Premer-Mınıstrdiń orynbasary B.Saparbaevtyń Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy jumys sapary Túrkistan qalasynda jalǵasty. Ol aldymen Túrkistandaǵy balalar aýrýhanasy men qalalyq balalar emhanasynda bolyp, jaǵdaıymen tanysty. Aýrýhanaǵa tek Túrkistan qalasynan ǵana emes, kórshiles Kentaý, Sozaq aýdan, qalalarynan, Qyzylorda oblysynan da naýqas balalar kelip em alady eken. «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy boıynsha ashylǵan Túrkistan qalalyq emhanasynda maýsymyna 500 adam em qabyldaıdy.
Budan soń Úkimet basshysynyń orynbasary Q.A.Iаsaýı atyndaǵy halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıtetinde «Qazaq memlekettiligindegi Qazaq handyǵynyń orny» taqyrybyndaǵy halyqaralyq ǵylymı-teorııalyq konferensııaǵa qatysty. Konferensııaǵa Túrkııa, Iran, Koreıa, Reseı, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Qazaqstan jáne t.b., elderden 200-den asa tarıhshy, fılosof, teolog, fılolog, shyǵystanýshy, etnograftar men derektanýshy, tarıhnamashy ǵalymdar, ǵylymı-zertteý ınstıtýttary men ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń qyzmetkerleri shaqyrylǵan.
Konferensııaǵa daıyndyq barysynda Q.A.Iаsaýı ýnıversıteti ǵalymdarynyń bastamasymen elimizde alǵash ret «Qazaq handary» atty ensıklopedııalyq anyqtamalyq jınaq daıyndaldy. Jınaqqa 78 qazaq handary týraly jáne jas urpaqqa rýhanı jiger berer tyń málimetter jınaqtalypty. Sheteldikterden bólek elimizdiń tańdaýly ǵalymdary jınalǵan keleli keńesti oblys ákimi Asqar Myrzahmetov júrgizip, alǵashqy sózdi Berdibek Saparbaevqa berdi. Memleket basshysy óziniń «Nurly Jol» Joldaýynda «2015 jyl – ulttyq tarıhymyzdy ulyqtaý jáne búgingi bıikterimizdi baǵalaý turǵysynan mereıli belester jyly. Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn, Qazaqstan halqy Assambleıasy men Konstıtýsııamyzdyń 20 jyldyǵyn, Uly Jeńistiń 70 jyldyǵyn atap ótemiz. Osynaý tarıhı belester jańa qazaqstandyq patrıotızmdi urpaq jadyna sińirýde aıryqsha rólge ıe» dep atap kórsetti, dedi B.Saparbaev. Konferensııanyń Túrkistanda ótýiniń ózindik ereksheligi men mańyzdylyǵy zor. Túrkistan qalasy – «Eki dúnıe esigi, Er túriktiń besigi» atanǵan qarashańyraq, túbi bir túrki jurtynyń rýhanı astanasy, Qazaq handyǵynyń 300 jyldyq ordasy, kúlli túrik dúnıesine ıdeolog bolǵan uly aqyn Qoja Ahmet Iаsaýı, qazaqtyń jıyrmadan astam handary, júzden astam bıleri men batyrlary máńgilikke damyldap jatqan qasıetti jer. Elbasy Ulytaý suhbatynda: «Bizdiń elimiz, qazaq jurtynyń arǵy túbi ǵundardan bastalady. Ǵundardan keıin kók túrikterge jalǵasady. Odan keıin Altyn Orda ornyǵady. Sóıtip, handyq dáýirge ulasyp, keıin birtindep Táýelsizdikke kelip tireledi. Osyndaı úlken tarıhymyz bar. Jastarymyz muny bilýi kerek. Biz keshe ǵana paıda bola qalǵan halyq emespiz. ...Tarıhyn bilmegen ulttyń bolashaǵy da bulyńǵyr bolýy múmkin», – degen óte salmaqty oı, salıqaly sóz aıtty. Tarıhı belesterdi baǵyndyrýda Elbasymyz kún tártibine qoıǵan Ult jospary árqaısymyzdy uly izdenis pen serpiliske mindettep otyr. Prezıdent Jarlyǵymen qurylǵan Jańǵyrtý jónindegi ulttyq komıssııa jumysyn bastap ketti. Instıtýttyq bes reformany júzege asyrý aldaǵy 10-15 jyl aıasynda elimizdiń zamanaýı bolmys-bitimin aıqyndaıtyn bolady. Ulttyq tarıhymyzda buryn-sońdy qolǵa alynbaǵan aýqymdy ister júzege asyrylady. Nursultan Ábishulynyń «Nurly Joly» jańa dáýirdegi Qazaq memleketiniń táýelsizdiktiń aq tańynda uzaq sapar, jasampaz joryqqa shyqqan jarqyn joly. Árbir azamat osy joryqtyń bel ortasynda júrse biz myqty el bolarymyz haq. «Nurly Jol» – qazaqtyń armany Máńgilik Elge jetkizer jol. Endeshe, Túrkistandaǵy búgingi basqosý ótkenge qarap, erteńimizdi kemeldendirýge jasalǵan ıgi qadam bolsyn! Sózin osylaı qorytqan vıse-premer konferensııaǵa qatysýshylar men ony uıymdastyrýǵa uıytqy bolǵan Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimdigine rızashylyǵyn bildirdi. Budan soń Bilim jáne ǵylym mınıstri A.Sárinjipov pen Mádenıet jáne sport mınıstri A.Muhamedıuly sóz alyp, halyqaralyq ǵylymı-teorııalyq konferensııanyń tabysty ótýine sáttilik tiledi. Al, qonaqtardan alǵashqy bolyp sóz alǵan Ońtústik Koreıa Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy elshisiniń orynbasary, professor Song Gım Iong «Bizdiń el qazaqtarmen osydan attaı myń jyl buryn Uly Jibek joly arqyly baılanysqan. Aıyrmashylyǵy eki eldiń kóligi at, esek bolsa men ushaqpen ushyp kelip turmyn», dep jurtty kúldirdi. Qazaqtar tarıhqa baı, keńpeıil el. Repressııa kezinde qazaq elinen pana tapqan aǵaıyndarymyz óz elinde júrgendeı ózin erkin sezinedi. Ol úshin Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevqa alǵysymyz sheksiz. Osylaı órkendeı berińizder, dedi. «Iman nurly Túrkistan bizdiń ortaq tarıhymyz, bizdiń túp-tuqııanymyz bir» dep tebirenip sóılegen Bashqurtstan Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, aqyn, Reseı memlekettik Dýmasynyń depýtaty Gúlfııa Iýnýsova men Qazaqstannyń ósip-órkendegenin, tarıhtaǵy alatyn orny aıryqsha ekendigin ǵylymı dáleldermen dáıektegen Qazan memlekettik ýnıversıtetiniń professory, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Hatıp Mınnegýlov jáne Iran Islam Respýblıkasy Elshiligi Mádenı ókildiginiń dırektory Asgar Saberıdiń sózin konferensııaǵa qatysýshylar jyly qabyldap, qoshemet kórsetti. Halyqaralyq qazaq tili qoǵamynyń tóraǵasy, UǴA akademıgi О́mirzaq Aıtbaıuly elimiz úshin asa mańyzdy jıynǵa kelgen jurtshylyqty quttyqtap, qazaq tarıhynan taǵzym alyp marqaıatyndaı ataly oılar aıtty. Úkimet basshysynyń orynbasary túrkitildes halyqtardyń kitaphanasynda boldy. Professor Qulbek Ergóbektiń kúsh salýymen ashylǵan kitaphanaǵa shetel ǵalymdary óz elderinen ákelgen, qazaq tarıhyn bederleıtin qundy kitaptardy syıǵa tartty. «Balapan» baǵdarlamasy aıasynda ashylǵan «Sabına» balabaqshasynyń jaıymen tanysqan B.Saparbaev Túrkistandaǵy saparyn M.Jumabaev atyndaǵy mektep-gımnazııasynda qorytyndylady.
Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan».
Ońtústik Qazaqstan oblysy.
Sýretti túsirgen Qaısar ShERIM.
