Bıik rýh, eren eńbek kerek

Memleket tarıhynda erekshe bir kezeńder bolady. Mundaı ýaqyt eldiń bolashaqtaǵy damýynda sheshýshi ról atqarýy múmkin ekeni belgili. Qazirgi kezdegi syrttan kelgen daǵdarys áseri qazaqstandyqtardy da syn tezine salyp tur. Sońǵy ýaqytta memleket tarapynan daǵdarystyń otandyq ekonomıkany az sharpýyn qamtamasyz etý úshin barlyq is-sharalar qolǵa alynyp keledi. Budan bir jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaev memleket aldynda turǵan syn-qaterlerge jaýap beretin Qazaqstannyń «Nurly Jol» Jańa Ekonomıkalyq Saıasatyn jarııalaǵan bolatyn. Osy baǵyttaǵy jumystardy jandandyrý maqsatynda Memleket basshysynyń bıylǵy Qazaqstan halqyna Joldaýy álemdik deńgeıdegi daǵdarysty eńserýdiń joldaryna arnaldy. Bıylǵy Joldaý bizderdi, birin­shiden, «qıyndyqty Qudaı saldy, men kóndimmen» erkin, sanaly túrde qabyldaýǵa, ekinshiden, qabyldaı otyryp, eńseni túsirmeı, bıik rýhpen qıyndyqqa qarsy turyp, jeńiske jetýge psıhologııalyq turǵydan jumy­lýǵa shaqyrady. О́ıtkeni, az ýaqytta joqtan bar jasap, álemniń básekege qabiletti 50 eliniń qatarynan oıyp ornyn alýǵa jigeri jetken elde qa­laı­­sha daǵdarys bolýy múmkin, daǵ­­da­rys bizdiń sanamyzda sııaqty. Sol se­­bepti de Elbasy «Nur Otan» par­tııa­sy múshelerine, basqa da saıası par­­tııa­larǵa, úkimettik emes uıym­dar­ǵa jaǵdaıdy túsindirý jumys­ta­ryn tııanaqty júrgizýdi júktep otyr. Shynynda da bizdiń ǵasyrymyz – psıhologııalyq turǵydan myqty adamdardyń ǵasyry. Álemdegi bedeldi sarapshy ortalyqtardyń biri sanalatyn Stenford ýnıversıteti ǵalymdarynyń zertteýinshe, adam­dardyń 95 paıyzy ómirdiń negizgi qaǵıdalaryn estıdi, túsinedi, kelisedi. Biraq qajetti ishki sezimderiniń jetispeýshiligine baılanysty ómirde qoldana almaıdy eken. Osy baǵytta zertteý jumystaryn júrgizgen HH ǵasyrdyń belgili psıhology Zıg Zıglar: «Bul máseleni sheshýdiń bir joly – basqa adamdardyń táji­rı­beleri arqyly óz qajettiligine qol jetkizý», deıdi. Al tanymal zertteýshi-ǵalym Djon Maksvell: «Kóp adamdardyń jetistikterge jete almaýy, kimderdiń sońyna ilesýdi bilmeıtindiginde», dep kórsetedi. Uly Abaıdyń da «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep» dep jyrlaýy bizdi adamzattyń oń tájirıbelerinen boı tartpaýǵa shaqyrǵany dep bilemiz. Elbasy da únemi álemdik daǵda­rysty eńserý múmkindikterin saralap, kez kelgen qıyndyqtyń árkimge arnalǵan jetistikke jetýdiń jańa baspaldaǵy degen kózqarasty ustanyp keledi. Al Qazaqstan úshin bul qıyndyqty eńserý sonshalyqty aýyr deı almaımyz. Sebebi, elin sara jolmen bastap kele jatqan basshymyz bar. Biz Elbasynyń 25 jyl boıy qoldanyp júrgen bolashaqqa senimmen qaraý, kez kelgen jaǵdaıdan múmkindikter tabý sııaqty erekshe qasıetterin úırenýge jáne júzege asyrýǵa múddeli bolýymyz kerek. Kezinde, 2009 jylǵy Joldaýynda «ýaqyt ótedi, sodan keıin biz osy daǵdarysty da eńsergenimiz týraly aıtatyn bolamyz» dep sabyrǵa shaqyrǵan salıqaly sózi búkil qazaqstandyqtarǵa jiger berip, úlken jetistikterge jetkenimizdi umytqan joqpyz. Sóıtip, bılik pen halyq arasyndaǵy senim arta túsip, elimiz jańa belesterdi eńserýin jalǵastyrdy. Budan alar sabaq, memleket basqarýda El basshysyna degen senimdi eshteńe almastyra almaıdy. Memleket basshysyna senim bolmaǵan jerde eldiń bolashaǵy bulyńǵyr. Sondyqtan, senimmen birge, biz Elbasyn maqtaǵannan góri, árqaısymyz óz ornymyzda adal eńbek etý arqyly qoldaǵanymyz durys. Endigi jerde árqaısymyz ózi­miz­diń múmkindigimiz týraly qate tú­si­­nikterimizdi joıa alsaq, halqy­myz­dyń uly qory – elimizdiń bir­tu­tas erik-jigerin, ishki birligi men turaq­tylyǵyn paıdalana otyryp, barlyq qıynshylyqtardan jeńimpaz bolyp shyǵýǵa bolady. Ýınston Cherchıll: «Qoǵam qy­sym­ǵa ushyraǵanda, jeke adamdar birikse, jańa jetistikterge qol jet­ki­zýdiń múmkindigi mol», deıdi. Biraq Karl Marks jazǵandaı, «eń aly­nýy qıyn qamal – adamnyń bas súıegi» ekeni de ras. Degenmen, adam sanasyn ózgertýde osyndaı kezeńderdi durys qoldaný týraly Elbasynyń ustanymyn ońdy paıdalaný – jetistikke jetkizer týra jol. Keshegi ekonomıkamyzdyń qaýyrt ósý kezeńindegi «tynyshtalǵan» sanany dúr silkindirer ýaqyt qaıta keldi. Ýaqytty beker ýaıymǵa jibermeı, naqty sheshim qabyldaýdy zaman talap etip otyr. Osy talapty oń paıdalana bilgen myqty memleketter, judyryqtaı jumylǵan halyqtar, árbir azamat qana bul qıyndyqty paıdamen eńseredi. Al Qazaqstan budan qalaı shyǵady? Ol búkil Qazaqstan halqyna baılanysty. Onyń ishinde memleket quraýshy ult retinde qazaq halqyna aıryqsha jaýapkershilik júkteledi. Sebebi, Elbasy aıtqandaı, «Qazaqtar jańa Qazaqstannyń bolmysyn qalyptastyrýda barsha ulystardy uıystyrýshy rólge ıe». Joldaýdaǵy ınvestısııa tartý, syrttaǵy kapıtaldy ákelý, teń­geni qurmetteý, ulttyq ónimdi arttyrý, kóleńkeli ekonomıkadan bas tartý sııaqty máselelerdiń syrtynda ulttyq múdde tur. Sonymen birge, osyndaı ulttyq múddege birige oty­ryp, ulttyq ar-ojdan, ulttyq sana, ulttyq namys birligindegi kem­shi­likterdi azaıtamyz, elimiz damýyn­daǵy erekshe ról atqaratyn ulttyq qadir-qasıet, ulttyq minez-qulyqty, ulttyq rýhty shyńdaı ala­myz. Osylardyń nátıjesinde el birligi burynǵydan da nyǵaıa túsetin bolady. Qazaqstannyń Tuńǵysh Pre­zıdenti – Elbasy óziniń Joldaýyn­daǵy barlyq mindetterdi júzege asy­rýda «Nur Otan» partııasyna erekshe jaýapkershilik artqany belgili. Partııa Tóraǵasynyń buǵan deıingi de tapsyrmalary aıasynda búgingi kúnge «Nur Otan» birshama daıyndyqtarmen kelip otyr. Basym bóligin «Nur Otan» partııasynyń músheleri quraıtyn Parlamentte «Nurly Jol» baǵdarlamasyn, «100 naqty qadam» Ult josparyn júzege asyrýdy zańnamalyq qamtamasyz etýge qatysty 60-tan astam zań qabyldandy. Partııa da óz aldyndaǵy mindetterdi oryndaý maqsatynda qurylymdyq ózgerister jasap, reglamenttik qujattar qabyldady. Basym kúshterdi jergilikti bastaýysh partııa uıymdaryna (BPU) berý arqyly árbir partııa, fraksııa músheleriniń, depýtattardyń jaýapkershiligi arttyrylýda. Ortalyq apparattyń jańasha uıymdastyrý negizinde árbir aqparat BPU – aýmaqtyq-aımaqtyq qurylymdar júıesi arqyly jer­gilikti turǵyndarǵa jetkizilý jumys­tary oryndalýda. Olardan kúndelikti ahýal jaıly málimetter alý jolǵa qoıylyp, keri baılanys ornatyldy. «Nur Otan» partııasynyń fılıaly, máslıhattaǵy fraksııa, máslıhat baılanysy kúsheıip, jergilikti jer­lerdegi ókilettilik quzyreti artty. Memleket basshysynyń «100 naqty qadam» Ult jospary jáne «Nur Otan» partııasynyń 2015-2025 jyl­darǵa arnalǵan jemqorlyqqa qarsy kúres baǵdarlamasyn oryndaý maqsatyndaǵy ázirlengen «Qoǵamdyq keńester týraly» Zań qabyldandy. Atalmysh qujat qoǵamdyq ınstıtýttar men azamattardyń memleket­tik organdar qabyldaıtyn sheshim­derge keńinen qatysýy arqyly qoǵam­dyq jaýapkershilikti arttyrýǵa baǵyt­talǵan. Endigi jerde, Qoǵamdyq ınstıtýt músheleri elimizde, oblysta atqarylyp jatqan jarqyn isterdi nasıhattaýmen qatar, jalqaýlyq, masyldyq, keritartpalyq, ysyrap­shyldyq, jónsiz málimet taratý, dá­lel­siz aryzqoılyq sııaqty qoǵam­daǵy jaǵymsyz áreketterge tosqaýyl qoıý jumystaryna da ar-ojdan tarapynan jaýapty bolady. Joldaýda kórsetilgendeı, daǵ­da­rys­tyń barlyǵy ótkinshi, ótedi de ke­tedi. Jańa áleýmettik saıasat adam­dardyń ómir sapasyn arttyrý ju­mysyn budan ári de kúsheıte túse­tinin Joldaýdan oqyp-bildik. Alaı­da, «memlekettiń shekten tys qam­qorlyǵynan ortaq is-árekettiń qýaty zardap shegedi» degen teorııany da esten shyǵarmaıyq. Kúni keshe ǵana ómirden ótken zamanymyzdyń zańǵar jazýshysy, qoǵam qaıratkeri Ábish Kekilbaıuly aıtqandaı «Búgingi otan­shyldyq – tózim, búgingi erlik – sa­byr, búgingi eldik – tynyshtyq» jolyn­da bir bolaıyq! Shyǵys dana­lyǵy «adamdardyń paıdalysy – adam­darǵa paıda keltirgender» deıdi. Olaı bolsa, «bárimiz birimiz úshin, bi­ri­miz bárimiz úshin» bıik rýh, eren eńbek­pen Uly Dala elin damyta bereıik! Naýryzbaı BAIQADAMOV, «Nur Otan» partııasy Qyzylorda oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary. Qyzylorda oblysy.