Kóshpeliler: kesheden kelgen búginge

Ajarly Astananyń aıtýly nysandarynyń biri – «Han Shatyr» saýda, oıyn-saýyq ortalyǵynyń aldyndaǵy at shaptyrym alań, aqshańqan kıiz úıler aqqýdaı tizile sap qurǵan ásem aýylǵa aınalǵan. Astanalyqtar men qala qonaqtarynyń nazaryn eriksiz aýdaryp, kórkimen kóz tartqan osynaý mereke qushaǵyndaǵy alańda «Myń­­­jyldyqtar toǵysyndaǵy Astana» atty dástúrli kósh­­peliler órkenıeti festıvaliniń ashylý saltanaty ótti. Sońǵy 7 jyl kóleminde tu­raqty túrde ótkizilip kele jatqan bul festıval mazmuny tereń ári aýqymdy joba bolyp tabylady. Al bıylǵy merekede atalmysh festıval burynǵydan da kórikti, burynǵydan da áserli mazmunǵa ıe bolyp otyr. Bıylǵy jyly ádettegi kóne qalalar qorshalatyn dýaldyń ornyna kórmege arnalǵan shatyrly keshen boı kótergen. Iаǵnı, alańda – abylaısha jáne bes-alty qanat kıiz úı tárizdi shatyrlarmen qorshalǵan ári arqan­men tartylǵan qurylys túrindegi qalashyq kóz tartady. Kóshpeliler órkenıeti kórinis berer alańǵa kireberis qaqpa aldynda qazaq batyrlary men arýlary sap túzepti. Boılary 2 metrden asatyn taýdyń tasyndaı kileń jigit syrttandary men qos etek kóılekteri jer syzyp, belderi qyldaı buralyp, sáý­kelelerin syńǵyrlatqan sulýlar festıvalǵa kelgen qonaqtardy rııasyz kóńilmen qarsy alýda. Bıylǵy jylǵy festıvaldiń taǵy bir ereksheligi, at ústindegi tarıhı qoıylymdarǵa arnalǵan alań bolmaıdy. Onyń ornyna at qulaǵynda oınaıtyn shaban­dozdardyń óner kórsetýine 1600 sharshy metr aýmaqqa qum tóselgen arnaıy  alań jasalypty. Sonymen birge, «Jel jetkizgen estelik» ınstallıasııasy men ádet-ǵuryp golografııalyq teatryna arnalǵan shar tárizdi keshen kelýshilerdiń nazaryna usynylǵan. Qos qanatta aqqýdaı tizilgen kıiz úılerde qazaq halqynyń ulttyq jádigerleri, mýzykalyq aspaptary, kıimderi jáne basqa buıymdary qoıylǵan. Balalar shaǵyn alańda kıizden jasalǵan buıymdardy tamashalap, ulttyq oıyndar oınaıdy. Eresekter qoldanbaly óner buıymdarynyń jármeńke kórmesin aralap, kásibı mamandardyń sheberlik saǵattaryna qatysa alady. Kelýshiler qazaq halqynyń ulttyq taǵamdarynan dám tatyp, at ústindegi ónerdi tamashalaıdy, qazaqtyń ǵuryptyq ánderi men epıkalyq jyrlaryn tyńdaıdy. Sóıtip, Qala kúni merekesiniń asa bir  mazmundy kórinisteriniń biri bolyp tabylatyn kóshpe­liler órkenıeti festıvali aıasynda mynandaı sharalar uıym­dastyrylady: Ádet-ǵuryp golografııalyq teatry. Negizgi ustanymy naǵyz akterlerdiń vırtýaldy nysandar men ózara qarym-qatynasynan turady. Akterler men úlgi kórsetýshiler vırtýaldy sahna keńistiginde ádet-ǵuryptardy keńinen kórsetedi. Dástúrli mýzyka konserti. Bul qoıylym aıasynda dástúrli túrki mýzykasy murasynyń janrlyq ár alýandyǵy kórinis tabady. Dombyradan tógilgen kúı, qobyzdan kúńirene shyqqan kóne saryn tyńdaýshylardy erekshe áserge bóleıdi. Astananyń ashyq aspanynda qarlyǵashtaı qa­lyqtaǵan halyq ánderi men áýez­di kompozısııalary tyńdaý­shy­­lar­dyń qulaq quryshyn qandyrady. «At jalynda» atty ulttyq at sporty kórinisteri de kórer­menderdi beı-jaı qaldyrmaıdy. Kummen kómkerilgen arnaıy alańda at qulaǵynda oınaǵan shabandozdar kóshpeliler dáýiriniń nebir kórinisterin kóz aldyńa elestetedi. Al «Jamby atý» ult­tyq sporty boıynsha yǵaı men syǵaı jigitter ózderiniń mergen­dik ónerlerin báske salady. «Aq san­dyq, kók sandyq» sport saıy­sy boıynsha festıvalǵa qatysý­shylar balalyq shaqtyń baldáýrenin elestetip, asyq atýda mergendikterin synaıdy. Ulttyq qoldanbaly óner jármeńkesinde uly dalanyń ult­tyq-qoldanbaly óner jádiger­leri kórinis tabady. Zergerlik ­buıym­dar jasaý, toqyma jáne kilem toqý óneri, aǵash joný men tas qashaý jáne basqa óner túrleri boıynsha sheberler óz ónerlerin ortaǵa salady. Jármeńke barysynda qol­danbaly ónerden sheberlik saǵat­tary uıymdastyrylady. Sony­men birge, «Myńjyldyqtar toǵy­syndaǵy Astana» atty dás­­túrli kóshpeliler órkenıeti festı­valiniń sheńberinde qazaq ult aspap­tarynyń sherýi, «Kıim tarıhy» shoýy, balalarǵa arnalǵan «Meniń kishkentaı kıiz úıim» sheber­lik saǵaty, mýzykalyq aspap­tar jáne qyran qus, júırik tazy, ult­tyq taǵam kórmeleri ótkiziletin bolady. Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan». Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.