Janymen de, júregimen de Ana!

Ana degen uly uǵymnyń mánin túsiný qıyndaý bolyp bara jatqan myna zamanda naǵyz ana, shynaıy ana qandaı bolýy kerek degen saýaldyń kókeıge kelip turyp alary da bar. Árıne, Uly Jaratýshynyń adam balasyna bergen uly syıy ómir bolsa, sol ómir degenińizdi dúnıege ákeler urpaǵy arqyly jańǵyrtyp kele jatqan ana ulylyǵy máńgilik ulylyq! Bul – talas týdyrmaıtyn aqıqat! Alaıda, sol jaratýshynyń keı jaratylysyn ózgertýge baǵyttalǵan adam pendeniń isi men áreketteri qanshalyqty aqtala qoıǵandyǵy da belgisiz. Ásirese, adam balasynyń ana qasıetin tómendetý, bolmasa ana ulylyǵyn tanymaý sııaqty qasıetsizdikterge urynyp bara jatqandyǵy alań kóńil qylady. Búginginiń adamynyń eń basty qateligi sol dúnıege ákeler óz urpaǵyn shekteý me dep qalamyn. Urpaqty shekteý ómirdi shekteý, máńgilik ómirdiń tirshiligin óz qolyńmen sanaly túrde tejeý, bolmasa toqtatý bolar! Tipti, myna ómir sonda anasyz da bolmaqshy ma?! Al anasyz ómir ornasa dúnıeniń aqyry da sol emes pe?! Nege ekenin qaıdam, meni osy bir oıdyń mazalaǵany da bar. Osy bir alań oıdyń shyrmaýynda otyrdym da, ózim biletin bir aıaýly anany esime túsirdim. Ana degenińiz qandaı bolýy kerek degenge, Ana dál osy Naǵytaı apa Ábitaıqyzy Saǵadıevadaı bolýy kerek deýge ábden barmyn! О́mir atty aıdynda tirshiliktiń biraz aýyrtpashylyǵyn da, qıyn­dyǵyn da, jetimdigin de, joqshylyǵy men tarynshylyǵyn da bala kúninen qanshalyqty tartyp ósse de, óz boıyndaǵy adamı asyl qasıetterinen bir aınymaı, osy kúnderi baqytqa kenelip otyrǵan Naǵytaı apa naǵyz Ana jáne janymen de, júregimen de Ana! Osy kúnderi janymen de júregimen de ana bolyp júrgender sırekteý kezdeseri de bar. Dúnıege bala ákelip, ana bolý bir basqa da, alaıda jan júregińmen ana bola bilý bir basqa! Osy arasyn tarata aıtar bolsaq, ananyń analyǵy-men birge danalyǵy, keńdigimen birge kemeńgerligi, adamnyń qasy men qabaǵyna qarap otyrar baıqampazdyǵy men jaısańdyǵy, adam balasynyń bárin birdeı óz baýyryna tarta biler, jan jylýymen jylyta biler júrek izgiligi men keńdigi de kerek bolar! Naǵyz ana dep sıpattap otyrǵan Naǵytaı apamyzdyń bar bitim-bolmysynda bir tektilik bar. Bálkim bul tektilik ózi jaralǵan topyraqtan da daryǵan bolar! О́z ákesi Ábitaı Kishkenov soǵysqa attanyp kete barǵanynda nebári eki-aq jastaǵy sábı Naǵytaı áli áke degenińizdiń ne ekendigin de, onyń ómirdegi ornyn da tolyq sezine almaǵany da anyq jaı. «Ne balasy bolyp tizesine otyra almaǵan, ne bolmasa erkelep birde-bir ret moınyna asyla almaı, tipti, ony aıtasyz tiri kúnindegi beınesin de erkin tanı almaı ketken ákemniń... jan ákemniń ózimen bolmasa da, onyń rýhymen mine, osylaısha tabysqan edim»,...dep Naǵytaı apanyń uzaq jyldardan keıin izdestire júrip, maıdan dalasynda Nevel qalasy úshin opat bolǵan áke qabiriniń basyndaǵy tebirenisti sátin kóz aldyńyzǵa bir elestetip kórińizshi! Naǵytaı apa sol ákeniń jer betinde qaldyrǵan jalǵyz ǵana urpaǵy, jalǵyz ǵana izi bolatyn. Endi sol izdi jalǵastyrý Ábitaıdyń óz qyzy, jalǵyzy Naǵytaıdyń moınynda, taǵdyr bolyp qalǵan-dy. О́mir jalǵasty! О́mir máńgilikke jalǵasty! Maıdan dalasynda opat bolǵan Ábitaıdyń qyzy Naǵytaı óz ákesiniń ǵumyryn tutas bir ómirge, endi sónbeıtin kúni bar, solmaıtyn gúli bar, máńgi mazdaıtyn oshaǵy bar, máńgi qaınaıtyn qazany bar, Alla qalasa taýsylmaıtyn dáýleti bar, kindigi úzilmeıtin áýleti bar Máńgilik bir shyraqty shańyraqqa ulastyrdy. Ǵalamdy dúnıeniń degenine jazar ǵumyrly ómirdiń uzaqqa tartyp kele jatqan jazyǵymen de, keń jaılaýymen de, aragidik kezdesip kelgen tar soqpaǵymen de, buralań-bultarysty ótkelimen de, qol ustasyp birge júrip, birge ótip kele jatqan jáne búgingi kúni tutas qazaq eliniń Abyroı atty aýylynyń tórine qatar shyǵyp, qatar otyrar Naǵytaı apanyń bar ǵumyryn da, ózin de, ómirin de Kenjeaǵasyz, Kenjeǵalı Ábenuly Saǵadıevsiz elestetýdiń ózi áste de múmkin emes! Birin-biri jan tazalyqtarymen de, aqyl parasattarymen de, sabyr saıat­tarymen de, kisilik kelbetterimen de, kishilik álpetterimen de, kóńilderiniń keńdikterimen de, syrbaz saldyqtarymen de, syılas qalyptarymen de, áıteýir bir jan jarasymdylyqtarymen tolyqtyryp ta, toltyryp ta qatar júrer Naǵytaı men Kenjeǵalı Saǵadıevter myna qazaq dalasynyń abyroıy men ary, yrysy men baılyǵy, dáýleti men sáýleti, shyńy men shyraıy, samaly men shýaǵy, ajary men araıy, bıigi men belesi, nýy men nury, saltanaty men salǵan da, salar da áni bolyp kele jatqan qos ǵumyrdyń tileýin bul kúnderi búkil el tileıdi, súısinedi olarǵa, syılaıdy, aqylshymyz dep pana tutady, alǵa ustap dana tutady! Tipti meniń ózi de bıik Kenjeǵalı aǵamdy onan ári bıiktetip turǵan da, abyroıyn asyryp kele jatqan da Naǵytaı Ábitaıqyzy ekendigin de aıtqandy jón sanap otyrmyn. Mine, Naǵytaı Ábitaıqyzynyń janymen de, júregimen de Ana bola bilýi eń áýeli apamyzdyń óz jan joldasy erin syılap, erin ardaqtap, eriniń abyroıyn bıiktete bilgen qasıetimen birge atalýy kerek. О́ıtkeni, ár áıeldiń baǵy men baılyǵy óz janyndaǵy eri men baýyryndaǵy balasy ǵana ekendigin endi ashyq ta, ashyp ta aıtar kez kelgen syńaıly. Bul búgingi qoǵamǵa kerek! «Áıeldiń baǵy eri men besigi» degendi Naǵytaı anamyz udaıy aıtyp otyrady. Bul óz sózi! Jáne de jan dúnıesimen túısinip baryp aıtqan sózi! Ananyń budan da basqa «er-azamattyń baǵyn da ashatyn, jolyn da ashatyn...áıel», «kóńili keń áıeldiń dastarqany da keń», «qolyńdaǵy bar dáýletińdi qyzyqtaı bilý de dáýren», «tózgen áıel jeńgen áıel» degen syndy Naǵytaı anamyzdyń danalyq sózderiniń ózderinen de bir kitap qurastyrýǵa bolar edi! Aldaǵy ýaqytta danalyq dápterine jazylyp qalar Naǵytaı ananyń bul sózderi qur qyzyl tilge ǵana súıenip aıtyla salmaǵan, kerisinshe, jar men balanyń qasıetin, odan qaldy tutas ómirdiń mánin tereń túsine bilgen adamnyń júrek sózi! О́mirdi tereńinen túsine bilý de ekiniń biriniń mańdaıyna jazylmaǵany taǵy da bar. О́mirdi túsine bilý úshin sol ómirdiń ashy dámin qanshalyqty tatsań da, sol ashy da kermek dámniń ózinen de sol ómirdiń tátti bir dámin sezine alý kerek. Al endi oǵan Naǵytaı ana­myz­dyń ómirindeı ómir, Naǵytaı anamyz­dyń taǵdyryndaı taǵdyr, Naǵytaı anamyzdyń jaratylysyndaı jaratylys pen jan men júrek kerek! Myna qarańyz, ne qudireti bar ekendigin qaıdam, Naǵytaı anamyz­dyń jıi qaıtalap aıtar «óz urpa­ǵymnyń amandyǵyn tilegenim, elimniń amandyǵyn tilegenim» jáne de «dúnıeni súıgenim... adamnyń balasyn súıgenim»,... degen sózderi de sanamyzda meni de aıt degendeı qaıyra bir jańǵyryp turyp alǵany bar. О́z urpaǵynyń ósýin de eliniń tileýimen tilep kele jatqan Naǵytaı ananyń sol tileýin Táńir ıesi de qabyl kórip kele jatqandaı. Kenjeǵalı Ábenuly men Naǵytaı Ábitaıqyzy Saǵadıevterdiń otbasynda dúnıege kelgen Nurlan, Erlan, Erbol aty perzentterdiń bári de qazir azamat bolyp, árqaısysy bir-bir shańyraq ustap otyr. Bulardyń da ul-qyzdary jelkildep jaqsy ósip keledi. Bilimdi, tek qana bilimdi ómirdiń azyǵy men shyraǵy dep tanyǵan Saǵadıevter áýletiniń balalary men nemereleriniń bári de osy zamannyń ozyq ilimi men ǵylymyn meńgerýden shet qalyp otyrǵan joq, kerisinshe, aldyńǵy lekte kele jatyr. Sol tereń bilimniń jaqqan shyraǵy bolar, qazir Saǵadıevterdiń bireýi Erlan Kenjeǵalıuly Qazaqstan Respýblıkasynyń Indýstrııa vıse-mınıstri. Bul ana baǵynyń jemisi emes pe?! Ana baǵynyń jemisti bolýy nıettiń de isi. Sol oıdy Naǵytaı anamyzdyń Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti, Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev jaıly aıryqsha bir oı álemimen taratqandy jón sanap otyrmyz. Elbasy da Naǵytaı anamyzdyń qolynan dám tatqan adam. Keń dastarqan basynda otyrǵan Elbasyǵa: «Siz, týǵan halqyńyzdan qul emes, ul jasaı aldyńyz! Men osy jasymda biraz jerdi aralap, biraz alys jáne jaqyn shetelderge saparǵa baryp júrmin. Sol barǵan shetelderimniń birde-birinde bizdiń qazaq balasynyń áldekimderdiń quly bolyp júrgenderin kórgen joqpyn. Qanshama qazaqtyń balalaryn damyǵan memleketterge jiberip, «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha oqytyp, bilim bergizip jatyrsyz. Sol úshin Sizge úlken rızashylyǵymdy bildiremin, alǵysymdy aıtamyn», dep Naǵytaı anamyzdyń óz rızashylyǵyn bildirýi ana kemeńgerligi emes pe?! Muny sol kemeńgerlik dep baǵalaı otyryp, Naǵytaı Ábitaıqyzynyń Qazaq eliniń qanshama jaqsy men jaı­sańdarynyń, danalary men dara tul­ǵalarynyń súıikti de syıly ke­lini bola bilgendiginiń ózi tutas bir ómirden turary bar. О́tpeli ómirdiń ótkelimen adam ómiri ketip barady. Jaqsylyqtyń júgin arqalap ótip bara jatqan anaý bir kerýenniń basyndaǵy aq jaýlyqty ana shyqqan kúnge de, esken samalǵa da, ózi jutqan aýaǵa da, áıteýir myna bir jaryq sáýleli ómirge de rıza bir keıippen, barsha adam balasynyń tileýin tilep barady. Ol naǵyz Ana jáne de janymen de, júregimen de Ana Naǵytaı Ábitaıqyzy bolatyn. Eı, álem, jol berińiz ANAǴA! Jabal ERǴALIEV, jazýshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, senator. ASTANA.