О́mirdi náziktik bıleıdi

Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isi jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń músheleri qatysýymen baspasóz máslıhaty ótti. Ulttyq komıssııa tóraıymynyń orynbasary, Parlament Májilisiniń depýtaty Elena Tarasenko uıymnyń qurylý, qalyptasý kezeńderi týraly jan-jaqty baıandaı kelip, elimizde genderlik saıasatty júzege asyrýda birshama jumystar atqarylǵanyn tilge tıek etti. Qoǵamda otbasy jáne neke ınstıtýtyn nyǵaıtý, otbasylyq qundylyqtardy dáripteý jónindegi jumystar jandandyrylýda. Soǵan oraı Otbasy kúni, «Mereıli otbasy» Ulttyq baıqaýy sııaqty adamzattyń basty qundylyqtaryna oraı dúnıege kelgen jobalar qazirdiń ózinde halyq arasynda keń qoldaýǵa ıe bolyp otyrǵany málim. 2015-2020 jyldarǵa arnalǵan otbasy qarym-qatynastaryn nyǵaıtý, otbasynyń moraldyq-etıkalyq jáne rýhanı-izgi qundylyqtaryn nasıhattaý jónindegi qoǵamdyq jospar da júzege asyrylýda. Bul jumys otbasylyq qundylyqtardy nyǵaıtý, salamatty ómir saltyn qalyptastyrý jáne jalpyǵa birdeı qoǵamdyq jumys jasaý sııaqty negizgi úsh baǵytta júrgiziledi. Bul oraıda Almaty qalasynyń, Almaty, Jambyl oblystarynyń jumystary qyzǵylyqty bolyp otyr. Olarda memlekettik emes uıymdar men «Aqsaqaldar alqasy», «Analar alqasy» sııaqty azamattyq qoǵam ınstıtýttary keńinen tartylǵan. Tek Qazaqstan halqy Assambleıasy janynan ǵana osyndaı 300-den astam «Analar keńesi» qurylǵan, degen dáıekterdi keltirgen Elena Tarasenko «Nurly Jol» baǵdarlamasy aıasynda Ulttyq komıssııa áıelder kásipkerligin damytý jolynda birshama jumystar atqaryp otyrǵanyn basa kórsetti. «Búgingi kúni kásipkerlikpen shuǵyldanatyn áıelderdiń úlesi 50 paıyzdan asyp otyr. Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektilerindegi basshylardyń 40 paıyzdan astamy kásipker-áıelder. Al Qaraǵandy jáne Qostanaı oblystarynda bul kórsetkish 48 paıyz boldy», – dedi ol. Bizdiń elimizde basshylyq qyzmetterdegi áıelder sany sońǵy 10 jylda 2 ese ósip, 20 paıyzdan asty. Soltústik Qazaqstan, Pavlodar, Aqtóbe oblystarynda atqarý bıligindegi aýdan ákiminiń orynbasary laýazymynda, al Aqmola oblysynda aýyldyq ákim qyzmetinde áıelder jaqsy jumys istep otyr. Al depýtattar qataryndaǵy áıelder sany 26 paıyzǵa jetti. Elimizdegi qalalyq máslıhattardaǵy áıel depýtattar sany da birshama ósip, 22 paıyz bolyp otyr. «Taǵy bir aıta ketetin jaıt, biz álemdik parlamenttiń zańnamalyq qurylymynda da alǵa shyǵyp otyrmyz. Álemdik banktiń zerdeleýi boıynsha, olardaǵy áıelderdiń úlesi 20 paıyz» dep málimdedi E.Tarasenko. Elimizde qazirde áıelderge, balalar men erkekterge arnalǵan 37 daǵdarys ortalyǵy jumys isteıdi. Jalpy daǵdarys ortalyǵyna byltyrǵy jyly 16 753 áıel men 1907 er adam kómekke júgingen. Máselen, suralǵandardyń basym bóligi nemese 34 paıyzy otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń basty sebebi múliktik daý-damaı dep, al 26 paıyzy jubaılardyń qyzǵanyshynan, 25 paıyzy ishimdikten, 12 paıyzy jubaılardyń otbasylyq ómirine basqadaı adamdardyń aralas­ýynan, al 7 paıyzy jubaılardyń ózara kelispeýshiliginen dep kórsetken. «Damý» qorynyń basqarma tóraıymy Lázzat Ibragımova: «Biz statıstıkalyq málimetterdi jiti baqylap otyramyz, – dedi. – Elimizde erler men áıelder jalaqysynyń arasynda aıyrmashylyq bar. Máselen, 2005 jyly aıyrmashylyq 61 paıyzdy, al 2012 jyly 69 paıyzdy qurady. Iаǵnı, kórsetkish artyp keledi... Bizde jyldan-jylǵa memleket tarapynan áıelderge kórsetiletin kómekter artýda. Mysaly, júktiligine baılanys­ty eńbek demalysyna shyqqan áıelderdi qysqartpaımyz. Osy sharalardyń barlyǵy áıelderdiń tek kásibı qyzmetin atqarýymen qatar, otbasyna da qamqorlyq jasaýyna zor múmkindik jasaıdy». Solaı bola turǵanmen, joǵa­ry deńgeıdegi basqarýshylyq qyz­met­tegi áıelder sany elimizde az, biraq ta bul álemdik tendensııa eke­nin jetkizse, Qazaqstandaǵy isker áıelder qaýymdastyǵynyń prezıdenti Raýshan Sársenbaeva dál qazir eldiń bútindigi men yntymaǵyn saqtap qalýda otbasylyq qun­dy­lyqtyń atqarar róli óte zor ekenin aıta kelip, qoǵamdaǵy áıel bel­sendiliginiń jyldan-jylǵa ar­typ kele jatqanyn, muny óńir­lerdegi keıbir faktilerden aıqyn kórýge bolatynyn alǵa tartty. Biraq ókinishke qaraı, buǵan kere­ǵar jaǵdaılardyń da oryn alyp otyrǵanyn naqty mysaldarmen jetkizdi. Áıelderdi ómirdiń gúli­ne teńep jatamyz, kóktemgi jyl qusynyń ásem sazyna balaımyz, otbasynyń sán-saltanatyn kirgi­zýshi, jan jylýy men meıirimin tógý­shi retinde qaraımyz. Al sol áziz júrekterdiń lúpiline qaıaý túsir­meý qashanda qoǵamnyń bas­ty máselesi bolyp sanalýy – zań­dylyq. Qarashash TOQSANBAI, «Egemen Qazaqstan».