Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń buıryǵy  №1187

2015 jylǵy 9 jeltoqsan, Astana qalasy Elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń tólnusqalyǵyn tekserý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Elektrondyq qujat jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba týraly» 2003 jylǵy 7 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 5-babynyń 1-tarmaǵy 10) tarmaqshasyna sáıkes, buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń tólnusqalyǵyn tekserý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Baılanys, aqparattandyrý jáne aqparat komıteti (T.B. Qazanǵap): 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń etalondyq baqylaý bankine engizý úshin Respýblıkalyq quqyqtyq aqparat ortalyǵyna resmı jarııalaýǵa onyń kóshirmelerin baspa jáne elektrondy túrde jiberýdi; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýdy; 1) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memleketik tirkelgennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstrliginiń Zań departamentine osy buıryqtyń 2-tarmaǵynyń 1), 2) jáne 3) tarmaqshalarynda kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq onyń alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen bastap qoldanysqa engiziledi jáne 2016 jylǵy 1 qańtardan bastap týyndaǵan quqyqtyq qatynastarǵa qoldanylady. Qazaqstan Respýblıkasynyń Investısııalar jáne damý mınıstri Á.ISEKEShEV. Qazaqstan Respýblıkasy Investısııalar jáne damý mınıstriniń 2015 jylǵy 9 jeltoqsandaǵy №1187 buıryǵymen bekitilgen Elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń túpnusqalyǵyn tekserý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń túpnusqalyǵyn tekserý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Elektrondyq qujat jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba týraly» 2003 jylǵy 7 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy (budan ári – Zań) 5-babynyń 10) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń túpnusqalyǵyn tekserý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı uǵymdar paıdalanylady: 1) aqparatty krıptografııalyq qorǵaý quraly (budan ári – AKQQ) – krıptografııalyq túrlendirý algorıtmderin, kiltterdi óndirýdi, qalyptastyrýdy, bólýdi jáne basqarýdy júzege asyratyn qural; 2) keri qaıtaryp alynǵan tirkeý kýálikteriniń tizimi (budan ári – KTKT) – áreketi toqtatylǵan tirkeý kýálikteri, olardyń serııalyq nómirleri, keri qaıtarý (joıý) sebebi merzimi jáne týraly málimetter qamtylǵan tirkeý kýálikteri tirkeliminiń bóligi; 3) kýálandyrýshy ortalyq – elektrondyq sıfrlyq qoltańba ashyq kiltiniń elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń jabyq kiltine sáıkestigin kýálandyratyn, sondaı-aq tirkeý kýáliginiń durystyǵyn rastaıtyn zańdy tulǵa; 4) tirkeý kýáligi – elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń Zańmen belgilengen talaptarǵa sáıkestigin rastaý úshin kýálandyrýshy ortalyq beretin qaǵaz tasyǵyshtaǵy qujat nemese elektrondyq qujat; 5) elektrondyq qujat – ózindegi aqparat elektrondyq-sıfrlyq nysanda usynylǵan jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba arqyly kýálandyrylǵan qujat; 6) elektrondyq qujat aınalymy júıesi (budan ári – EQAJ) – oǵan qatysýshylar arasyndaǵy qatynastar osy Zańmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge normatıvtik quqyqtyq akilerimen retteletin elektrondyq qujattarmen almasý júıesi; 7) elektrondyq qujat aınalymy júıesine qatysýshy (budan ári – EQAJ qatysýshy) – elektrondyq qujattardy jınaý, óńdeý, saqtaý, berý, izdestirý jáne taratý prosesterine qatysýshy jeke nemese zańdy tulǵa, memlekettik organ nemese laýazymdy tulǵa; 8) elektrondyq sıfrlyq qoltańba (budan ári – ESQ) – elektrondyq sıfrlyq qoltańba quraldarymen jasalǵan jáne elektrondyq qujattyń durystyǵyn, onyń tıesililigin jáne mazmunynyń ózgermeıtindigin rastaıtyn elektrondyq sıfrlyq nyshandar terili; 9) elektrondyq sıfrlyq qoltańba quraldary (budan ári – ESQ quraldary) – elektrondyq sıfrlyq qoltańbany jasaý jáne túpnusqalyǵyn tekserý úshin paıdalanylatyn baǵdarlamalyq jáne tehnıkalyq quraldardyń jıyntyǵy. 2. Elektrondyq sıfrlyq qoltańbanyń túpnusqalyǵyn tekserý tártibi 3. EQAJ qatysýshy qol qoıýshy taraptyń tirkeý kýáligin qamtıtyn elektrondyq qujatty alǵan kezde EQAJ qatysýshysynyń aqparattyq júıesi (budan ári-aqparattyq júıe) arqyly: 1) qol qoıýshy taraptyń tirkeý kýáligin tekserý; 2) elektrondyq qujattaǵy ESQ-ny tekserý jolymen ESQ túpnusqalyǵyn tekserýdi júzege asyrady. 4. Aqparattyq júıe AKQQ men kýálandyrýshy ortalyqtyń ESQ quraldaryn paıdalana otyryp, mynadaı tekserýlerdi oryndaý arqyly qol qoıýshy taraptyń tirkeý kýálikterin tekseredi: 1) tirkeý kýáliginiń jaramdylyq merzimin tekserý. Kýálandyrýshy ortalyqtardyń aralyq tirkeý kýálikterin eskere otyryp, tekseriletin tirkeý kýáliginen kýálandyrýshy ortalyǵynyń senim bildirilgen negizgi tirkeý kýáligine deıin qoldanys merzimderin tekserý; 2) tirkeý kýáligin keri qaıtarýǵa (joıýǵa) qatysty tekserý. Tirkeý kýáligin keri qaıtarylýǵa (joııýǵa) qatysty tekserý mynadaı ádisterdiń birimen júzege asyrylady: kýálandyrýshy ortalyqtyń QTKT negizinde. Osy tekserý ádisi tekserilip otyrǵan tirkeý kýáligi kýálandyrýshy ortalyǵynyń QTKT qoldaný merzimi bastalǵan sátten joıylǵandyǵyn rastaıdy; On-line Certificate Status Protocol (budan ári- OCSP) hattamasyna negizdelgen tirkeý kýáliginiń joıylǵandyǵyna qatysty onlaın tekserý. Osy tekserý ádisi tekserilip otyrǵan tirkeý kýáligi OCSP túbirteginde qalyptastyrylǵan sátinde joıylǵandyǵyn rastaıdy; qosymsha QTKT negizinde. Atalǵan servıs QTKT servısimen birge paıdalanady, bul QTKT servısine qaraǵanda barynsha ózektilendirilgen aqparatty alýǵa múmkindik beredi. Osy tekserý ádisi tekserilip otyrǵan tirkeý kýáligi kýálandyrýshy ortalyǵynyń qosymsha QTKT qoldaný merzimi bastalǵan sátten joıylǵandyǵyn rastaıdy; 3) tirkeý kýáliginiń ESQ paıdalaný salasyn tekserý. Tekserý «kiltti paıdalaný» (KeyUsage) tirkeý kýáligi jolynyń mánin tekserýdi qamtıdy. Eger «kiltti paıdalaný» órisi «Sıfrlyq qoltańba» men «Bastartpaýshylyq» mánderin qamtıtyn bolsa, onda kórsetilgen tirkeý kýáligi ESQ úshin paıdalanylady. Al, eger «kiltti paıdalaný» joly «Sıfrlyq qoltańba» men «Kiltterdi shıfrlaý» mánderin qamtıtyn bolsa, onda osy kórsetilgen tirkeý kýáligi aýtentıfıkasııa úshin sáıkestendirý; 4) tirkeý kýáligi saıasatynyń nómirin jáne ony paıdalanýdyń ruqsat etilgen ádisterin tekserý. Eger tekserilip otyrǵan tirkeý kýáliginiń saıasaty ony paıdalanýdy shekteýdi kózdeıtin bolsa (tek bir ǵana júıede), onda osy tirkeý kýáligi jáne onyń tıisti jabyq kilti avtomatty túrde basqa júıelerde paıdalanylmaıdy; 5) ýaqyt belgisin tekserý. Osy kýálandyrýshy ortalyqta alynǵan ýaqyt belgisi túbirtegin tekserý uzaq merzim saqtalatyn elektrondyq qujattar úshin júrgiziledi jáne qujatqa qol qoıylǵan sátte qalyptasyp, ýaqyttyń kórsetilgen kezeńinde qujatqa qol qoıýdyń dáleli bolyp tabylady. Ýaqyt belgisi túbirtekte kórsetilgen ýaqytta ESQ bolǵanynyń dáleli bolyp tabylady; 6) qujatqa qol qoıǵan tulǵanyń ókilettigin tekserý. О́kilettikterdi tekserý tetikteri aqparattyq júıege júkteledi. Sondaı-aq ókilettikterdi bul týraly aqparat tirkeý kýáliginde bolǵan jaǵdaıda tekserýge bolady. 7) kýálandyrýshy ortalyqtardyń aralyq tirkeý kýálikterin eskere otyryp, tekseriletin tirkeý kýáliginen kýálandyrýshy ortalyǵynyń senim bildirilgen negizgi tirkeý kýáligine deıin durys tizbeginiń qurylýyn tekserý. Ýaqyt belgisin tekserýdi qospaǵanda, eger ESQ nemese tirkeý kýáligi 4-tarmaqtaǵy tekserý krıterııleriniń eń bolmasa bireýiniń talaptaryna sáıkes kelmeýi anyqtalsa, ESQ nemese tirkeý kýáligi jaramsyz bolyp esepteledi. 5. Aqparattyq júıe elektrondyq qujattaǵy ESQ-ny qol qoıýshy taraptyń tirkeý kýáligindegi ESQ ashyq kiltin paıdalaný arqyly tekseredi. Elektrondyq qujatta qol qoıýshy taraptyń tirkeý kýáligi bolýǵa tıis. 6. ESQ-ny tekserý qujatqa qol qoıylǵan tártiptiń keri tártibimen mynadaı shema boıynsha júzege asyrylady: 1) jóneltýshiniń ESQ ashyq kiltiniń kómegimen habarlama heshiniń (jiberýshiniń qoly) máni ashylady; 2) hesh – fýnksııasynyń kómegimen túpnusqalyq habarlamanyń baqylaý somasy esepteledi. Eki baqylaý somany salystyrý júrgizilip, eger olar teń bolsa qoıylǵan qol durys dep esepteledi, eger teń bolmasa, qoıylǵan qol durys emes dep esepteledi. 7. ESQ men tirkeý kýáliginiń túpnusqalylyǵyn tekserýdi tehnıkalyq iske asyrý aqparattyq júıege júkteledi. 8. KO AKQQ paıdalana otyryp ESQ túpnusqalylyǵyn rastaýdy (belgileýdi) alǵan kezde ESQ tekserý rásimin júrgizgennen keıin aqparattyq júıe arqyly alynǵan qujat elektrondyq qujat bolyp tanylady. 9. AKQQ paıdalana otyryp ESQ tólnusqalyǵan tekserý rásimin júrgizgennen keıin ESQ sáıkessizdigi aıqyndalǵan jaǵdaıda, aqparattyq júıe arqyly alynǵan qujat elektrondyq qujat bolyp tanylmaıdy. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2016 jylǵy 14 qańtar Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №12864 bolyp engizildi.