«Kórshiniń qyzy»

Osydan týra on jyl buryn Semeı óńirindegi ata-anasyna alyp-ushyp bara jatqan ánshi Toqtardy «Egemen Qazaqstan» gazetiniń qarashańyraǵynda aıaldatyp, jas oqyrmandar kóńilinen shyqqan áńgime uıymdastyrǵan edik. Sol suhbat «Kórshiniń qyzyna ǵashyq bolyp kórmeppin» dep atalatyn. Ol kezde talaı arýdy ózine ónerimen tánti etken Toqtar orda buzar otyz jasqa iligip jatqan súr boıdaq bolsa, endi mine, es toqtatqan jigit aǵasyna da aınalypty. Zymyraǵan ómir... Toqtar Serik salǵan ánderdiń júrekke jyly tıetinin kim joqqa shyǵarsyn. О́ner degen álemge óz súrleýimen kelgen ol sózi de, sazy da sulý ánderimen jurtty az jyl ishinde baýrap alǵan-dy. Adamnyń ishki áleminiń aınasy – onyń aýzynan shyqqan lebizi ekeni aqıqat. Sóıtsek, ánshiniń ózi eshqashan kórshiniń qyzyna ǵashyq bolyp kórmepti. «Shopandarda kórshi bolmaıdy deısiń ǵoı?», deımiz biz Toqtarǵa. – Shopandarda kórshi bolady, biraq jaıylymdary alys qoı, deıdi ol. Jaqyndasa qoılary qosylyp ketedi. Biraq «Kórshiniń qyzyn» alǵash aıtqanda aýyl ishine bir sóz tarapty. Shynynda da áp-ádemi qyzy bar, aýyldan kóship ketken kórshimiz bar edi. Al shyndyǵynda ol Bekjan Áshirbaevtyń áni. Bekjan ol ándi biraz ánshilerge usynǵanda almaǵan eken. Sodan maǵan keldi. Basynda men de bul ándi aıta qoıaıyn dep qulshynǵan joqpyn. Bekjannyń kóńili úshin aıtqan edim. Shynymdy aıtsam, osy án jurtqa dál osylaı unaıdy dep oılamap edim. Biraq, qyzyqty osy «Kórshiniń qyzynan» kórdim ǵoı. Al án tarıhy týraly aqyn-kompozıtor, «Daryn» memlekettik jastar syılyǵynyń laýreaty Bekjan Áshirbaev bylaı deıdi: «Kórshiniń qyzy» áni 1999 jyly jaryqqa shyqty. Meni kompozıtor retinde halyqqa tanytqan alǵashqy týyndym. 1994 jyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵynda 25 jasqa deıingi jas aqyndar arasynda músháıra ótip, osy óleńim júldeli oryn ıelengen bolatyn. Keıin baryp, qatelespesem, 1995 jyly án ómirge keldi. Men ol kezde ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-dyń stýdentimin. 5-shi jataqhananyń 302-bólmesinde Ámirhan Balqybek, Sándibek Jubanııazov úsheýmiz turatynbyz. Jaryqtyq, Ámirhan aǵam Vladımır Vysoskııdiń, Vıktor Soıdyń, Igor Talkovtyń jáne ózimizdiń Tabyldy Dosymovtyń kóp ánderin jatqa biletin, ózine tán qońyr daýsymen oryndap ta beretin. «Bekjan, óleń jazǵanda ishteı bir maqamǵa saly­p al, sonda garmonııasy buzylmaı, tutas dúnıe shyǵady», – dep aqylyn aıtatyn. Bir kúni sol Ábekeńe án shyǵarǵanymdy aıttym. Tyńdap kórdi de: «Júrekti terbeıtin erekshe ıirimi bar eken. Júr, 17-shi jataqhanadaǵy Turarǵa baraıyq, álgi qyzylordalyq, baıanda jaqsy oınaıdy, soǵan ánińdi tartqyzyp kóreıik», – dedi. Jylt etken jaqsylyqqa, rýhanı jańalyqqa balasha qýanyp, qoldap, demep otyratyn aqmarqa azamat edi ǵoı, shirkin! Turekeńniń aspabyna túskende án toty qustaı túrlenip shyǵa keldi. Sodan ózimizdiń stýdenttik ortada oryndalyp júrdi. Bir kúni ónerin, adamı bolmysyn qadir tutatyn aǵam, kom­­po­zıtor, syrly lırızmge toly tamasha ánderdiń avtory Qal­dybek Qurmanáli úıge izdep keldi. Shymkentte bir dosynyń týǵan kún keshinde «Kórshiniń qy­zyn» tyńdapty. «Ánińdi kásibı óńdeýge berip, tanymal ánshige oryndatsaq hıtqa aınalǵaly tur», dep jelpindirip tastady. Sodan alyp-ushyp Ulyqpan Joldasovtyń stýdııasyna bardyq. Ol aǵam ándi unatty da, kompıýterge jazyp alyp qaldy. Dál qazir tapsyrystary kóp ekenin, aranjırovka bir aıdyń kóleminde bitetinin aıtty. Biraq, qyzyǵy sol, Ulqań ertesine tańerteń qońyraý shalyp tur. «Keshegi án meni ózine birden ıirip áketti, árleýin aıaqtap qoıdym, daıyn tur, kelip tyńdap ket», dedi. Án men árleý tamasha úılesim taýyp, tańdaǵan «kóılegi» ózine jarasyp ketipti. Alǵashynda ándi Saıat Medeýov­ke usynsam ba degen oı bolǵan. Birde ol «Kórshiniń qyzyn» aqyn dosym Janarbek Áshimjannyń oryndaýynda tyńdap, erekshe unatqany bar edi. Áıtse de, sol mezette Saıat baýyrymnyń qym-qýyt sharýalary kóbeıip ketti de, men ándi tezirek jaryqqa shyǵarǵym keldi, sóıtip, tańdaý Toqtar Serikke tústi. Qatelespegen ekenmin, ánniń hıt bolyp, búkil elge keńinen taralýynda Toqtar zamandasymnyń úlesi erekshe. Ol ánniń, án onyń baǵyn ashty. Júrekti baýraǵan hıt ánniń hıkaıasy osyndaı. Bekjan Áshirbaev aqyn-kompo­zıtor ǵana emes, bizdiń áriptesimiz de – Jazýshylar odaǵynyń mú­shesi, aqparat salasynyń úzdigi, respýblıkalyq «Zań gazetiniń» bas redaktory. Jaqynda ǵana «Qazaqstan» ulttyq telearnasynan Bekjan Áshirbaevtyń shyǵarmashylyq keshi berildi. Bekjan «Muńaıma, qalqam» (oryndaýshy Saıat Medeýov), «Seni oılap» (Zattybek Kópbosynuly), «Názigim» (Aqylbek Jemeneı), «Sen júrgen kósheler» (Janbolat pen Jazıra), «Jaına, Qazaqstan!» (Ádil Slamhan), «Janym, janym!..» (Nur-Muqasan dýeti), «Jaýharym» (Maqsat Bazarbaev), «Syrdarııa aǵysy» (Syrym Isabaev), «Maqtaaralym – maqpal ánim» (Roza Álqoja), «Jalǵyz alma» (Jandos Abdraımov) sııaqty qyryqtan astam ánniń avtory. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.