Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginiń buıryǵy  №398

2014 jylǵy 30 jeltoqsan,  Astana qalasy Qazaqstan Respýblıkasy ádilet organdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi júrgizýi jónindegi nusqaýlyqty bekitý týraly «Ádilet organdary týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 7-baby 2-tarmaǵynyń 3) tarmaqshasyn basshylyqqa ala otyryp, buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Qazaqstan Respýblıkasy ádilet organdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi júrgizýi jónindegi nusqaýlyq bekitilsin. 2. Zańnamamen belgilengen tártipte: 1) osy buıryqtyń memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kúnniń ishinde buqaralyq aqparat quraldarynda resmı jarııalaýǵa joldaýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúnnen keıin qoldanysqa engiziledi. Mınıstr B.IMAShEV. Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstriniń 2014 jylǵy 30 jeltoqsandaǵy № 398 buıryǵymen bekitilgen Qazaqstan Respýblıkasy ádilet organdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi júrgizýi jónindegi nusqaýlyq 1. Jalpy erejeler 1. Ádilet organdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister jónindegi mindeti ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý jáne jolyn kesý, olardy jasaýǵa yqpal etetin sebepter men sharttardy aıqyndaý bolyp tabylady. 2. Osy Qazaqstan Respýblıkasy ádilet organdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi júrgizýi jónindegi nusqaýlyǵy (budan ári - Nusqaýlyq) ádilet organdarynyń qoldanystaǵy zańnamada bekitilgen ákimshilik quqyq buzýshylyq aıqyndaý, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi júrgizý, prosestik sheshimderge daý aıtý jáne prosestik áreketterge shaǵym jasaý, oryndaý, sondaı-aq tıisti is júrgizýdi uıymdastyrý boıynsha naqtylaıdy. 3. Nusqaýlyq «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2014 jylǵy 5 shildedegi kodeksine (budan ári - Kodeks) sáıkes ázirlendi. Osy Nusqaýlyqpen rettelmegen bóliginde Kodekstiń normalaryn basshylyqqa alý qajet. 4. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamalardy: sottar qaraıtyn ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister boıynsha (Kodekstiń 158, 214, 462, 467, 668-baptary); ádilet organdarynyń qaraýyna engizilgen ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly ister boıynsha (Kodekstiń 230-bap (ekinshi bóligi) (osy buzýshylyqtardy jekeshe notarıýstar jasaǵan kezde), 457, 459, 460, 466, 468, 491, 670, 671, 672-baptar) ádilet organdarynyń soǵan ýákiletti laýazymdy tulǵalary jasaıdy. 5. Ákimshilik jaýapkershilikke: 1) ákimshilik quqyq buzýshylyq aıaqtalǵan nemese onyń jolyn kesken kezde on alty jasqa tolǵan, aqyl-esi durys jeke tulǵa; 2) zańdy tulǵa tartylady. Kodekstiń erekshe bóliginiń baptarynda kózdelgen quqyq buzýshylyqtar úshin, eger osy quqyq buzýshylyqtar óziniń sıpaty boıynsha zańnamaǵa sáıkes qylmystyq jaýapkershilikke ákep soqpasa, ákimshilik jaýapkershilik týyndaıdy. 6. Laýazymdy adam óz qyzmettik mindetterin oryndamaýyna nemese tıisinshe oryndamaýyna baılanysty ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan jaǵdaıda ákimshilik jaýaptylyqqa tartylady. Mundaı mán-jaı bolmaǵan kezde ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń jasalýyna kináli laýazymdy adam jalpy negizderde jaýaptylyqqa jatady. Osy Nusqaýlyqta ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan kezde turaqty, ýaqytsha nemese arnaýly ókilettik boıynsha bılik ókiliniń fýnksııalaryn júzege asyratyn nemese júzege asyrǵan ne ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan kezde memlekettik mekemelerde, kvazımemlekettik sektordyń sýbektilerinde, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynda uıymdastyrýshylyq-ókimdik nemese ákimshilik-sharýashylyq fýnksııalardy oryndaıtyn nemese oryndaǵan adamdar – laýazymdy adamdar dep tanylady. 7. Tulǵa ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵan kúnnen bastap eki aı ótkennen keıin ákimshilik jaýapkershilikke tartylýǵa jatpaıdy. Ákimshilik quqyq buzýshylyq úshin ákimshilik jaza qoldaný merziminiń ótýi saraptama taǵaıyndalǵan, sondaı-aq isti sot ınstansııalaryna nemese ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraýǵa ýákilettik berilgen memlekettik organnyń laýazymdy adamyna jibergen kezden bastap toqtatyla turady. Bul merzimderdi esepteý saraptama qorytyndylaryn alǵan kezden qaıtadan bastalady. Quqyq buzýshynyń áreketterinde ákimshilik quqyq buzýshylyq belgileri bolǵan kezde qylmystyq is toqtatylǵan jaǵdaıda, tulǵa ony toqtatý týraly sheshim kelip túsken kúnnen bastap úsh aıdan keshiktirilmeı ákimshilik jaýaptylyqqa tartylýy múmkin. 8. Sozylyp ketken ákimshilik quqyq buzýshylyq kezinde ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan kezde tulǵa ákimshilik quqyq buzýshylyq anyqtalǵan kúnnen bastap eki aı ótkennen keıin ákimshilik jaýaptylyqqa tartylýǵa jatpaıdy. Kodekstiń Erekshe bóliginiń babynda kózdelgen belgili bir is-árekettiń biryńǵaı quramynyń úzdiksiz júzege asyrylýymen sıpattalatyn jáne ony anyqtaǵan kezde aıaqtalmaǵan quqyq buzýshylyq sozylyp ketken quqyq buzýshylyq dep tanylady. 2. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵaý 9. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵaýǵa: ýákiletti laýazymdy adamnyń Kodekstiń 802-babynyń úshinshi bóliginiń erejelerin eskere otyryp, ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaý faktisin tikeleı anyqtaýy; quqyq qorǵaý organdarynan, sondaı-aq basqa da memlekettik organdardan, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynan túsken materıaldar; jeke jáne zańdy tulǵalardyń habarlamalary nemese málimdemeleri, sondaı-aq buqaralyq aqparat quraldaryndaǵy habarlamalar sebep bolyp tabylady. Kodekstiń 741-babynda kózdelgen ister boıynsha is qozǵalmaǵan mán-jaılar bolmaǵan kezde ákimshilik quqyq buzýshylyq belgilerin kórsetetin jetkilikti derekterdiń bolýy ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵaý úshin negizdeme bolady. 10. Ákimshilik is júrgizýdi ádilet organynyń laýazymdy tulǵasy júrgizgen kezde ákimshilik is júrgizý jónindegi qujattamada Kodekstiń normasyna silteme jasalady. 11. Ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalǵany týraly hattama jasalǵan nemese ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵaý týraly prokýror qaýly shyǵarǵan kezden bastap ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵalǵan bolyp sanalady. 12. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamada: onyń jasalǵan kúni men orny; hattamany jasaǵan adamnyń laýazymy, aty-jóni; is qozǵalǵan tulǵa týraly málimetter (jeke tulǵalar úshin - tegi, aty, ákesiniń aty (ol bolǵan kezde), týǵan kúni, aıy, jyly, turǵylyqty jeri, jeke basyn kýálandyratyn qujattyń ataýy men derektemeleri, sáıkestendirý nómiri, jumys orny, abonenttik telefon nómiri, faksi, uıaly baılanys jáne (nemese) elektrondyq mekenjaıy (eger ol bar bolsa); zańdy tulǵalar úshin - ataýy, turǵan jeri, zańdy tulǵa retinde memlekettik tirkelý (qaıta tirkeý) nómiri jáne tirkelgen kúni, sáıkestendirý nómiri jáne banktik rekvızıtteri, abonementtik nómiri, faksi, uıaly baılanysy jáne (nemese) elektrondyq mekenjaıy (bar bolǵan kezde); ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń jasalǵan orny, ýaqyty men máni; Kodekstiń 2-bólimi erekshe bóliminiń atalǵan quqyq buzýshylyq úshin ákimshilik jaýaptylyq kózdeletin baby; eger olar bar bolsa, kýálardyń jáne jábirlenýshilerdiń aty-jóni (bar bolsa), mekenjaıy; ózine qatysty is qozǵalǵan jeke adamnyń ne zańdy tulǵanyń zańdy ókiliniń túsiniktemesi; eger ol ákimshilik quqyq buzýshylyqty anyqtaý jáne belgileý úshin paıdalanylǵan bolsa, metrologııalyq tekserýdiń ataýy, kúni, tehnıkalyq quraldyń kórsetkishi; isti sheshý úshin qajetti ózge de málimetter kórsetiledi, sondaı-aq ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaý faktisin rastaıtyn qujattar qosa beriledi. 13. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasalǵan kezde is júrgizý tili belgilenedi. Is qozǵalǵan jeke adamǵa, sondaı-aq is júrgizýdiń basqa da qatysýshylaryna olardyń Kodekste kózdelgen quqyqtary men mindetteri túsindirilip, bul týraly hattamada belgi jasalady. 14. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamaǵa ony jasaǵan adam jáne Kodekstiń 803-bapta kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, júrgizilgen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly iske qatysty adam (onyń ókili) qol qoıady. Jábirlenýshiler men kýálar bolǵan kezde, sondaı-aq kýágerler qatysqan jaǵdaıda hattamaǵa sol adamdar da qol qoıady. 15. Sottar qaraıtyn ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister boıynsha, tıisti túrde habarlanǵan ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan adam joq bolǵan nemese kelmegen jaǵdaıda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamaǵa, ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan adamnyń joqtyǵy nemese kelmeýi týraly belgi qoıa otyryp, ony toltyrǵan adam qol qoıady. 16. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵalǵan adam ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jóninde hattamaǵa qol qoıyp qabyldaýdan bas tartqan jaǵdaıda, hattamaǵa ony toltyrǵan adam tıisti jazba jazady. 17. Oǵan qatysty is qozǵalǵan jeke adamǵa nemese zańdy tulǵanyń zańdy ókiline ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamamen tanysýǵa múmkindik berilýge tıis. Atalǵan adamdar hattamanyń mazmuny boıynsha túsinikteme berýge jáne eskertý jasaýǵa, sondaı-aq oǵan qol qoıýdan óziniń bas tartý sebebin baıandaı alady, olar osy hattamaǵa kosa tirkeledi. Bul adamdar ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamaǵa qol qoıýdan bas tartqan jaǵdaıda hattamaǵa tıisti jazba jasalady. Oǵan qatysty is qozǵalǵan jeke adamnyń hattamaǵa qol faktisi ol adamnyń hattamamen tanysqanyn kýálandyrady jáne onyń ákimshilik quqyq buzýshylyqty jasaý kinásin taný dep tabylmaıdy. 18. Osy Nusqaýlyqta kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, oǵan qatysty is qozǵalǵan jeke adamǵa nemese zańdy tulǵanyń ókiline, sondaı-aq jábirlenýshige ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamanyń kóshirmesi qol qoıylyp dereý tapsyrylady. 19. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama Kodekstiń 803-babynyń besinshi jáne altynshy bólikterinde kózdelgen negizder boıynsha ózine qatysty is qozǵalǵan adam bolmaǵan kezde jasalǵan jaǵdaıda, ol ózine qatysty is qozǵalǵan adamǵa habarlana otyryp, tapsyrys hatpen pochta arqyly jiberiledi. Hattamany ózine qatysty is qozǵalǵan adam alǵan sátten bastap bir táýlik ishinde qaıtarmaý faktisi oǵan qol qoıýdan bas tartty dep tanylady, ol týraly hattamanyń kóshirmesine tıisti jazba engiziledi. 20. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama ákimshilik quqyq buzýshylyq jasalý faktisi anyqtalǵannan keıin dereý jasalady. «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy memlekettik baqylaý jáne qadaǵalaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda belgilengen tártippen júrgizilgen tekserý barysynda ákimshilik quqyq buzýshylyq anyqtalǵan kezde tıisti tekserý aıaqtalǵannan keıin dereý ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasalynady. 21. Ákimshilik quqyq buzýshylyqtyń mán-jaılaryn, ózine qatysty is qozǵalǵan jeke adamnyń óz basyn nemese zańdy tulǵa týraly málimetterdi jáne zańdy tulǵanyń zańdy ókiliniń jeke basyn qosymsha anyqtaý talap etilgen jaǵdaılarda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama atalǵan mán-jaılar anyqtalǵan kúnnen bastap úsh táýlik ishinde jasalady. 22. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama (prokýrordyń qaýlysy) qaraý úshin ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraýǵa ýákildik berilgen sýdıaǵa, organǵa (laýazymdy adamǵa) jasalǵan kezden bastap úsh táýlik ishinde jiberiledi. 3. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is júrgizýdi qamtamasyz etý sharalaryn qabyldaý 23. Quqyq buzýshylyq jasalǵan jerde ne Kodekstiń 785-babynda kózdelgen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is júrgizýdi qamtamasyz etý sharalaryn qoldaný kezinde tabylǵan quqyq buzýshylyq quraly ne nysanasy bolyp tabylatyn qujattar men zattardy alyp qoıýdy is júrgizýdi qamtamasyz etýdiń tıisti sharalaryn qoldanýǵa ýákiletti laýazymdy adamdar eki kýágerdiń qatysýymen júzege asyrady. Erekshe jaǵdaılarda (jetý qıyndyq týdyratyn jerlerde, tıisti qatynas quraldary bolmaǵan kezde nemese basqa da obektıvti sebepterge baılanysty jeke tulǵalardy kýágerler retinde tartýǵa múmkindik bolmaǵanda) quqyq buzýshylyq jasalǵan orynda tabylǵan quqyq buzýshylyq quraldary bolatyn ne Kodekstiń 785-babynda kózdelgen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizýdi qamtamasyz etý sharalaryn qoldaný kezinde qujattar men zattardy alyp qoıý kýágerlerdiń qatysýynsyz, biraq bul rette onyń barysy men nátıjelerin aıǵaqtap kórsetetin tehnıkalyq quraldar qoldanyla otyryp júrgizilýi múmkin. 24. Zattar men qujattardy alyp qoıý týraly hattama jasalyp, onyń kóshirmesi ózine qatysty is júrgizilip jatqan adamǵa nemese onyń zańdy ókiline tapsyrylady, ne ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamaǵa tıisti jazba jasalady. 25. Qujattar men zattardy alyp qoıý týraly hattamada (ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamada) alyp qoıylǵan qujattardyń túri men rekvızıtteri, alyp qoıylǵan zattardyń túri, sany, ózge de taqylettestik belgileri týraly málimetter kórsetiledi. 26. Hattamaǵa ony jasaǵan laýazymdy adam, tıisti qujattar men zattar alyp qoıylǵan adam, kýálar qol qoıady. О́zinen tıisti qujattar men zattar alyp qoıylǵan adam hattamaǵa qol qoıýdan bas tartqan jaǵdaıda, hattamaǵa tıisti jazba jasalady. 27. Alyp qoıylǵan zattar men qujattar tıisti ýákiletti memlekettik organ belgilegen tártippen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qaralǵanǵa deıin alyp qoıýdy júrgizgen laýazymdy adam belgileıtin oryndarda saqtalady. 28. Is qaralǵannan keıin shyǵarylǵan qaýlyǵa sáıkes alyp qoıylǵan qujattar men zattar olardyń ıesine qaıtarylady nemese tárkilenedi, nemese satylady, nemese saqtalady, nemese belgilengen tártippen joıylady. 29. Zańdy tulǵaǵa tıesili, ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaý quraldary ne nysanasy bolǵan taýarlarǵa, kólik quraldaryna jáne ózge de múlikke tyıym salý ózine qatysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha, is júrgizýdi qamtamasyz etýdiń osy sharasy qoldanylǵan zańdy tulǵanyń ókiline olarǵa bılik etýge (al qajet bolǵan jaǵdaılarda paıdalanýǵa da) tyıym salý týraly habarlana otyryp, kórsetilgen taýarlardyń, kólik quraldarynyń jáne ózge de múliktiń tizimdemesin bildiredi jáne eger osy taýarlardy, kólik quraldaryn jáne ózge de múlikti alyp qoıý múmkin bolmaıtyn jáne (nemese) olardyń saqtalýyn alyp qoıýsyz qamtamasyz etý múmkin bolatyn jaǵdaıda qoldanylady. Tyıym salynǵan taýarlar, kólik quraldary jáne ózge de múlik tyıym salǵan laýazymdy adam taǵaıyndaǵan basqa tulǵalarǵa jaýapkershilikpen saqtaýǵa berilýi múmkin. 30. Zańdy tulǵaǵa tıesili taýarlarǵa, kólik quraldaryna jáne ózge de múlikke tyıym salýdy taýar, kólik quraly jáne ózge de múlik ıesi men eki kýágerdiń qatysýymen Kodekstiń 804-babynyń birinshi bóliginde atalǵan, osyǵan ýákilettik berilgen laýazymdy adamdar júzege asyrady. Keıinge qaldyrýǵa bolmaıtyn jaǵdaılarda, taýarlarǵa, kólik quraldaryna jáne ózge de múlikke tyıym salý olardyń ıesiniń qatysýynsyz júzege asyrylýy múmkin. 31. Qajet bolǵan jaǵdaılarda foto- jáne kınotúsirilim, beınejazba qoldanylady. 32. Zańdy tulǵaǵa tıesili taýarlarǵa, kólik quraldaryna jáne ózge de múlikke tyıym salý týraly hattama jasalady. Zańdy tulǵaǵa tıesili taýarlarǵa, kólik quraldaryna jáne ózge de múlikke tyıym salý týraly hattamada onyń jasalǵan kúni men orny, hattama jasaǵan adamnyń laýazymy, tegi men aty-jóni, ózine qatysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizýdi qamtamasyz etýdiń osy sharasy qoldanylǵan zańdy tulǵa týraly jáne ıeliginde tyıym salynǵan taýarlar, kólik quraldary jáne ózge de múlki bar tulǵa týraly málimetter, olardyń tizimdemesi jáne taqylettestik belgileri kórsetiledi, sondaı-aq foto- jáne kınotúsirilimderi, beınejazbalar qoldaný týraly jazba jasalady. Foto- jáne kınotúsirilimder, beınejazbalar qoldanylyp, tyıym salýdy júzege asyrý kezinde alynǵan materıaldar hattamaǵa qosa beriledi. Qajet bolǵan jaǵdaılarda tyıym salynǵan taýarlar, kólik quraldary jáne ózge de múlik oralady jáne (nemese) olarǵa mór basylady. Zańdy tulǵaǵa tıesili taýarlarǵa, kólik quraldaryna jáne ózge de múlikke tyıym salý týraly hattamanyń kóshirmesi ózine qatysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizýdi qamtamasyz etýdiń osy sharasy qoldanylǵan zańdy tulǵanyń ókiline tapsyrylady. 33. Zańdy tulǵaǵa tıesili, tyıym salynǵan taýarlardy, kólik quraldaryn jáne ózge de múlikti ózine qatysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizýdi qamtamasyz etýdiń osy sharasy qoldanylǵan zańdy tulǵanyń ne tyıym salynǵan múlikti saqtaýdy júzege asyratyn tulǵanyń ıelikten shyǵarýy nemese jasyrýy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen jaýaptylyqqa ákep soǵady. 4. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qysqartylǵan is júrgizý 34. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qysqartylǵan is júrgizý, eger quqyq buzýshylyq faktisin laýazymdy adam onyń jasalý ornynda anyqtasa, Kodekstiń 44-baby birinshi bóliginiń birinshi abzasyna sáıkes ol úshin aıyppul túrinde ákimshilik jaza kózdelgen, ony jasaǵan, óz kinásin moıyndaǵan jeke tulǵa anyqtalǵan jáne salynǵan aıyppul mólsherimen kelisken jaǵdaılarda júzege asyrylady. 35. Ákimshilik quqyq buzýshylyq tabylǵan jáne ony jasaǵan tulǵa belgilengen kezde, laýazymdy adam ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany onyń jasalý ornynda jasaıdy jáne tulǵaǵa kórsetilgen aıyppul somasynyń elý paıyz mólsherindegi aıyppuldy jeti táýlik ishinde tóleý quqyǵyn túsindiredi. Laýazymdy adam tulǵaǵa «Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qysqartylǵan is júrgizý tártibinde ákimshilik aıyppul tóleý týraly túbirtek nysanyn bekitý týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy mınıstriniń 2014 jylǵy 22 tamyzdaǵy № 373 buıryǵyna sáıkes (Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jyly 24 qyrkúıekte № 9748 tirkeldi) belgilengen úlgidegi túbirtekpen birge ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamanyń kóshirmesin tapsyrady. 36. Kórsetilgen aıyppul somasynyń elý paıyz mólsherindegi aıyppul jeti táýlik ishinde tólengen jaǵdaıda, is máni boıynsha qaraldy dep esepteledi. 37. Kodekstiń 811-babynyń birinshi bóliginde kózdelgen quqyq paıdalanylmaǵan nemese tıisinshe paıdalanylmaǵan jaǵdaıda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizý jalpy tártippen júzege asyrylady. 5. Ádilet organdarynyń ýákiletti laýazymdy adamdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraýy 38. Zııatkerlik menshik quqyqtary, normatıvtik quqyqtyq aktilerdi, jyljymaıtyn múlikke quqyqtardy memlekettik tirkeý, atqarýshylyq qujattardyń oryndalýyn qamtamasyz etý salasyndaǵy ýákiletti organnyń basshysy jáne onyń orynbasarlary Kodekstiń 230 (ekinshi bóligi ) (eger osy buzýshylyqty notarıýs jasasa), 457, 459, 460, 466, 468, 491, 670, 671, 672 baptarynda kózdelgen isterdi qaraıdy jáne ákimshilik quqyq buzýshylyqtar úshin ákimshilik jazalar qoldanady. 39. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is onyń jasalǵan jeri boıynsha, al o Kodekste kózdelgen jaǵdaılarda ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraý vedomstvolyq baǵynystylyǵyna jatatyn laýazymdy adamnyń (ýákiletti memlekettik organnyń) ornalasqan jeri boıynsha qaralady. 40. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraýǵa ázirleý kezinde laýazymdy adam mynadaı: istiń qaralý ýaqyty men ornyn taǵaıyndaý týraly; is boıynsha adamdardy shaqyrý, qajetti qosymsha materıaldardy talap etip aldyrý týraly, qajet bolǵan jaǵdaıda saraptama taǵaıyndaý týraly; isti qaraýdy keıinge qaldyrý týraly; eger osy isti qaraý quzyretine jatpasa ne laýazymdy adamǵa qarsylyq bildirý týraly uıǵarym shyǵarylsa, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jáne istiń basqa da materıaldaryn vedomstvolyq baǵynystylyǵy boıynsha qaraýǵa berý týraly; Kodekstiń 812-babyna sáıkes isti máni boıynsha qaraýǵa berý týraly; Kodekstiń 741 jáne 742-baptarynda kózdelgen mán-jaılar bolǵan kezde is júrgizýdi toqtatý týraly sheshim qabyldaıdy 41. Qaraýyna ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is berilgen laýazymdy adam, eger bul tulǵa: jaýaptylyqqa tartylyp otyrǵan tulǵanyń nemese jábirlenýshiniń, olardyń ókilderiniń, qorǵaýshynyń týysy bolyp tabylǵan; istiń sheshilýine jeke basy, tikeleı nemese janama túrde múddeli bolǵan jaǵdaılarda, atalǵan isti qaraı almaıdy. 42. О́zdiginen bas tartý nemese, qarsylyq bildirý týraly málimdeme joǵary turǵan laýazymdy adamǵa beriledi, ol kelip túsken kúnnen bastap bir táýlik ishinde qaralady. О́zdiginen bas tartý ne qarsylyq bildirý týraly málimdemeni qarap, joǵary turǵan laýazymdy adam, málimdemeni qanaǵattandyrý týraly ne ony qanaǵattandyrýdan bas tartý týraly uıǵarym shyǵarylady. 43. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraýǵa ázirleý kezinde organ (laýazymdy adam) mynadaı: 1) istiń qaralý ýaqyty men ornyn taǵaıyndaý týraly; 2) is boıynsha adamdardy shaqyrý, qajetti qosymsha materıaldardy talap etip aldyrý týraly, qajet bolǵan jaǵdaıda saraptama taǵaıyndaý týraly; 3) isti qaraýdy keıinge qaldyrý týraly; 4) eger osy isti qaraý quzyretine jatpasa ne sýdıaǵa, laýazymdy adamǵa qarsylyq bildirý týraly uıǵarym shyǵarylsa, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jáne istiń basqa da materıaldaryn vedomstvolyq baǵynystylyǵy boıynsha qaraýǵa berý týraly; 5) Kodekstiń 812-babyna sáıkes isti máni boıynsha qaraýǵa berý týraly; 6) Kodekstiń 741 jáne 742-baptarynda kózdelgen mán-jaılar bolǵan kezde is júrgizýdi toqtatý týraly sheshim qabyldaıdy. Osy tarmaqtyń 1), 2), 3), 4), 5) tarmaqshalarynda kózdelgen sheshimder uıǵarym túrinde shyǵarylady. Osy tarmaqtyń 6) tarmaqshasynda kózdelgen sheshim qaýly túrinde shyǵarylady. 44. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraýǵa ýákilettik berilgen organdar (laýazymdy adamdar) is júrgizýde naq sol bir adamǵa qatysty qozǵalǵan eki jáne odan kóp istiń baryn anyqtaı otyryp, bul isterdi birge qaraý úshin bir is júrgizýge biriktirýi múmkin. Kodekstiń 744-babynyń tórtinshi bóliginde, 746-babynyń altynshy bóliginde jáne 754-babynyń besinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaılarda jaýaptylyqqa tartylyp otyrǵan tulǵanyń, onyń ókiliniń, kýániń dálelsiz sebeptermen kelmeýine baılanysty ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaıta qaraýǵa ázirleý kezinde isti qaraıtyn organ (laýazymdy adam) atalǵan adamdardy kúshtep ákelý týraly uıǵarym shyǵarýǵa quqyly. 45. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister isti qaraýǵa quqyly organ (laýazymdy adam) ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany jáne istiń basqa da materıaldaryn alǵan kúnnen bastap on bes táýlik ishinde qaraıdy. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha is júrgizýge qatysýshylardan ótinishhattar túsken jaǵdaıda ne istiń mán-jaılaryn qosymsha anyqtaý qajet bolǵan kezde isti qarap jatqan organ (laýazymdy adam) istiń qaralý merzimin uzartýy, biraq bir aıdan aspaıtyndaı etip uzartýy múmkin. 46. Organ (laýazymdy adam) ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qaraýǵa kiriskende: isti kim qaraıtynyn, qandaı is qaralǵaly jatqanyn, kim jáne Kodekstiń qandaı babynyń negizinde jaýaptylyqqa tartylyp otyrǵanyn habarlaıdy; ákimshilik jaýaptylyqqa tartylatyn jeke tulǵanyń nemese zańdy tulǵa ókiliniń, sondaı-aq isti qaraýǵa qatysatyn ózge de tulǵalardyń kelgenine kóz jetkizedi; is boıynsha is júrgizýge qatysýshylardyń jeke basyn anyqtaıdy jáne jeke tulǵanyń zańdy ókilderiniń nemese zańdy tulǵa ókilderiniń, qorǵaýshynyń ókilettikterin tekseredi; is boıynsha is júrgizýge qatysýshylardyń kelmeý sebepterin anyqtaıdy jáne atalǵan adamdar bolmaǵanda isti qaraý týraly ne isti qaraýdy keıinge qaldyrý týraly sheshim qabyldaıdy; qajet bolǵan jaǵdaılarda isti qaraý kezinde qatysýy mindetti bolyp tabylatyn adamdy kúshtep ákelý týraly uıǵarym shyǵarady, aýdarmashyny taǵaıyndaıdy; isti qaraýǵa qatysatyn adamdarǵa olardyń quqyqtary men mindetterin, onyń ishinde memlekettik bıýdjet qarajaty esebinen tegin zań kómegin alý quqyǵyn túsindiredi; is júrgizý tilin aıqyndaıdy, ana tilinde nemese ózine qatysty is júrgizilip jatqan adam biletin basqa da tilde málimdeme jasaý, túsiniktemeler men aıǵaqtar berý, ótinishhattar málimdeý, shaǵymdar jasaý, is materıaldarymen tanysý, ony qaraý kezinde sóz sóıleý, aýdarmashynyń kórsetetin qyzmetterin tegin paıdalaný quqyǵyn túsindiredi; málimdelgen bas tartýdy jáne ótinishhattardy sheshedi; ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattamany, al qajet bolǵan kezde istiń ózge de materıaldaryn jarııalaıdy; ózine qatysty is boıynsha is júrgizilip jatqan adamnyń túsiniktemelerin, is júrgizýge qatysatyn basqa da adamdardyń aıǵaqtaryn, mamannyń túsindirmesin jáne sarapshynyń qorytyndysyn tyńdaıdy, ózge de dáleldemelerdi zertteıdi, al isti qaraýǵa prokýror qatysqan jaǵdaıda onyń qorytyndysyn tyńdaıdy; isti qaraýdy keıinge qaldyrý týraly uıǵarymdy: is qaraıtyn laýazymdy adamnyń, eger oǵan qarsylyq bildirý isti máni boıynsha qaraýǵa kedergi keltirse, ózdiginen bas tartýy nemese oǵan qarsylyq bildirý týraly málimdeýge; eger qorǵaýshyǵa, ýákiletti ókilge, sarapshyǵa nemese aýdarmashyǵa qarsylyq bildirý isti máni boıynsha qaraýǵa kedergi keltirse, kórsetilgen qarsylyq bildirýge; isti qaraýǵa qatysatyn adamdardyń kelýi nemese is boıynsha qosymsha materıaldardy talap etip aldyrý qajettigine baılanysty, sondaı-aq Kodekstiń 51-babynyń ekinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaılarda shyǵarady; Kodekstiń 816-babynda kózdelgen jaǵdaılarda isti máni boıynsha qaraýǵa berý týraly uıǵarym shyǵarady. 47. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isti qarap, organ (laýazymdy adam) mynadaı: ákimshilik jaza qoldaný týraly; is boıynsha is júrgizýdi toqtatý týraly; isti osy ákimshilik quqyq buzýshylyq úshin ózgeshe túrde nemese mólsherde jaza qoldanýǵa quqyly sýdıanyń, organnyń (laýazymdy adamnyń) qaraýyna berý týraly, sondaı-aq Kodekstiń 812-babynda kózdelgen basqa jaǵdaılarda isti qaraýǵa berý týraly qaýlylardyń birin shyǵarady. 48. Ádilet organdarynyń ákimshilik quqyq buzýshylyqtardy qaraý kezinde jeke jáne zańdy tulǵalarǵa qoldanylatyn ákimshilik jaza túri: ákimshilik aıyppul; ákimshilik quqyq buzýshylyqty jasaý quraly ne nysanasy bolǵan zatty, sol sııaqty ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaý saldarynan alynǵan múlikti tárkileý; ruqsattan aıyrý nemese onyń qoldanylýyn toqtata turý, sondaı-aq tizilimnen alyp tastaý; qyzmetti toqtata turý nemese oǵan tyıym salý. 49. Ákimshilik aıyppul negizgi ákimshilik jaza retinde ǵana qoldanylady. 50. Ákimshilik aıyppul Kodekstiń Erekshe bóliginiń baptarynda kózdelgen jaǵdaılarda jáne shekte ákimshilik quqyq buzýshylyq úshin salynatyn, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly hattama jasalǵan kezde qoldanysta bolǵan zańǵa sáıkes belgilenetin aılyq eseptik kórsetkishtiń belgili bir mólsherine sáıkes keletin mólsherde aqsha óndirip alý. 51. Bir adam eki nemese odan da kóp ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan kezde árbir quqyq buzýshylyq úshin jeke-jeke ákimshilik jaza qoldanylady. 52. Eger adam birneshe ákimshilik quqyq buzýshylyq jasap, olardy sol bir organ (laýazymdy adam) qarasa, onda bul adamǵa sol bir túrdegi jazalar qoldanylǵan jaǵdaıda, jazanyń túpkilikti mólsherin jazanyń osy túri úshin Kodekste belgilengen úsh eselengen eń joǵary shekten asyrýǵa bolmaıdy. 53. Is boıynsha is júrgizýdi toqtatý týraly qaýly: Kodekstiń 741-babynda kózdelgen is boıynsha is júrgizýdi bolǵyzbaıtyn mán-jaılar bolǵan; Kodekstiń 742-babynda kózdelgen ákimshilik jaýaptylyqqa tartpaýǵa múmkindik beretin mán-jaılar bolǵan jaǵdaılarda shyǵarylady. 54. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlyda: qaýly shyǵarǵan laýazymdy adamnyń laýazymy, tegi, aty-jóni; istiń qaralǵan kúni men orny; ózine qatysty is qaralǵan tulǵa týraly málimetter: jeke tulǵalar úshin – tegi, aty, ákesiniń aty (ol bolǵan kezde), týǵan jyly, aıy, kúni, turǵylyqty jeri, jeke basyn kýálandyratyn qujattyń ataýy men derektemeleri, sáıkestendirý nómiri, turǵylyqty jeri boıynsha tirkelgeni týraly málimetter, jumys orny; zańdy tulǵalar úshin – ataýy, uıymdyq-quqyqtyq nysany, ornalasqan jeri, zańdy tulǵa retinde memlekettik tirkeý nómiri men kúni, sáıkestendirý nómiri jáne bank derektemeleri; qaralyp jatqan is boıynsha is júrgizý tili; Kodekstiń ákimshilik quqyq buzýshylyq úshin jaýaptylyq kózdeletin baby; isti qaraý kezinde anyqtalǵan mán-jaılar; is boıynsha sheshim; qaýlyǵa shaǵym jasaýdyń tártibi men merzimderi; aıyppuldy erikti túrde tóleý nemese ákimshilik jazanyń ózge túrin oryndaý merzimderi kórsetilýge tıis. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýly zańdy jáne negizdelgen bolýǵa tıis. 55. Qaýly shyǵarǵan laýazymdy adam ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlyǵa qol qoıady. 56. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýly is qaralyp bitken soń dereý jarııalanady. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha ózine qatysty qaýly shyǵarylǵan jeke tulǵaǵa nemese zańdy tulǵanyń ókiline, sondaı-aq jábirlenýshige, jeke tulǵanyń zańdy ókiline, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is qozǵaǵan ýákiletti organǵa (laýazymdy adamǵa) qaýlynyń kóshirmesi ol jarııalanǵan kúnnen bastap úsh táýlik ishinde tapsyrylady jáne (nemese) jiberiledi. 57. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlyǵa ózi jóninde ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is júrgizilip jatqan adam, jábirlenýshi, jeke adamnyń nemese zańdy tulǵanyń zańdy ókilderi, qorǵaýshy shaǵym bere alady, sondaı-aq prokýror narazylyq keltire alady. 6. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister jónindegi zańdy kúshine enbegen qaýlylardy apellıasııalyq tártipte qaıta qaraý 58. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha shaǵym is boıynsha qaýly shyǵarǵan organǵa (laýazymdy adamǵa) jiberiledi, ol shaǵym, narazylyq túsken kúnnen bastap úsh táýlik ishinde olardy istiń barlyq materıaldarymen birge joǵary turǵan organǵa (laýazymdy adamǵa) jiberýge mindetti. 59. Shaǵymdy belgilengen merzimde berý (ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵym, narazylyq qaýly kóshirmesi tapsyrylǵan kúnnen bastap on kún ishinde berilýi tıis) ákimshilik jaza qoldaný týraly qaýlynyń oryndalýyn shaǵym qaralǵanǵa deıin toqtata turady. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵym, narazylyq kelip túsken kúnnen bastap on kún ishinde qaralýǵa jatady. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha iske qatysýshylardan ótinish kelip túsken ne istiń mán-jaıyn qosymsha anyqtaý qajet bolǵan jaǵdaıda shaǵymdy, narazylyqty qaraý merzimin isti qaraıtyn joǵary organ (laýazymdy tulǵa) on kúnnen aspaıtyn merzimge uzartýy múmkin. Organ (laýazymdy adam) azamattyq, qylmystyq nemese ákimshilik is júrgizýde qaralatyn basqa is sheshilgenge deıin shaǵymdy (narazylyqty) qaraý merzimin ony qaraý múmkin bolmaǵanda toqtata turýǵa mindetti. Merzimdi uzartý týraly dáleldi aıqyndama shyǵarylady. 60. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵymdy, narazylyqty qaraýǵa daıyndyq kezde joǵary organ (laýazymdy adam): is boıynsha is júrgizýdiń erekshe mán-jaılaryn anyqtaıdy; ótinish jasaýǵa ruqsat beredi, qosymsha materıaldardy talap etedi, shaǵymdy, narazylyqty qaraý úshin qatysýy qajet bolyp tanylǵan adamdardy shaqyrady; eger shaǵymdy, narazylyqty qaraý onyń quzyretine jatpaıtyn bolsa, olardy istiń barlyq materıaldarymen birge vedomstvolyq baǵynystylyǵy boıynsha jiberedi. 61. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵymdy, narazylyqty qaraý kezinde is jáne qosymsha usynylǵan materıaldar boıynsha shyǵarylǵan qaýlynyń zańdylyǵy men negizdiligi tekseriledi. Joǵary organ (laýazymdy adam) shaǵymnyń, narazylyqtyń dáleldemesimen baılanysty bolmaıdy jáne isti tolyq kólemde tekseredi, sonymen birge ol jańa faktilerdi belgilep, jańa aıǵaqtardy zertteı alady. 62. Shaǵymdy, narazylyqty qaraý shaqyrylǵan adamdardyń kelmeýimen, is boıynsha qosymsha materıaldardy talap etýmen, saraptama taǵaıyndaýmen baılanysty jáne shaǵymdy, narazylyqty tolyq, jan-jaqty jáne obektıvti qaraý úshin qajet bolǵan basqa jaǵdaılarda keıinge qaldyrylýy múmkin. Eger ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵym bir ýaqytta sotqa jáne joǵary organǵa (laýazymdy tulǵaǵa) kelip túskende, shaǵymdy sot qaraıdy. 63. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵymdy, narazylyqty qarap, joǵary organ (laýazymdy adam) kelesi sheshimderdiń birin qabyldaıdy: qaýlyny ózgerissiz, al shaǵymdy, narazylyqty qanaǵattanarlyqsyz qaldyrý týraly; qaýlyny ózgerissiz qaldyrý týraly; qaýlyny joıý jáne Kodekstiń 741 jáne 742-baptarynda kózdelgen mán-jaılar, sondaı-aq qaýlyny shyǵarýǵa negiz bolǵan mán-jaılar dáleldenbegen kezde isti toqtatý týraly; qaýlyny joıý jáne is boıynsha jańa qaýlyny shyǵarý týraly; qaýlyny joıý jáne isti baǵynystylyǵy boıynsha qaraýǵa jiberý týraly, eger shaǵymdy, narazylyqty qaraý kezinde qaýlyny quqyly emes organ (laýazymdy adam) shyǵarǵany belgilengen bolsa. 64. Shaǵymdy, narazylyqty qaraý nátıjesi jóninde sheshim is boıynsha qaýlyǵa shaǵym, narazylyq boıynsha qaýly túrinde shyǵarylady. Qaýlyda Kodekstiń 822-babynyń birinshi bóliginde (qaýlynyń mazmundy bóligi) kórsetilgen málimetter qamtylýy tıis. 65. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyny joıýǵa ne ózgertýge jáne qaýly shyǵarýǵa negiz bolyp tabylady: organnyń (laýazymdy adamnyń) ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlyda aıtylǵan istiń naqty mán-jaılary týraly qorytyndysyna shaǵymdy, narazylyqty qaraý kezinde zerttelgen aıǵaqtardyń sáıkes kelmeýi; ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańdy durys qoldanbaý; Kodekstiń is júrgizýshilik normalarynyń eleýli buzylýy; qaýlymen qoldanylǵan ákimshilik jazanyń jasalǵan quqyq buzýshylyqtyń sıpatyna, aıyptynyń tulǵasyna sáıkes kelmeýi. 66. Joǵary organ (laýazymdy adam) shaǵymdy, narazylyqty qaraý kezinde zerttelgen aıǵaqtardy baǵalaı otyryp, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha qaýlyda belgilenbegen nemese qaýlyny shyǵarǵan organ (laýazymdy adam) nazarǵa almaǵan faktilerdi dáleldengen dep tanı alady. 67. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵym, narazylyq boıynsha qaýly ony shyǵarǵannan keıin dereý jarııalanady. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵym, narazylyq boıynsha qaýly kóshirmesi ony shyǵarǵannan keıin úsh kúndik merzimde is boıynsha qaýly shyǵarylǵan laýazymdy adamǵa, narazylyq bildirgen prokýrorǵa tapsyrylady nemese jiberiledi. Ákimshilik qamaqqa alý týraly is jónindegi qaýlyǵa shaǵym, narazylyq boıynsha qaýly qaýlyny oryndaıtyn organnyń (laýazymdy adamnyń), sondaı-aq qaýlyny shyǵaratyn kúni – oǵan qatysty qaýly shyǵarylǵan adamnyń nazaryna jetkiziledi. 7. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister jónindegi zańdy kúshine engen qaýlylardy jáne shaǵymdardy, narazylyqtardy qaraý nátıjesi boıynsha olarǵa jańadan ashylǵan mán-jaılar jónindegi qaýlylardy qaıta qaraý 68. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister jónindegi qaýlylar jáne shaǵymdardy, narazylyqtardy qaraý nátıjesi boıynsha qaýlylar jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha qaıta qaralýy múmkin. 69. Jańadan ashylǵan mán-jaılar jónindegi qaýlylardy qaıta qaraý úshin: is úshin quqyq buzýshyǵa belgisiz bolǵan jáne belgili bolýy múmkin bolmaǵan eleýli mán-jaılar; zańdy kúshine engen sot úkimimen belgilengen kýágerdiń kórineý jalǵan aıǵaqtary, sarapshynyń kórineý jalǵan qorytyndysy, kórineý jalǵan aýdarma, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly jalǵan hattama, zańsyz ne negizsiz qaýly shyǵarýǵa ákep soǵatyn jalǵan qujattar ne zattaı aıǵaqtar; zańdy kúshine engen sot úkimimen belgilengen ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly ister jónindegi is júrgizýge qatysýshylardyń, iske qatysýshy basqa adamdardyń ne olardyń ókilderiniń nemese osy isti qaraý kezinde jasalǵan ýákiletti organdardyń (laýazymdy adamdardyń) qylmystyq is-áreketteri; sottyń sheshimin, úkimin, uıǵarymyn nemese qaýlysyn ne ózge memlekettik organnyń (laýazymdy adamnyń) osy qaýlyny shyǵarýǵa negiz bolǵan quqyqtyq aktisin joıý; Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly osy iste qoldanylǵan zańdy nemese ózge normatıvtik quqyqtyq aktini konstıtýsııalyq emes dep tanýy negiz bolyp tabylady. 70. Zańdy kúshine engen qaýlyny jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha osy sheshimdi shyǵarǵan sot, ýákiletti organ (laýazymdy adam) qaıta qaraıdy. Sot organnyń (laýazymdy adamnyń) qaýlysyn qaıta qaraǵan jáne ony ózgerissiz qaldyrǵan jaǵdaıda jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha qaıta qaraýdy osy sheshimdi shyǵarǵan sot júzege asyrady. 71. Jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha qaýlyny qaıta qaraý týraly ótinishti onyń nysany men mazmunyna qoıylatyn talaptardy saqtaýmen is júrgizýge tıisti organ (laýazymdy adam) qabyldaıdy. О́tinishti is júrgizýge qabyldaý týraly másele ol kelip túsken kúnnen bastap úsh kún ishinde sheshiledi. О́tinishti is júrgizýge qabyldaý týraly ótinishterdi qaraý boıynsha otyrystyń kúni men ótkiziletin orny kórsetilgen uıǵarym shyǵarylady. 72. Ýákiletti organnyń laýazymdy adamy ótinish berýshiniń jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha qaýlyny qaıta qaraý týraly bergen ótinishin qaıtarady, eger ony is júrgizýge qabyldaý týraly máseleni sheshý kezinde: ótinish Kodekstiń 855-babynda belgilengen erejelerdi buzýmen berilgendigi; ótinish belgilengen merzim ótip ketkennen keıin berilgendigi jáne ony qaıtadan qalpyna keltirý týraly ótinishtiń bolmaǵandaǵy nemese ótinish berýdiń ótip ketken merzimin qalpyna keltirýden bas tartylǵandyǵy; ótinishtiń nysany men mazmunyna qoıylatyn talaptardyń saqtalmaǵandyǵy belgilengen bolsa. О́tinishti qaıtarý týraly uıǵarym shyǵarylady. Uıǵarymnyń kóshirmesi ótinish berýshige ótinishpen jáne onymen qosa beriletin qujattarmen birge uıǵarym shyǵarylǵan kúnnen keıin kelesi kúnnen keshiktirmeı jiberiledi. О́tinishti qaıtarý týraly uıǵarymǵa shaǵymdanýǵa, narazylyq bildirýge bolady. 73. Jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha qaýlyny qaıta qaraý týraly tinishti organ (laýazymdy adam) otyrysta qaraıdy. О́tinish berýshige jáne iske qatysýshylarǵa otyrystyń ýaqyty men orny týraly habarlanady, alaıda olardyń kelmeýi ótinishti qaraýǵa kedergi bolyp tabylmaıdy. 74. Organ (laýazymda adam) jańadan ashylǵan mán-jaılar boıynsha qaýlyny qaıta qaraý týraly ó