Ult jospary – uly armannyń asqary
Otandastarymyz Elbasy N.Nazarbaevtyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty jańa eńbegin qyzý qoldaýda
Keshe Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Elbasynyń «Ult Jospary – qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» atty eńbegin talqylaýǵa arnalǵan brıfıng ótti. Oǵan «Qazaqstan azamattyq alıansy» zańdy tulǵalar birlestiginiń prezıdenti Nurlan Erimbetov jáne Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty áleýmettik-saıası zertteýler bóliminiń meńgerýshisi Alýa Joldybalına qatysty. Nurlan Erimbetov Elbasynyń atalǵan maqalasy ózine erekshe áser etkenin baıandady. «Bul maqala meni qatty oıǵa qaldyrdy. Men maqalany oqyp otyryp, ne týraly oılaýymyz qajettigin túsindim. Sondaı-aq, Elbasy maqalasy árbir adamdy óz taǵdyryna jaýapkershilikpen qaraý kerektigine úndeıdi», – dedi N.Erimbetov. Sonymen qatar, spıker maqalada kórsetilgen baǵyttardyń ózektiligine toqtala kelip, Elbasynyń memleketimizdiń tutastyǵy men ornyqty damýyna qatysty oılaryna ekpin berdi. «Maǵan Prezıdenttiń el birligine qatysty aıtqan tushymdy oılary, usynystary unady. Elbasynyń, ásirese, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qoǵamymyzdaǵy róline qatysty aıtqandarynyń jóni bólek. О́zderińiz bilesizder, etnosaralyq qarym-qatynas salasy óte mańyzdy másele. Qazirgi tańda kóptegen elder etnosaralyq janjaldardan zardap shegýde. Al bizde bul másele Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń saıasatynyń arqasynda ońtaıly sheshimin taýyp, nátıjesinde yntymaǵy jarasqan el bolyp otyrmyz», – dedi. Alýa Joldybalına álem qaýymdastyǵy Prezıdenttiń «100 naqty qadam» Ult Josparynyń mańyzdylyǵyna basa nazar aýdardy. «Jalpy, «100 naqty qadam» Ult Jospary – bul nátıjesi jaǵynan elimizde uzaq merzimdi, keshendi, júıeli, keń kólemde yqpal etetin strategııalyq qujat, sondaı-aq, túbegeıli qurylymdyq, ınstıtýttyq, júıelik ózgeristerge ákeletin reformalar kesheni, jańǵyrtý jobasy. Tarıhtan biletinimizdeı, ótken ǵasyrdyń belgili kóshbasshylary óz ulty men eli úshin belgili bir strategııalyq mindetterdi sheshýge umtyldy. Olardyń barlyǵy óz elderiniń qıyn da kúrdeli kezeńinde halqynyń múddesi úshin memleketiniń strategııalyq damýynyń negizi bolǵan Bes ınstıtýttyq reforma tárizdi jańǵyrtý jobasyn daıyndaǵan-dy. Aıtalyq, Sýn Iаtsenniń 3 qaǵıdaty: azamattyq ultshyldyq, halyq bıligi, halyqtyń ál-aýqaty men Den Sıaopınniń «Damýdyń 3 qadamdyq strategııasy», Mustafa Kemal Atatúriktiń «6 jebesi»: Respýblıkanızm, Ultshyldyq, Halyqtyq, Sekýlıarızm, Etatızm, Reformızmi, Lı Kýan Iýdiń 7 qaǵıdaty: Adal jáne tıimdi úkimet, Zań ústemdigi, Bıznestiń damýyna jaǵdaı, Makroekonomıkalyq saıasat, Táýelsiz bilikti sot, Tómen deńgeıdegi sybaılas-jemqorlyq, Memlekettik ınstıtýttar men jergilikti bılik reformasy. Mine, osyndaı jobalardyń barlyǵy da bul elderdiń damýdyń dańǵyl jolyna túsýine sep boldy», – dedi A.Joldybalına. Sondaı-aq, Ult Josparyna qatysty sheteldik BAQ-tarda jarııalanǵan saraptamalyq maqalalarǵa toqtaldy. Sarapshynyń sózine qaraǵanda, «100 naqty qadam» Ult Josparyna álemdik qaýymdastyq zor qyzyǵýshylyq tanyta otyryp, oǵan ózderiniń ashyq pikirlerin bildirgen. «Sheteldik buqaralyq aqparat quraldary bul strategııalyq qujatqa óte úlken qyzyǵýshylyq bildirdi. Máselen, reseılik baspasóz betterindegi maqalalarda «100 naqty qadam» Ult Josparyna qatysty «Ekonomıkalyq ǵajaıypqa ákeletin 100 qadam», «Sáttilikke ákeletin 100 qadam», «Eýrazııany ózgertetin 100 qadam», «Jańartýdyń 100 qadamy», «Jańartýdyń keń kólemdi jobasy» degen ataýlar basym boldy», – dedi ol. Spıker atap ótkendeı, birqatar reseılik sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstan óziniń Ult Jospary arqyly kóptegen salalar boıynsha aldyńǵy qatarǵa shyǵýǵa múmkindik alyp otyr. «Reseıdiń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń Ortalyq Azııa boıynsha jetekshisi Dmıtrıı Aleksandrovtyń aıtýynsha, «100 naqty qadam» baǵdarlamasy Qazaqstandy gúldengen memleketter qataryna qosýǵa baǵyttalǵan, erterekte qabyldanǵan ári júzege asyp jatqan qujattardyń úılesimdi jalǵasy. Al Ortalyq Azııa jónindegi nemis sarapshysy Beate Eshment qujatta kórsetilgen transporttyq jobalarǵa joǵary baǵa berýde, onyń pikirinshe, uzaq merzimdi kezeńde Qazaqstan úshin bul óte mańyzdy qadam. Bulardan bólek, kóptegen Eýropa memleketteri de «100 naqty qadam» Ult Josparyna qatysty pikir bildirdi. Aıtalyq, Avstrııanyń ulttyq keńesiniń ekinshi prezıdenti K.Kopftyń aıtýynsha, Ult Jospary sátti ári joǵary strategııalyq baǵdarlama jáne de Qazaqstan ony tolyqtaı júzege asyra alady. Sıngapýr ulttyq ýnıversıtetiniń buqaralyq saıasat mektebiniń dekany Kıshora Mahbýbanı: «Qazaqstan osy baǵdarlamany júzege asyrý arqyly Ortalyq Azııadaǵy jańa logıstıkalyq habqa aınalady, bul eldegi saıası turaqtylyq – memlekettiń eń úlken artyqshylyǵy», – dep baǵa berdi. AQSh-ta da bul qujat talqylandy. Bir ǵana mysal keltirsem, Ulttyq keńestiń syrtqy saıasat jónindegi saraptamalyq ortalyǵynda 16 maýsymda zańnyń ústemdigine baılanysty ekinshi reforma boıynsha úlken pikirtalas ótti. Olar árbir 19 qadamnyń barlyǵyn qarastyrdy», – dedi A.Joldybalına. Sondaı-aq, sarapshy Eýropanyń politico.eu medıa-portalynda «100 naqty qadam» batystyq ta, postkeńestik te jospar emes, bul saıası, ekonomıkalyq, mádenı serpiliske ákeletin damýdyń azııalyq úlgisi dep atap kórsetilgenin jetkize kelip, jahandyq qaýipsizdikti taldaý ınstıtýtynyń dırektory Arıel Kohenniń, Izraıldiń Shyǵys Eýropa jáne TMD elderi ınstıtýtynyń dırektory Aleksandr Sınkerdiń pikirlerine mán berdi. Naqtylaı aıtqanda, Arıel Kohen: «Qazaqstan bul baǵdarlamany júzege asyrýda tez damýshy Eýrazııalyq barys bola otyryp, sheteldik ınvestısııa úshin eń tartymdy memleketterdiń biri bolady», – dep esepteıtinin málim etken. Al Aleksandr Sınker: «Qujattyń eń mańyzdy ári negizgi bólimi – «Birtektilik pen birlik». Osy bólimde kórsetilgen qadamdardy júzege asyrý arqyly qalǵan 4 reformaǵa arnalǵan qadamdardyń talaptaryn oryndaýǵa bolady, sol sebepti, bul eń mańyzdysy. Bul baǵdarlama elge jańa serpin berip, damyǵan memleketterdiń qataryna enýge múmkinshilik ashady», – dep atap kórsetken. Joldybaı BAZAR, «Egemen Qazaqstan».
