Arman asýynda

Elimiz ótken 2015 jyldy úlken qoshemetpen tarıh qoınaýyna shyǵaryp salyp, jańa 2016 jyldy úkili úmitpen, kóterińki kóńil-kúımen, zor qýanyshpen qarsy aldy. Árıne, ótken jylǵa ókpemiz joq. Elimizdiń bedeli eselenip artyp, halqymyzdyń ál-aýqaty jaqsaryp, ekonomıkalyq damý qarqyny kúsheıip, mádenıetimiz mánerli úrdistermen tolyqty. Degenmen, jańa 2016 jyldyń jasampaz josparlarynyń irgetasy ótken 2015 jyly qalanǵanyn este saqtaýymyz qajet. О́tken jyly Elbasy – N.Nazarbaev «5 ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam – Ult Josparyn» jarııalap, tek Qazaqstan halqyn ǵana emes, búkil álem jurtshylyǵyn taǵy bir eleń etkizgen edi. Bul «Ult Josparyn» – uly jospar dep baǵalaýǵa ábden bolady. Árıne, keshegi júrip ótken jolyńdy, búgingi bolmysyńdy, erteńgi bolashaǵyńdy baǵamdamaı, senimdi túrde alǵa basý múmkin emes. Sondyqtan, atalǵan «Ult Jospary» memleketimizdiń ha­lyqaralyq sheńberdegi bede­liniń artýyna, elimizdiń eko­nomıkasynyń qarqyndap damýyna, Qazaqstan halqynyń alańsyz, qamsyz ómir súrýine jol ashatyn biregeı baǵdarlama bolyp tabylady. Osy baǵdarlamany quqyq­tyq turǵydan qamtamasyz etip, zańdylyǵyn bekitetin ja­ńa zańnamalardyń júıesi qabyldandy. Bul rette, árıne, 2016 jyldyń 1 qańtarynan bas­tap kúshine engen Qazaqstan Respýblıkasynyń jańalanǵan Azamattyq prosessýaldyq kodeksiniń mańyzy erekshe ekenin taǵy da bir atap ótkendi jón dep sanaımyz. Bul oraıda Elbasynyń «Ult Jospary – Qazaqstandyq armanǵa bastaıtyn jol» degen maqalasyn oqyp shyǵyp, úlken áser aldym. Halqyn súıgen, sanaly ómirin el ıgiligine eńbek etýge arnaǵan asyl perzenttiń jan tebirenisin uǵyndyrǵan osy maqaladan tolaǵaı tabystar men jarqyn bolashaqqa bastaıtyn jasampaz joldy jańylmaı tabýǵa bolady. Qazaqstandyqtar «2050» Strategııasyn tabysty túrde júzege asyryp, elimizdiń álemdik dodadaǵy ekonomıkasy damyǵan, kúsh-qýaty eselep artqan, halqy baqýatty 30 eldiń qataryna qosylý jolynda aıanbaı eńbek etýde. Osy uly maqsattarǵa jetý úshin, árıne, júıeli jospar, tereń oılanystyrylǵan is-sharalar men bastamalar qajet. «Durys áreket – maqsatqa jetkizer joldy durys tańdaýdan bastalady» – dep aıtqan eken uly oıshyl, fılosof Ábý Násir ál-Farabı. Iá, bizdiń uly maqsattarǵa jeteleıtin joldardy durys tańdaǵanymyzdy ómirdiń ózi dáleldep otyr. Shúkir dep aıtaıyq, elimiz egemendik alǵan jyldar ishinde álemniń saıası kartasynda ózin­dik tanymy men orny bar, bede­li beınelengen «Qazaqstan Respýblıkasy» dep atalatyn memleket irgetasyn bekem qalap, óziniń «kósh-kerýenimen» saparǵa shyqty. Arman adamdy alǵa jeteleıdi, qıyndyqtarǵa tózýge jáne ony jeńip shyǵýdyń sara joldaryna baǵyt beredi, jigerińe jiger qosady, talabyńa tabys tileıdi. Armanǵa jetý jolynda adam­zat aryna arqa súıeıdi, namy­synyń otyna jylynyp, ulttyq qundylyqtardyń móldir bastaýlarynan nár alady. Búginde jeke adamnyń armany búkil qazaqstandyq armanǵa aınalǵan asqaraly dáýirde kún keship jatyrmyz. Armannyń ulylyǵy men as­qaqtyǵy onyń jańa kezeńderimen, jańa belesterimen ólshenedi. Elbasy qazaqstandyq jańa armannyń tusaýyn kesip, sát sapar tiledi. Bul armannyń aıasynda halqymyzdyń bolashaǵy, ulty­myzdyń ulylyǵy, namys pen jigerdiń jańa kózderi, sergek sezim men qýatty rýh kúshi jatyr. Osynaý uly maqsattardy qatań quqyqtyq tártip pen ádi­letti zańdylyqty saqtamaı júzege asyrý múmkin emes. Sondyqtan, jańa refor­malyq bastamalardyń basty baǵyt­tarynyń biri retinde Qazaqstandaǵy táýelsiz sot júıesin jáne búkil quqyq qorǵaý júıesin onan ári damytý máseleleri belgilendi. Bul rette Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «hal­­qy zańyn syılaıtyn, sotyna senetin qoǵam eń damyǵan qoǵam», degen qanatty sózin esten shyǵarmaýymyz qajet. Búginde elimizde Qazaqstan halqynyń múddelerin kons­tıtýsııalyq deńgeıde qor­ǵaıtyn, halyqaralyq úlgilerdiń talaptaryna saı keletin jańa qazaqstandyq sot júıesiniń qyzmet atqaryp jatqany tarıhı shyndyqqa aınaldy. Halyqtyń sot júıesine, sot qyzmetine degen senimderi eselep artýda. Qoǵamdaǵy tepe-teńdik pen quqyqtyq ahýaldy saqtaý jolynda sot júıesiniń qyzmetkerleri abyroımen eńbek etýde. 2016 jyldan bastap, jańa úsh satyly sot júıesi óziniń qyzmetin bastady. Ult Josparynda sot júıesin reformalaý sheńberinde bir­neshe jańa, shyn máninde sot júıesiniń jumysyn túbegeıli túrde jańadan uıymdastyrýǵa múmkindik beretin sharalar qaras­tyrylǵan. Sot júıesindegi basty tulǵa – sýdıalardy tańdaý, irikteý jáne taǵaıyndaý máseleleri boıynsha ótken jyldardyń tájirıbelerin eskere otyryp, jańa ınstıtýttyq sheshimder qabyldandy. Bul rette avtonomdy memlekettik mekeme retinde qaıta qurylǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵary Sot Keńesi men Joǵarǵy Sot janyn­daǵy Sot jıýrıiniń aldynda aıtýly mindetter turǵanyn atap ótý qajet. Qasıetti halqymyzdyń asyl mu­ralarynyń biri – bıler sotynyń bastaýlarynan sýsyndap, uly tulǵalar Tóle bı, Qazybek bı, Áıteke bı sııaqty babalarymyzdyń ósıetterin jadyna tutqan, jańa zamannyń, jańa qazaqstandyq dáýirdiń bir kirpishi bolyp qalanǵan búgingi sot júıesiniń árbir múshesiniń de boılarynda asqaq arman, taýdaı talap, namys pen jiger bar ekenin maqtanyshpen aıta alamyz. Biz sot júıesine qatysty min­detter men aldymyzda turǵan asýlardyń maqsatyn tereń túsi­nemiz, jaýapkershilik júgin sezinemiz. Sot júıesiniń maqsaty men muraty halqymyzdyń maqsaty men muratymen úndes, mazmundas ekendigi bizge kúsh-jiger beredi, alǵa jeteleıdi. Osy uly maqsattarǵa jetý jo­lyndaǵy bizdiń basty qarýymyz tereń bilim, tartymdy tájirıbe, joǵary kásibı sheberlik jáne jańa Qazaqstandyq armanǵa bas­taıtyn jol bolyp tabylady. Mindet aıqyn, jol jarqyn. Baǵlan MAQULBEKOV, Joǵarǵy Sottyń sýdıasy. ASTANA.