Oraq – 2010

Kúrdeli jaǵdaıdyń da óz kúrmeýi bar Qyzyljar óńiriniń dıqandary mańdaı termen ósirilgen astyqty shashpaı-tókpeı jınap alýǵa uıymshyldyqpen jumylǵan Qyzyljar aýdanyna qarasty “Vagýlınskoe” JShS-niń egistik alqabyna kelgenimizde qaz-qatar ti­zilgen “qyr kemeleri” segiz júz gek­tar alqaptyń astyǵyn bastyryp úl­giripti. Sharýashylyqtyń egin oraǵyna tas-túıin daıyndyqpen kel­genin bas agronom Nadejda Ka­randeıkınadan bildik. Seriktestik­ke jáne oǵan qarasty “Redın” sha­rýa qojalyǵyna tıesili 6 myń gek­tarǵa jýyq alqaptyń rızyǵyn jı­naýǵa 1 “Djon Dır”, 4 “Vektor”, osynsha “Enıseı” kombaındary jumyldyrylǵan. – Oraq kúrdeli jaǵdaıda ótip ja­tyr. Byltyr osy tanaptardyń túsimdiligi 20 sentnerden aınalǵan edi. Bıyl 10 sentnerden aspaıtyn túri bar. Oǵan qýańshylyq qatty áser etti. Soǵan qaramastan ortasha kór­setkish 15 sentnerden kem bolmaıdy. Berekeli gektarlar áli alda, – dedi bas agronom Nadejda Ilınıchna senimdi únmen. Qyzý qarqyn barǵan saıyn údep bara jatqanyn baıqap tur­myz. Mine, Aleksandr Chetverıkov kombaınnan sekirip túsip, belgi berýi muń eken, Mıhaıl Evseev “KamAZ” kóligimen quıǵytyp keldi. Qorap qyzyl dánge áp-sátte to­lyp, ornynan yńyrana qozǵalǵan máshıne qyrmanǵa qaraı bet aldy. Igor Kopelıýk, Aleksandr Belov sekildi kombaınshylar ózderine júktelgen mindettemelerdi eńserip tastapty. Sharýashylyqta naýqan­dyq jumystardyń ushtastyryla atqarylyp jatqanyna kóz jet­kiz­dik. Eki tehnıka árqaısysy 2-3 sentnerlik orama sabandardy shómeleleýmen aınalyssa, sheteldik “Djon-Dır” kombaınynyń úkkish tetikteri ajyratylyp, sabandy maıa­lap tastaýǵa keltirilgen. Tórt túlik ósirýmen aınalysatyn agro­qurylym bir myń tonna jem-shópti qystaqtarǵa jetkizip alǵan. Shópti jumysshy-qyzmetkerlerge qoljetimdi baǵaǵa usynǵan. Súdiger jyrtý da bastalyp ketken. Qyzyljar – oblystaǵy aldyń­ǵy qatarly aýdandardyń biri. О́t­ken jyly ortasha túsimdilikti 21 sentnerden asyryp, jarys kóshin bastaǵan. Bıyl da elimizdi mol as­tyqpen qýantýǵa beıil. Aýdan ákimi Qaırat Pishenbaev 168,2 myń gek­tar alqaptyń astyǵyn orýǵa 600-deı kombaınnyń, 384 shalǵynyń, 480 júk máshınesiniń, 1275 trak­tor­dyń qatysatynyn, negizgi ju­mystyń qyrmandarǵa da aýys­qa­nyn tilge tıek etti. Dıqandar Úkimettiń qamqorlyǵyn óte-móte sezinip otyr. Eginshilik úshin 147,3 mıllıon teńge demeýqarjy bosa­tyl­ǵan. Barlyq alqaptyń 98 paıyzyna aýdandasty­ryl­ǵan sort­tar men 1, 2 surypty tuqymdar or­na­lastyrylǵan. Qajetti 3450 tonna dızel otynynyń jartysyna jýy­ǵy jetkizilgen. Osy kezde tanap basyna serik­testiktiń dırektory Vıktor Redın ke­lip jetti. Oblys boıynsha eginge bi­rinshi bolyp shalǵy túsirgen oǵan BAQ ókilderi saýaldaryn qoıa bastady. – Shynyn aıtsam, memleket tarapynan sýbsıdııa berilmegende dál mol astyqqa kenelmes edik. Vıktor Georgıevıch osylaı aǵynan jarylady. Jýrnalısterdiń qaýmalaǵanyna yńǵaısyzdanyp, basyn shaıqap qoıady. – Kórdińizder me, egin shyǵymy árqıly, ala-qula. Jazyq dalaǵa qaraǵanda, orman-toǵaı mańdarynda bıdaı jaıqala ósip, belýardan ke­le­di. Nege? О́ıtkeni, bul jerge par­ly alqaptar ornalastyryldy. Yl­ǵal saqtaıtyn tehnologııa qolda­nyl­dy. Kemi 25-30 sentnerden aınalaryna bás tige alamyn, – dedi ol sóziniń aıaǵyn ázilge buryp. Aýdannyń egis alqaptaryn ara­lap, oraq naýqanymen jan-jaqty tanysqan oblys ákimi Serik Bi­lá­lov jýrnalısterge suhbat berdi. Qurǵaqshylyqqa qaramastan, sol­tús­tikqazaqstandyq dıqandar gektar basy 10 sentner ónim alýǵa bel býyp otyrǵandaryn jetkizdi. – Elbasy Nursultan Nazarbaev aýyl sharýashylyǵynyń kókeıkesti máselelerine arnalǵan jýyrdaǵy keńeste egin oraǵyn utymdy at­qarýdyń joldaryn atap kórsetti. Oblystyń aýylsharýashylyq taýar­laryn óndirýshilerine qajet 72 myń tonna janar-jaǵarmaıdyń ár lıtrin 62 teńgeden bosatý qaras­tyrylǵan. Egin orý naýqanyna 10 myńǵa jýyq kombaın qatysatyn bolady. Olardyń jartysyna jýy­ǵy keń alymdy jatkalar, 2 myń­daıy jańa tehnıkalar. Aýa raıy­nyń kúrdeliligi eskerilip 3,9 mıl­lıon gektar dándi alqaptardyń 30-40 paıyzy destelenedi de qalǵany tikeleı jınalady. О́ıtkeni, egin jedel piskendikten, jaýapty naýqan erte bastaldy. Jáne de kúzdiń jaý­yn-shashynyna uryndyryp al­maýy­myz kerek. Prezıdenttiń nan men unnyń ishki baǵalarynyń turaqtylyǵyn saqtaý, jem-shóp daıyndaýdy tyńǵylyqty ótkizý jónindegi tapsyrmalary erekshe jaýapkershilikke mindetteıdi, – deı kelip Serik Sultanǵazyuly as­tyq tasý, saqtaý máseleleriniń de yj­daǵatty uıymdastyrylǵanyn atap ótti. Jańa elevatorlar salyný esebinen astyq syıymdylyǵy 320 myń tonnaǵa ulǵaıtyldy. Elimizdiń batys óńirlerine 250 myń tonna astyq jetkizý máselesi sheshilýde. Biz jolaı Mıhaıl Hrıstevıch jetekshilik etetin “Lesnoı” serik­testiginiń tanaptaryna soǵyp, dándi desteleý, bastyrý jumystarynyń qyzý qarqyn alǵanyn kórdik. “Zen­chenko jáne K”, “Abı-Jer” agroqurylymdary da eńbek qarqynyn eseleı túsken. О́mir ESQALI. Soltústik Qazaqstan oblysy, Qyzyljar aýdany.