Bilimge jumsalǵan qarjy eselep qaıtady

Astanada «Bolashaq» baǵdarlamasynyń (BARCEF-2015) jyl saıynǵy halyqaralyq konferensııasy bolyp, onyń jumysyna Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqova qatysyp, sóz sóıledi. «Elbasymyzdyń tikeleı qoldaýymen óristegen «Bolashaq» baǵdarlamasyna 20 jyl tolyp otyr. Baǵdarlama arqyly qazaqstandyq jastar álemniń ozyq joǵary oqý oryndarynda bilim aldy. Al jyl saıyn osyndaı konferensııaǵa jınalyp, ózekti máselelerdi sóz etý dástúrge aınaldy. Bárińizge hosh keldińizder deı otyryp, osy jıynǵa arnaıy qatysyp otyrǵan Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdiqalyqovaǵa konferensııany ashyp berińiz degim keledi», – dedi Bilim jáne ǵylym mınıstri Aslan Sárinjipov. Quttyqtaý sózinde Gúlshara Áb­di­qalyqova: «Álemdik órkenıette óziniń mártebeli ornyn belgilegen Qazaqstan úshin bilim men ǵylymnyń máni men mańyzy aıryqsha. Elbasy Nursultan Nazarbaev belgilep bergen «Qazaqstan-2050» strategııalyq baǵdarlamasynda básekege qabiletti damyǵan memleket bolýymyz úshin biz bilim-biligi joǵary elge aınalýymyz kerektigi naqty kórsetildi. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta otandyq ekonomıkany ári qaraı órkendetý úshin jáne elimizdiń ozyq otyzdyqtyń qataryna enýinde bilikti de bilimdi adamdardyń alatyn orny erekshe ekendigi anyq. «Bolashaq» prezıdenttik baǵdarlamasy 1993 jyldan beri jumys istep keledi. Ony Elbasy táýelsiz Qazaqstan tarıhynyń altyn paraǵyna teńegen bolatyn. Baǵdarlama bilim berý júıesiniń joǵary moıyndalǵan lokomotıvi bola otyryp, Qazaqstanǵa joǵary bilikti mamandar daıyndaýdyń álemdik júıesine qosylyp, elimizdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik keńistiginde álemdik tehnologııa­lar transferin qurýǵa múmkindik berdi», – degen Gúlshara Ábdiqalyqova búginge deıin 8 myńnan astam joǵary bilikti maman daıarlanǵanyn atap ótti. Qazirgi kezde olardyń ult ekonomıkanyń túrli salalarynda: 2 000-nan asa maman ónerkásiptik jáne agrarlyq sektorda, 2 000-ǵa jýyǵy bilim salasynda, 1 500-ge jýyǵy aqparattyq tehnologııalar men kommýnıkasııalar salasynda, 600-i medısına salasynda, sondaı-aq, 400-den astamy memlekettik qyzmette, 85-i PhD doktory jáne 2,5 myńǵa jýyǵy áleýmettik-gýmanıtarlyq salada mamandar retinde qyzmet etip júrgenin tilge tıek etken Memlekettik hatshy bolashaqtyq túlekterdiń tórtten bir bóligine jýyǵy basshylyq laýazymdarda tabysty eńbek etip jatqanyna toqtaldy. Jáne de «Bolashaq» baǵdarlamasynyń bes ınstıtýttyq reforma, «100 naqty qadam» – Ult jospary, «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda damyp jatqanyna nazar aýdardy. О́z sózinde Memlekettik hatshy eldiń adamı kapıtalynyń sapasyn joǵary bilikti kadr­lar úshin básekelestik kúres jaǵdaıynda arttyrý qajettigin aıtyp, osy tusta stıpendıattardy sapaly irikteý, neǵurlym daryndy jastardy tartý jáne ulttyq ekonomıkany damytýdyń basymdyǵy bar baǵyttar boıynsha ǵylymı-zertteý áleýetin arttyrý isi basty nazarǵa alynatynyn jetkizdi. Memlekettik hatshy konfe­rensııaǵa qatysýshylardy «Bo­la­shaq» baǵdarlamasynyń jańa besjyldyq damý jospary aıasynda usynylǵan bastamalar­dy jan-jaqty talqylaýǵa shaqy­ryp, árbir stıpendıatqa jumsal­ǵan memlekettik ınvestısııa el ekonomıkasyn damytý úshin jáne «Qazaqstan-2050» Strate­gııa­sy­nyń basty maqsaty – álemniń ne­­ǵurlym damyǵan 30 eliniń qat­a­­ryna qosylý úshin jańa bilim já­ne mashyqtardy ıgerý arqyly ese­lenip qaıtatynyna senim bildirdi. Munan soń sóz alǵan senator Aqan Bıjanov jahandyq bá­se­kelestik jaǵdaıynda memleket jetistiginiń asa mańyzdy fak­tor­larynyń biri – elimizdiń adam kapıtalyna mańyz berip, osy taǵ­dyrsheshti salaǵa eleýli qar­jy bólýin kóldeneń tartty. Sońǵy 5 jylda bilim berý sala­syna bólinetin qarjy 5 esege ósti, qazirgi kúni álemde áleý­met­tik salalarǵa qarjy bólý men bıýdjettik shyǵystardy azaıta­tyn amalsyz sharalarǵa qaramas­tan, bilim salasyna arnalǵan mem­leket­tik qarajat qysqartyl­mady, al álemdik standarttarǵa jaýap be­re­tin mamandar daıarlaý­da bi­lim salasyn damytý asa qajet­ti is bolyp tabylatynyn atap ótti. Konferensııada Májilis depýtaty Gúlnar Yqsanova, joǵary bilim salasyndaǵy halyqaralyq sarapshy Djamıl Salmı, Shyǵys Azııa ýnıversıtetiniń qurmetti professory Devıd Salmı sóıledi. Máselen, halyqaralyq sarapshy Djamıl Salmı Norvegııa premer-mınıstriniń sózinen mysal keltirip, bylaı dedi: «Bilim – bolashaqtyń kilti. Endigi ýaqyt búgingi mundaı bılik etken zamannan basqa bolmaq, ol – ǵylym men bilim bılik etetin álem. Sondyqtan, óziniń bolashaǵyn oılaǵan el bilimge ınvestısııa salmaı, jarqyn bolashaqqa bara almaıdy. Eger memleket halqy saýatty, jan-jaqty bilim ıesi bolsa, sol eldiń bolashaǵy kemel», degeni bar edi. Qazaqstannyń bilimdi bolashaqqa negizdelgen óz baǵdarlamasy jumys istep tur. Ol «100 naqty qadamda» da qarastyrylǵan. Al eger sizder, joǵaryda aıtylǵandaı, bilim bıleıtin zamanda tolyqqandy ómir súrýlerińiz úshin bilimniń barlyq baspaldaqtaryn qatar damytýlaryńyz qajet. Olar – aldymen orta mekteptegi bilim berýge qatysty reformalar», – degen oıymen bólisti. Konferensııaǵa Ulybrıtanııa, AQSh, Qytaı jáne t.b. elderden 20-dan astam halyqaralyq sarap­shy, «Bolashaq» seriktes­teri – 20 qazaqstandyq, 40-tan astam sheteldik joǵary oqý oryn­darynyń ókilderi qatysyp, óz oı-pikirlerimen bólisti. Anar TО́LEÝHANQYZY, "Egemen Qazaqstan", Sýretti túsirgen Erlan OMAROV.