Aýa raıy qubylyp tur...

Aýa raıy aıaq-astynan buzylsa, túkpirdegi aýyl adamdary «Baıqońyrdan zymyran ushty!..» dep taban astynan sóz taýyp jatady. Bul úshin aýyl adamdaryn jazǵyrý da uıat: óıtkeni, búkil BAQ Baıqońyrdan ǵarysh kemesiniń sátti start alǵanyn habarlaıdy, kóp uzamaı kúlli tóńirekte aýa raıy ózgeredi. Shaıdaı ashyq aspannan qar jaýady, 30 santımetr qalyńdyqpen jaýǵan qar kelesi kúni jyp-jylmaǵaı erip ketip jatady... Bir sózben aıtqanda, aýa raıy osylaı qubylady. Aýa raıynyń bul qubylysyn Baıqońyrǵa ákelip tirep qoıǵanymyz jón bolmas, árıne. Qazir Jer shary ǵalamdyq jylyný úrdisin basyna ótkerýde. Onyń keri qaıtar joly joq, biraq qamdaný amaly bar. 2015 jyldyń jeltoqsanynyń basynda Parıjge Dúnıejúziniń 150 memleketiniń basshylary atbasyn buryp, BUU talabynyń aıasynda Álemdik klımattyq konferensııa ótkizdi. Konferensııa jumysyna memleket basshylarynan tys 40 myń adam tikeleı qoıan-qoltyq aralasty. Tirkelgen jýrnalısterdiń sany 3 myńǵa jetti. Kezek sany 21-shi ret (SOR-21) ótkizilgen Dúnıejúzilik osy jınalysta perýlik ataqty ekolog, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Manýel Pýlgar-Vıdaldiń ótken 20-shy kezdesýde «Dúnıejúzi úshin qazir asa qorqynyshty eki qaýip bar, ol – terrorızm men klımattyń ózgerýi» dep aıtqan sózi tekten-tek eske alynbaǵan shyǵar. Qaýip bar. Tabıǵatqa qol ushyn tezdetip berý kerek. Búkil álem bir sátke tyna qalyp qulaq túrgen bul máslıhatta ǵalamdyq jylynýdyń birden-bir sebepshisi – aýaǵa bólinip shyǵyp jatqan esepsiz kómirqyshqyl gazynyń zardaby ekeni taǵy da talqylandy. Álemdik sammıtte kóp nársege kóz jetkizgen el basshylary jer betin tumshalaǵan zardapty gazdyń kólemin belgili mólsherde qysqartýǵa kelisti. Eliniń órkendeýi úshin óndiriste kómir qyshqyl gazyn eselep shyǵaryp jatqan memleketter bolashaq urpaq úshin jaýapkershiligin túsingendeı... BUU-nyń Bas hatshysy Pan Gı Mýn shyn kóńilmen «Biz balalarymyz ben nemerelerimizdiń aldyndaǵy boryshymyzdy azdap bolsa da oryndadyq. Kózine túzý qaraıtyn boldyq. Olardyń keleshekte laıyqty ómir súrýi úshin azdap bolsa da álemdi tazarttyq», deýinde úlken mán jatyr. Sonymen, endigi jerde alpaýyt óndiris oshaqtarynan sát sa­ıyn bólinip kún kózin búrkemelegen zııan­dy qaldyqtar kólemi azdap bolsa da azaıatyn sııaqty. Búkil álemniń nazaryn ózine aýdarǵan Parıjdegi SOR-21 osyndaı sheshimmen aıaqtaldy. Adamdar ózderi qoldan jasaǵan ǵylymı jetistikterine ózderi tosqaýyl qoıa almaı osylaısha ábigerge túsý ústinde. ...Bortynda «Ekspress-AMÝ1» dep atalatyn keshendi baılanys jer serigi bar «Proton-M» zymyran-tasyǵyshy Baıqońyrdan belgilengen merzimnen keshigip ushty. Bul – 25 jeltoqsan, Astana ýaqytymen túngi saǵat 03.31. Jeksenbi kúni, 27 jeltoqsanda, tańerteń Almatyǵa 15 santımetrlik qar tústi. Jaı sáıkestik te bolýy múmkin... О́ıtkeni, aýa raıynyń búginde tez qubylýy barshamyzǵa tańsyq bolmaı barady. Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan». Almaty.