan qamtamasyz etý úshin jyl saıyn mol qarjy bólinetinin, qazirgi kezde asa kúrdeli júrek, baýyr, búırekke sátti operasııalardyń óz elimizde jasala bastaǵanyn aıtqan. Bizdiń bólimshede de adam­dardy emdeý úshin qajetti qural-jabdyqtardyń bári bar, – deıdi H.Hakımova. Asqazan, uıqy bezi, ishek, baýyr syrqatyna shaldyqqandardy gastroenterologtyń emdeıtini belgili. Hadısha Sadırqyzynyń aıtýynsha, bul mamandyqty meńgergen mamandar tapshy. Sondyqtan da oblystyń bas dárigeri qalalar men aýdandarǵa issaparǵa shyǵyp, syrqat jandarǵa kómek kórsetedi, aýrýy meńdep bara jatsa О́skemenge kelip emdelýge keńes beredi. Gastroenterologııa bóliminde emdelip jatqandarǵa óziniń mol tájirıbesine súıene otyryp aqyl-keńes berý, syrqattarǵa em-domyna qajet dári-dármek pen vıtamınderdi qan tamyry arqyly jiberý, qaramaǵyndaǵy jas dárigerlerdi úıretýge, jıi-jıi Almaty men Astanada, Máskeý, Eýropanyń úlken qalalarynda ótip jatatyn paıdaly sımpozıýmdar men konferensııalarǵa qatysý, taǵy basqa is-sharalarǵa Hadısha Sadırqyzynyń ýaqytty qalaı tabatynyna áriptesteri tań qalady. Bólimde qazir 18 adam qyz­met etedi. Dárigerler Shynar Áshi­mova, Marjan Janasbaeva jas bolsa da bilimderin jetildirýge nazar aýdarady. Shynar Semeı medısınalyq ýnıversıtetinde magıstratýrany aıaqtap, doktorantýrada oqyp júr. Marjan bilimin jetildirýge ázirlenýde, bıyl magıstratýraǵa barmaq. Medbıkeler, ujymnyń arda­gerleri Gúlııa Jeksenbaeva, Má­rııa Qaıranova, Bıbinur Marıa­nova, Gúljan Aıtqazına, Svet­lana Sıtrakova, Nurgúl Tús­tikbaeva sapaly qyzmetimen kóp­shiliktiń alǵysyna bólengen abzal jandar. Olardyń barlyǵynyń Hadısha Sadırqyzynyń isker de sheber uıymdastyrýy men shırek ǵasyrdaı bir jerde tapjylmaı qyzmet etip kele jatqany da kóp jaıdy ańǵartsa kerek. Shıpaly qolymen myńdaǵan adamdy emdep, ǵıbratty ǵumyrymen el alǵysyna bólengen ǵalym, qoly shı­paly dáriger, Semeı medısına ýnıversıtetiniń professory, «Qazaqstan densaýlyq saqtaý sa­lasynyń úzdigi» Hadısha Hakı­mova aldaǵy ýaqytta da adam janynyń arashashysy bola bermek. Ońdasyn ELÝBAI, jýrnalıst. О́SKEMEN.