Qater qaıdan demeńiz

Damaskide jarylystan 70 adam qaza tapty

Reıter agenttiginiń jergilikti turǵyndardyń sózine súıenip habarlaýynsha, ótken jeksenbide Damaskide kúshti jarylys jasalyp, osy taǵylyq áreket saldarynan 70 adam qaza tapqan. Al AǴR aqparat agenttiginiń málim­deýin­she, jarylystan zardap shekkenderdiń sany 120 adamǵa jetip jyǵylady Bul jarylys shııtter qalyń ornalasqan aýdanda jasalǵan. Basynda avtokólikke qoıyl­ǵan bomba jarylǵan. Munan keıin osy oqıǵa bolyp ótken orynǵa taıaý jerden taǵy bir lańkes ózin ózi jaryp jibergen. Bul oqıǵanyń jaýapkershiligin, aldyn ala málimetter boıynsha, «Islam memle­keti» delinetin lańkestik tobyr óz moı­nyna alǵan. Internette taratylǵan málimdemelerde IM músheleri shııtterge qarsy taǵy da osyndaı lańkestik áreket uıymdastyrylatyndyǵyn eskertken. Osy oqıǵaǵa baılanysty quqyq qorǵaý organdarynyń taratqan aqparattary boıynsha qaza tapqandardyń ishinde 25 adam Sırııa prezıdenti Bashar Asadtyń rejimin qoldaýshy qarýly top músheleri bolyp shyqqan.

Meksıkadaǵy meıramda 11 adam óltirildi

Meksıkanyń Gerrero shta­­tyndaǵy Koıýka mýnı­sı­palıtetinde «15 jasqa tol­ǵandardyń meıramy» dep atalatyn mereke kezinde 11 adam qaza tapqan. Bul mereke ótken jeksenbi kúni bolyp ótken. Shtat gýbernatory Ektor Astýdılo Flores­tiń málimdeýinshe, bul meıram Mek­sı­kada keń qanat jaıyp otyr. Ony negizinde 15 jasqa tolǵan qyzdar úshin uıym­dastyrady. Bul merekege ádette júzdegen adam jınalady. Mine, osy mereke tusynda bandıtter turǵyndarǵa shabýyl jasap, osynyń saldarynan adamdar qaıtys bolǵan. Osy oqıǵa jaıynda jergilikti polısııa ókilderi habar alysymen oqıǵa ornyna jetedi. Olarǵa bandıtter oq atqan. Ázirge quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleri arasy­nan qaza tabýshylar týraly derekter joq. Degenmen, Koıýkı aýdanynda Mehıkodan mashınamen kele jatqan taǵy da eki jas juptyń qaıtys bolǵandyqtary týraly habarlar taratyldy. Gerrero shtaty prokýratýrasynyń taratqan habarynsha, olardy da bandıtter óltirýi ábden múmkin. Qazirgi kúni oqıǵa bolǵan jerge polısııa men ásker kúshteri jetkizildi. Jergilikti bılik bolyp ótken oqıǵanyń sebep-saldaryn zertteýge kiristi. Aldyn ala málimetterge qaraǵanda, bul óńirde bir-birine qarsy turǵan qylmystyq toptar belsendi áreket etip kelgen. Olar osy óńir arqyly ótetin esirtki saýdasyn óz qolyna alǵylary keletin kórinedi. Osyǵan qaraǵanda, beıbit turǵyndar bandıtter arasyndaǵy atys saldarynan qaza tabýy ábden múmkin.

«Boko Haram» jasaǵynyń jantúrshigerlik áreketi

«Boko Haram» ıslam tobynyń óz betimen qarýlanǵan jasaǵy Nıgerııanyń soltústik-shyǵysynda ornalasqan Dalorı derevnıasyna shabýyl jasaǵan. Shabýyl saldarynan ondaǵan adam qaza tapqan. Sońǵy málimetterge qara­ǵanda, qaza tapqan adamdardyń sany 80-ge deıin jetip otyr. Oqıǵa kýágerleriniń málim­deýinshe, shabýyl jasaǵan jasaq turǵyn úılerdi órtegen. Osynyń saldarynan ondaǵan adam tirideı órtenip ketken. Kýágerler órtke oran­ǵan úılerden adamdar men balalardyń shyńǵyrǵan daýysyn estigen. Endi bir kýágerler kóshelerde órtengen adamdardyń máıiti jatqandyǵyn málimdegen. Derev­nıada órtten aman qalǵan úı joq kórinedi. О́tken jyldyń jeltoqsan aıynyń sońynda Nıgerııa pre­­zıdenti Mohammad Býha­rı «Bı-bı-sı» telearnasyna bergen suhbatynda óz eli­niń qarýly lańkestermen qaq­ty­ǵysta teh­nıkalyq tur­ǵyda je­ńiske jetkendigin málim­degen bolatyn. Olar «Bo­ko Ha­ram» lań­kesterimen bol­ǵan qaq­ty­ǵysta únemi jeńiske jetip, bir­neshe júz tutqyndy bosat­qan­dyǵy jóninde aıtylǵan edi. Al Dalorı derevnıasynda bolǵan bul qandy oqıǵa lańkes qaraqshylardyń óz áreketterinen áli de bas tartpaǵandyǵyn kór­setip otyr.

Izraıl soldattary shabýylǵa ushyrady

Iordan ózeniniń batys jaǵa­laýyn­da Izraıl soldattaryna kútpegen shabýyl jasaldy. Osynyń saldarynan 3 soldat ja­raqat alǵan. Al shabýyl jasaý­shy atys kezinde qaza tapqan. Shabýyl jasaýshy Ramallaǵa taıaý ornalasqan «Fokýs» shekara beketine avtokó­likpen kelip, odan shyǵa salysymen soldattarǵa qaraı oq jaýdyrǵan. Osy oqıǵa saldarynan 2 áskerı aýyr jaraqat alǵan. Bir jaýynger jeńil jaralanǵan. Bekette turǵan basqa soldattar lańkeske qarsy oq atyp, ony óltirgen. Osy oqıǵa jaıynda habar taratqan buqaralyq aqparat quraldarynyń málim­deýinshe, Iordan ózeniniń batys jaǵalaýy men shyǵys Ierýsalımde júzden astam eldi mekende 500 myńǵa jýyq ızraıldikter ómir súredi. Halyqaralyq qoǵamdastyq bul aýmaqty Izraıl memleketi arabtardan basyp alǵan jer dep tanıdy. Al Izraıl taraby bolsa, muny moıyndaǵysy kelmeıdi. Olar munda óz azamattarynyń zańdy túrde ómir súrip jatqandyǵyn aıtady. Talasqa túsip otyrǵan aýmaqta kıkiljiń oqıǵalardyń jıi kezdesetindigi, keıde onyń sońy atys-shabysqa ulasyp ketetindigi belgili. Joǵaryda bolǵan oqıǵaǵa da osyndaı jaǵdaı túrtki bolýy ábden múmkin. Qazirgi kúni BUU men AQSh pales­tı­nalyq aýmaqtardyń esebinen evreı eldi mekenderiniń keńeıýine qarsy shy­ǵyp otyr. О́ıtkeni, bul úderis Izraıl men Palestınanyń arasyndaǵy beıbit kelissózderdiń júrýine úlken bóget bolýda.

О́ndirisin alty kúnge toqtatady

Asa iri japon avtokonserni Toyota Motor («Toıota») ústimizdegi jyldyń 8 aqpanynan bastap Japonııadaǵy óziniń 9 kásipornynda óndiristik úderisterdi 6 kúnge toqtatady. Bul jaıynda keshe kompanııanyń baspasóz qyzmeti málim etti. Toıota kompanııasynyń mundaı qadamǵa barýyna Aıtı prefektýrasyndaǵy bolat óndiretin zaýytta bolǵan jarylys áser etken. Osyǵan baılanysty Toıota óndirisinde ýaqytsha bolat jetispeýshiligi paıda bolyp otyr. «Aıtı stıl» kompanııasy zaýytyndaǵy jarylys 8 qańtar kúni bolǵan. Jary­lys kezinde eshkim zardap shekken joq. Biraq óndiristik jelilerdiń biri qatty zaqym­danǵan. Onyń jóndeý jumys­tary naýryz aıynda aıaqtalmaq. Osy oqıǵaǵa baılanysty basqa óndiristik jelilerde jumys kólemi art­tyrylǵanymen, sondaı-aq, basqa da bolat óndirýshiler zaýyt­tardan qosym­sha jetki­zilimder uıymdas­tyrǵa­nymen, Toıotanyń jumys aǵymynda eleýli kedergiler paıda bolǵan. Toıota kompanııasynyń Japo­nııada avtokóliktermen olarǵa qajetti qosalqy ból­shek­ter shyǵaratyn 16 kásip­oryny bar. Ár jyl saıyn elde konveıerden 13-14 myń ataýly markadaǵy mashınalar shyǵarylady. 2015 jyldyń qorytyn­dysynda Toıota satylǵan avto­kólikteriniń kólemi ja­­ǵy­nan taǵy da álemdik kósh­basshy kompanııa ekendigin dáleldedi. Kompanııadan ta­ratylǵan málimet boıynsha, ótken jyly 10,15 mıllıon avtokólik satyl­ǵan. Al 2016 jyly Toıota búkil álem boıynsha 10,2 mıllıon mashına shyǵarýdy jos­parlap otyr. Bul avtokó­lik­terdiń 4 mıllıonǵa jýyǵ­y Ja­ponııanyń ózinde shyǵa­rylatyn bolady.

Kýbaǵa tabıǵat qubylysynan keletin zardap surapyl bolǵaly tur

Kýbada ótken jyldyń qarasha aıynda bastalǵan El Nıno dep atalatyn tabıǵat qubylysy elge úlken qurǵaqshylyq ákeledi degen qaýip bar. Basynda kúshti jańbyr jaýǵan. Bul qubylys bul elde 1982-1983 jyldary jáne 1997-1998 jyldary bolyp ótken. Osy oqıǵaǵa baılanysty Kýbanyń aýyl sharýashylyǵy úlken zardap shegedi degen pikirler bar. О́ıtkeni, osy quby­lys saldarynan qant quraǵy, temeki, kúrish, kofe jáne kókónis ósetin egistikter úlken bú­linýshilikke urynǵan. Qazirgi esepteýler boıynsha osynyń saldarynan eldiń aýyl sharýashylyǵy san mıllıon peso turatyn shyǵynǵa tap kelgen. Bul eldegi aýyl sharýa­shylyǵy salasy ótken 2015 jyly egistiktegi ylǵaldyń jetispeý­shiligi saldarynan 90 myń tonna kúrishti jyldaǵydan kem alǵan bolatyn. Basqa da egis túrlerinde de osyndaı shyǵyndar boldy. Endi «jut jeti aǵaıyndy» degendeı, bul tabıǵat qubylysy qarasha aıynan bastap tipti údeı túsken. Qazirgi boljamdar bo­ıynsha eldiń aýyl sha­rýa­shylyǵy salasy óziniń qa­lypty jaǵ­daıyna jýyq mańda túse qoımaıdy. Mu­nyń saldary bıylǵy jyl­dyń kóktemi men jazynda bilinetin bolady. Ma­mandardyń aıtýynsha, alda­ǵy jazda eldi úlken qur­ǵaq­shylyq kútip tur. Toptamany daıyndaǵan Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan».