«Jińishke jol» qaıda?!

Sońǵy kezde elimizdiń birde myna jerinen, birde ana jerinen qyz balalar jasaǵan sumdyq oqıǵalar jaıynda bilip, oıymyz oırandalyp, sanamyz sansyraǵan jaıymyz bar. Bul tirshilik ne bolyp ketti? Shynymen-aq, shyr etip dúnıege kelgen perishte náresteni dalaǵa laqtyryp ketýge, dárethana shuńqyryna tastaı salýǵa deıin baryp, sonshama azǵyndyqqa jetkeni me qyzdardyń? Arý-sulýlarymyzdyń qadiri sonshalyqty tómendegeni me? «Jińishke jol» qaıda? Náziktik qaıda? Oı-zerdesi bar árkimdi osyndaı saýaldar mazalaıtyny sózsiz dep bilemin. Búginde zeınetkerlik jasqa tolǵan meniń esime burynǵy kezdegi úlkenderdiń, otbasylardaǵy ata-áje, áke-sheshelerimizdiń kóktep kele jatqan gúldiń solmaýy, ıaǵnı qyz balanyń kórgendiligi, ıba-ınabattylyǵy úshin kórsetken ónegesi, bergen tárbıesi, tártibi oralady. «Uıat bolyp júrmesin», «Uıatqa qala kórmeńder», dep qulaqqaǵys jasaıtyn, ısharalap otyratyn. Áje-analarymyz «Qyzǵa qyryq úıden tyıý» degenniń qyr-syryna meńzep, ar-namysyńdy joǵary ustaı bilýge baýlıtyn. Meniń bul sózim, árıne, qoldaryndaǵy gúli – arýlaryna tamasha tálim berip, erteń bir úıdiń aıaýly kelini bolýǵa jan-jaqty tárbıelep jatqan áke-shesheler búginde joq degenim emes. Al álgindeı masqaralyq búkil jaqsylyǵymyzdy, jetistigimizdi oısyratyp jibergendeı, jigerimizdi jasytyp, ózegińdi ókinish órteıdi emes pe?! Medısına qyzmetkeri retinde jumysym ul-qyzdarmen baılanysty bolǵandyqtan, olarǵa bizdiń balaýsa shaǵymyzdaǵy úlkenderdiń, eresek turǵyndardyń úlgisi, tárbıesi týraly reti kelgende áńgimelep, bizdi kesir-kesapattan qalaı saqtandyrǵanyn aıtamyn ǵoı. «Muǵalimderimiz jaqsy men jamandy aıyra bilýge úıretti. Ata-analarymyz shalǵaıda mal baǵyp, ujymshar, keńsharlardyń qat-qabat isin atqaryp júrse de, mektepke kelip bizdiń oqýymyzdyń jaıyn bilip turatyn. Kanıkýlǵa úıge kelgenimizde ár balanyń áline qaraı jumys tapsyratyn. Tárbıemizdi baǵamdaıtyn. Qandaı dos-qurbylarymyz baryn, olardyń ıgi qasıetteri haqynda surastyryp, bir jaǵynan synap otyratyn», – deımin. Sondaıda olardan «Oı, apaı, ol sizderdiń zamanyńyzdyń tárbıesi ǵoı, qazir basqa zaman...» degendi estip qalamyn. Olardyń bul sózinen de otbasylardaǵy tárbıe kemshindiginiń ushqyny seziledi emes pe? Sonda qalaı, zaman ózgerse, buryndaǵy tálim-tárbıeni tárk etý kerek pe? Ulttyq qundylyǵynyń qaınarlarynan qol úzgen jurttyń tuıyqqa tireletini málim emes pe? Bul jahandanýdyń yzǵaryna shaldyǵyp, qurdymǵa ketý bolyp shyqpaı ma? Náresteniń qaryn shashyn da aıaq astyna tastatpaıtyn, «Qaryn shashtyń qarǵysy qatty bolady», – deıtin qazaqtyń qyzdarynyń sharanany tirideı laqtyryp ketýi sony aıtpasyńa qoımaıdy-aý. Oqýshy balanyń oqýynda, júris-turysynda keleńsizdik baıqala qalsa, muny muǵalimnen kóretin bir jaman daǵdymyz bar. Jaýapkershilik eń birinshi ata-anada emes pe?! Qyzynyń túzdegi qylyǵynan habarsyz, eńbekke úıirsizdigin qaperlemegen, erteden keshke deıin telefonnyń qulaqqabyn qulaǵynan túsirmegen oǵan eskertpek túgili, ony úlde men búldege oraǵan áke-sheshe erteń ańyrap qalady. Bul sózsiz. Búginde gazet betterin ashqan saıyn, teledıdardy qosqan saıyn sharanasyn taǵdyr tálkegine tastaǵandar jaıynda taǵy estilip qalmasyn dep úreılenetin boldyq. Ata-analar-aý, qyzdarymyzdyń quny túspeýin qaperleıikshi. Arýlarymyz-aý, bizdi qorqytpańdarshy, Qudaıdyń qarǵysyna qalmańdarshy. «Qyzdyń joly jińishke», – degen ata-babalar amanatynan attamańdarshy. Aıkúnim SAIFOLLAQYZY. Batys Qazaqstan oblysy, Aqjaıyq aýdany, Chapaev aýyly.