Semeı: adamdar densaýlyǵyna jańa betburys

Elbasy Nursultan Nazarbaev 2012 jyldyń qańtar aıyndaǵy Qazaqstan halqyna Joldaýynda elimizdiń onkologııalyq qyzmetine aıryqsha kóńil bóldi. Úkimettiń 2012 jyldyń 29 naýryzyndaǵy №366 Qaýlysymen «QR turǵyn­daryna onkologııalyq kómek kórsetýdi damytýdyń 2012-2016 jyldarǵa arnalǵan salalyq baǵdarlamasy» bekitilgen bolatyn. Atalǵan baǵdarlama aıasynda elimizde obyrdyń erte anyqtalýyn arttyrý jáne qaterli isikterden bolatyn ólim-jitimdi azaıtý, onkologııanyń jańǵyrtylǵan qyzmetin qurý jóninde jumys júrgizilýde. Sondaı-aq, aýrýdyń aldyn alýǵa, onyń ishinde skrı­nın­gtik baǵdarlamalar aıasyn keńeıtýge úlken mán berilip otyr. Aýrýdyń aldyn alý boıynsha tekserýler júrgizý arqyly sút bezi, jatyr moıynshyǵy, ishek, qýyq túbi bezi, asqazan, óńesh jáne baýyr obyrlaryn erte anyqtaýǵa múmkindik týdy. Búginde baǵdarlamany iske asyrý aıasynda ımýnnogıstohımııalyq referens-ortalyq ashyldy. Bul ortalyq telepatologııa júıesimen, ımmýnogıstohımııalyq, gıstolo­gııalyq jáne gıstohımııalyq zertteýge arnal­ǵan qondyrǵylar keshenimen jabdyqtalǵan. Baǵ­darlamaǵa sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynda bes óńirlik joǵary tehnologııalyq radıa­sııalyq onkologııa orta­ly­ǵyn (ári qaraı – JTRO) qurý josparlanǵan edi. Semeı qalasynda ornalasqan dıspanser – osyndaı ortalyqtardyń biri. Bizdiń ortalyq brahıterapııa júrgizýge arnalǵan qondyrǵymen, kompıýterli tomograf, magnıtti-rezonansty tomograf, jelili údetkish, josparlaý jáne verıfıkasııa júıesimen jabdyqtalǵan. Qondyrǵylardyń arqasynda onkologııalyq naýqastardy em­deýdi álemdik standart boıynsha júrgizýge múmkindik aldyq. 2012 jyldan bastap Semeı qalasy óńirlik onkologııalyq dıspanseri bazasynda onkopatologııalardy erte anyqtaıtyn jáne emdeıtin joǵary tehnologııalyq ádister iske qosylatyn ıadrolyq medısına ortalyǵynyń qurylysy bastaldy. Munda radıoızotopty dıagnostıka bólimi jumys jasaıtyn bolady. Sonymen qatar, Qazaqstanda alǵash ret radıoıodoterapııa bólimi ashylady. Onyń qyzmetine otandyq óndiristiń radıo­farmpreparattary qoldanylmaq. Iаdrolyq medısına ortalyǵynyń jumysy ıadrolyq tehnologııany beıbit maqsatta qoldanýdyń jarqyn mysaly bolyp tabylady. Radıologııalyq ortalyqtyń qurylysymen qatar medısınalyq jáne medısınalyq emes beıindegi mamandardy daıarlanýda óńirlik JTRO jumysyn retteýge arnalǵan quqyqtyq-normatıvtik aktilerdi ázirleý men iske qosý jumystary qolǵa alyndy. Quramyna Semeı qalasy óńirlik onkologııalyq dıspanseriniń mamandary engen densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý, ádilet mınıstrlikteriniń jumys toby JTRO jumysyn retteýge arnalǵan quqyqtyq-normatıvtik aktilerdi ázirledi: – densaýlyq saqtaý isi qyzmet­shileri laýazymynyń nomenklatýrasyna mynadaı jańa mamandyqtar engizildi: medısına fızıgi, sáýle qondyrǵysynyń qyzmeti jónindegi ınjener, ınjener-radıohımık, tehnık-dozımetrıst jáne taǵy basqalar. – qysqa merzimdi RFP tirkeý júıesi jeńildetildi. – Iаdrolyq medısına orta­lyqtarynyń shtattyq normatıvteri jasalyp, engizildi. Iаdrolyq medısına boıynsha dıagnostıka jáne emdeý hattamalary ázirlenip, bekitildi. Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha Semeıde radıologııalyq medısına klasteri qurylatyn bolady. Atalǵan klasterdiń maqsaty – Semeı synaq polıgonynan zardap shekken turǵyndardyń densaýlyq jaǵdaıyn jaqsartý. Klasterdi qurý ǵylymnyń, kásibı bilimniń tereń damýyn jáne densaýlyqtyń saqtalýyn júzege asyrýǵa múmkin­dik beredi. Bizdiń dıspanser kóptegen halyqaralyq uıymdarmen tyǵyz baılanys jasaıdy, sonyń arqasynda birqatar ǵylymı jobalar júzege asyryldy. Japonııanyń «JISA», ıaǵnı «Semeı óńiri turǵyndaryna kórsetiletin medısınalyq qyzmetti jaqsartý týraly» baǵdarlamasy boıynsha japondyq áriptestermen tájirıbe almasý júzege asyryldy. Bul jobany iske asyrý nátıjesinde óńirdiń medısınalyq mekemeleri zamanaýı emdik-dıagnostıkalyq qondyrǵylarmen jabdyqtaldy. Qazirgi sátte qyzmettik baılanys jalǵasýda, japondyq morfologtarmen birlese otyryp, asqazan, qalqansha bez obyrynyń morfologııalyq erekshelikteri zerttelýde, birlesken operasııalar júrgizilýde. 2009 jyly Halyqaralyq Qyzmettestik jónindegi Koreı agenttigi (KOICA), ShQO ákimdigi jáne Semeı qalasynyń óńirlik onkologııalyq dıspanseri arasynda «Semeı óńiri turǵyndaryna kórsetiletin onkologııalyq kómek­ti jaqsartý» jobasy boıynsha úsh jaqty kelisimshartqa qol qoıyldy. Bul joba aıasynda medı­sınalyq dıagnostıkalyq qurylǵylardy jetkizý júzege asyryldy: kom­pıýterli tomograf, mobıldi jyljymaly mammograf alyndy, 20-dan astam shyǵysqazaqstandyq medısına qyzmetkeri Ulttyq obyr ortalyǵynda mamandanýdan ótti. 2007-2009 jyldar kezeńinde MAGATE uıymymen «Shyǵys Qazaqstanda radıologııalyq qyzmetti jetildirý» jáne «№2 Shyǵys Qazaqstan oblystyq on­kologııalyq ortalyǵynda ıadrolyq medısına bólimin qurý» ulttyq jobalary iske asyryldy. Osy arqyly MAGATE dıspanser qyzmetkerleriniń TMD elderi men alys shetelderde oqyp kelýin, taǵylymdamadan ótýin qarjylandyrdy, sondaı-aq, jaqyn fokýsty rentgenoterapııaǵa arnalǵan Gulmay D3225 apparatyn, qalqansha bezdi zertteýge arnalǵan shaǵyn gamma kamera jáne qosymsha qondyrǵylar alyndy. MAGATE uıymymen birge júzege asyrǵan eki joba aıasynda 35 maman oqyp keldi. 2014 jyly Semeı qalasy óńirlik onkologııalyq dıspanseri elimizdiń densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý men ádilet mınıstrlikteri atynan «Qazaqstan Respýblıkasynda radıasııalyq onkologııanyń joǵary tehnolo­gııalyq ortalyqtaryn qurý» atty Ulttyq jobany 2016-2019 jyldary iske asyrýǵa tapsyrys berdi. Bul joba MAGATE uıymynyń bekitilý satysynda jatyr. Bizdiń dıspanserimiz osy jobanyń úılestirýshisi. Elimizdiń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrligi jáne ShQO ákimdigi arqyly 18 maman daıarlandy. Sondaı-aq, biz, Semeı qalasy memlekettik medısına ýnıversıtetiniń medısına ǵylymdarynyń doktory, professor T.Ádilhanov basshylyq etetin D.Mýsınov atyndaǵy onkologııa jáne vızýaldy dıagnostıka kafedrasynyń klınıkalyq bazasy bolyp tabylamyz. Kafedrada rezıdentýra, magıstratýra, PhD-doktorantýra baǵdarlamasy aıasynda onkoqyzmetke arnalǵan mamandar daıyndalady. Qazirgi ýaqytta kafedrada Ońtústik-Shyǵys Azııanyń (Japonııa, Ko­reıa, Malaızııa jáne taǵy basqa el­der) ǵalymdary men bizdiń dıs­panserimizdiń dárigerleri birlese otyryp, elimizdiń Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń ǵy­lymı granty aıasynda qarjy­landyrylatyn sút bezi obyryn sáýlemen qarqyndy jáne tıimdi emdeý jónindegi «Forum of Nuclear cooperation of Asia» ǵylymı jobasy bastaldy. Kafedra bazasyn­da jyl saıyn Nagasakı jáne Hı­rosıma ýnıversıtetiniń professorlarymen birge obyrdyń radıoındýsırli formasyn erte anyqtaý jáne emdeý jóninde sheber­lik sabaqtary ótkizilip keledi.  Marat SANDYBAEV, Semeı qalasy óńirlik onkologııalyq dıspanseriniń dırektory, medısına ǵylymdarynyń doktory,  professor.  SEMEI.