Keshe Táýelsizdik saraıynda Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine qatysatyn memleketter men kompanııalardyń halyqaralyq qatysýshylarynyń ekinshi jınalysy óz jumysyn bastady. Oǵan dúnıejúziniń 102 memleketinen 278 delegat jáne Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń basshylary qatysýda.
«EKSPO-2017 qýat kózderin paıdalanýdyń ulttyq máselelerin sheshetin, «jasyl» energııa salasynda adamzattyń qol jetkizgen ozyq úlgilerin pash etetin alańǵa aınalady. Qazaqstan da bul jahandyq trendke ún qosa otyryp, óziniń ekonomıkasyn «jasyl» tuǵyrǵa kóshirýde. Astana EKSPO-2017 kórmesiniń «Bolashaqtyń energııasy» atty basty taqyrybynyń mańyzdylyǵy da osynda. Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti atynan sizderdi búgingi halyqaralyq jıyndaryńyzdyń ashylýymen quttyqtaımyn jáne jumystaryńyzǵa sáttilik tileımin», dep bastady Halyqaralyq qatysýshylardyń ekinshi jınalysynda sóılegen sózin Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva.
«2015 jyly bizdiń elimizde jańǵyrmaly energııa kózderiniń 14 jobasy iske qosyldy. Olardyń jalpy qýaty 120 megavatt boldy. Jalpy alǵanda, ótken jyly jańǵyrmaly energııa kózderiniń kúshimen óndirilgen energııa kólemi 700 mıllıon kılovatt-saǵatqa jetti», dedi odan ári vıse-premer. Sonymen birge, ol Astana EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine qatysýshylar tartý máselesindegi oń jetistikterdi aıta kelip, búgingi kúnge deıin EKSPO-2017 kórmesine álemniń 75 memleketi men 14 halyqaralyq uıymynyń qatysatyndyǵyn rastaǵanyn atap kórsetti. Búgingi kúnge deıin 27 kelisimshartqa qol qoıylsa, osy basqosýdyń qorytyndysynda taǵy da 13 kelisimshartqa qol qoıylady dep kútilýde. «Bizdiń elimiz Mılan qalasynda ótken EKSPO-2015 halyqaralyq ámbebap kórmesiniń jumysyna belsene qatysty. Osy kórmede Qazaqstan pavılonynyń bedeli erekshe zor boldy. Mılandaǵy bizdiń pavılondy 1 mıllıonnan astam adam tamashalap, jan-jaqty jyly lebizder bildirdi», dedi odan ári Darıǵa Nazarbaeva. Úkimet basshysynyń orynbasary sóziniń qorytyndysynda Halyqaralyq qatysýshylardyń ekinshi jınalysyna jınalǵandardy Astana EKSPO-2017 kórmesine belsene qatysýǵa shaqyrdy.
Odan ári sóz kezegin Búkilálemdik jetistikter kórmesiniń bas shtaby – Halyqaralyq kórmeler bıýrosynda 27 jyl boıy jemisti eńbek etip kele jatqan Bas hatshy V.Lossertales aldy.
«Álemniń 169 memleketi múshe bolyp otyrǵan Halyqaralyq kórmeler bıýrosynyń atynan men búgingi dúnıejúzilik forýmǵa qatysýshylardy shyn júrekten quttyqtaımyn. Astana EKSPO-2017 shyn máninde jahandyq energetıkalyq qaterlerge qarsy turý baǵdarlaryn aıqyndaıtyn alańǵa aınalady. Bul kórme bolashaq energııasynyń kózderin aıqyndaýda jańa múmkindikterge jol ashady. Astana kórmege qatysýshy elderdiń ozyq tájirıbeleri toǵysatyn ortalyqqa aınalady. Sondyqtan, bolashaq jahandyq sharaǵa daıyndyq barysyn aıqyndaıtyn búgingi basqosýdyń mańyzy asa zor», dedi ol óz sózinde.
«Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórme alǵash ret TMD memleketteriniń aýqymynda ótkeli otyr. Biz muny ózimizdiń memleketke berilgen joǵary baǵa retinde qabyldaımyz. Biz úshin EKSPO-2017 kórmesin oıdaǵydaı ótkizý basym mindet, sonymen birge, elimizdiń odan ári damýyndaǵy bir beles bolmaq. Dástúrli energetıkalyq shıkizattardyń mol qoryna ıe bola otyryp, Qazaqstan «jasyl ekonomıkaǵa» kóshýdiń strategııalyq sharalaryn júıeli túrde is júzine asyryp keledi. Mine, sondyqtan da Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev EKSPO-2017 kórmesiniń bas taqyrybyn «Bolashaqtyń energııasy» dep belgiledi. Astana EKSPO-2017 kórmesi adamzat órkenıetin damytý jolyndaǵy ınnovasııalyq jáne balama sheshimderdi belgileıtin jahandyq platformaǵa aınalatyndyǵyna biz senimdimiz», dedi óz sózinde «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov.
Odan ári Ahmetjan Esimov elordada ótetin halyqaralyq kórmege álemniń 100-den astam memleketi qatysady dep kútilip otyrǵandyǵyn atap kórsetti. «Halyqaralyq pavılondardyń qurylysy qarqyndy júrgizilýde jáne ústimizdegi jyldyń 1 qarashasynda tolyq aıaqtalady. Osy kezeńde biz kórme ǵımarattaryn qatysýshy-memleketterge tapsyrýǵa daıyn bolamyz. Sodan keıin pavılondardy jabdyqtaý jáne daıyndaý sharalary is júzine asyrylady», dedi odan ári basqarma tóraǵasy. Sonymen birge, ol Qazaqstan tarapy kórmege qatysýshylarǵa birqatar jeńildikter men preferensııalar belgilegenin, ıaǵnı kedendik jáne saqtandyrý sharalarynyń jeńildetiletindigin, olardyń salyqtan bosatylatyndyqtaryn aıtty.
Odan ári «Astana EKSPO-2017» UK» AQ basqarma tóraǵasy Ahmetjan Esimov kórme ótkennen keıin qurylys nysandaryn tıimdi paıdalaný máselelerine toqtaldy. «BUU Bas Assambleıasynyń 70-shi májilisinde Elbasy Nursultan Nazarbaev kórme qalashyǵynyń bazasynda BUU aıasynda Jasyl tehnologııany damytý jónindegi halyqaralyq ortalyq qurý týraly bastama kótergen bolatyn. Sonymen birge, ótken jyldyń jeltoqsanynda Memleket basshysy EKSPO qalashyǵy aýmaǵynda uıymdastyrylatyn «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly» zańǵa qol qoıdy. Bul eki bastama da bizdiń EKSPO kórmesinen keıingi strategııamyzda basshylyqqa alyndy. Buǵan qosa biz EKSPO qalashyǵy aýmaǵynda qala turǵyndary úshin sapaly mádenı demalys ortalyqtaryn qurý múmkindikterin de qarastyryp jatyrmyz», dedi A.Esimov.
Astana EKSPO-2017 kórmesiniń Komıssary Rápil Joshybaev óz sózinde elordamyzda ótetin bul álemdik sharanyń elimizdiń halyqaralyq bedelin kóterýdegi mańyzyna toqtaldy. Sonymen birge, ol búgingi tańda adamzat paıdalanatyn energetıkalyq qýat kózderiniń bolashaǵy asa mańyzdy bolyp otyrǵandyǵyn tilge tıek etti.
«Mundaı halyqaralyq aýqymdy kórme ótkizgennen keıin nysandardy paıdalaný máselesi erekshe mańyzǵa ıe bolatyndyǵy belgili. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy halyqaralyq tájirıbelerdi tereń zertteı kelip, kórme qalashyǵy aýmaǵynda «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵyn ashý týraly sheshim qabyldady. Bul bastamanyń bizdiń elimiz úshin mańyzy erekshe zor. London, Gonkong, Dýbaı, Sıngapýr sııaqty álemdik qarjy ortalyqtarynyń tájirıbesin eksheı kelip, biz bolashaqta TMD keńistiginde buryn-sońdy bolyp kórmegen iri qarjylyq ortalyq qurýdy maqsat etip otyrmyz. Qazaqstan sheteldikter úshin esigin aıqara ashqaly otyr. Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń qyzmetine qatysýshylar úshin Qazaqstan aýmaǵynda bes jyl merzimge arnalǵan aıryqsha vızalyq rejim engiziletin bolady. Bul Ortalyq jumysyna qatysýshylardyń ózine de jáne otbasy múshelerine de qatysty bolmaq. Sonymen birge, Halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń jumysyna sheteldik mamandardy keńinen tartý maqsatynda EYDU, BAÁ, Malaızııa, Sıngapýr jáne Monako memleketteriniń azamattary Qazaqstanǵa 30 kún merzimge vızasyz kelý quqyǵyna ıe bolady. Álemdik qarjy ortalyqtarymen baılanysty jaqsartý úshin Astana qalasynyń iri qalalarmen áýe baǵyty boıynsha baılanysy jaqsartylatyn bolady», dedi óz sózinde «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń basqarýshysy Qaırat Kelimbetov.
«Astana qalasy jahandyq aıtýly shara – EKSPO-2017 Halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizýge barynsha basymdyqpen daıyndalýda. Elordanyń ınfraqurylymyn jaqsartýda birqatar keshendi sharalar is júzine asyryldy jáne aldaǵy ýaqytta asyrylatyn bolady. Sáni men sáýleti jarasqan bas qalamyz jahandyq kórme qarsańynda álemdik iri ınteraktıvti ınnovasııalyq ortalyqqa aınalady», dedi óz sózinde Astana qalasy ákiminiń orynbasary Ermek Amanshaev. Odan ári ol elordanyń ınfraqurylymyn jańǵyrtý maqsatynda atqarylyp jatqan máselelerdi tilge tıek etti.
Halyqaralyq kórmege keletin qonaqtardy ornalastyrý jáne qyzmet kórsetý maqsatynda atqarylyp jatqan keshendi daıyndyq jumystary haqynda Astana qalasy ákimdiginiń ónerkásip jáne kásipkerlik basqarmasynyń basshysy Málıka Bekturova tilge tıek etti. Qazir Astanada 30 myń oryndyq qonaqúı qory bar eken. 2017 jylǵa deıin jańa 24 qonaqúıi jáne 4 jataqhana qurylysyn salý esebinen taǵy da qosymsha 5 myń qonaqúı orny paıdalanýǵa beriletin bolady. Sóıtip, halyqaralyq kórmege keletin qonaqtardy jatyn ornymen qamtamasyz etý máselesi tolyq sheshimin tabady.
«Dúnıeniń tórt buryshynan keletin qonaqtarǵa qaltqysyz qyzmet kórsetý maqsatynda qoǵamdyq kólik qyzmetiniń sapasy joǵary deńgeıge kóteriledi. Kórme ótetin qarsańda qosymsha 350 jańa avtobýs qala kósheleri baǵyttaryna shyǵarylady. Sonymen birge, gıbrıdti otynnan qýat alatyn 600 avtobýs qala kóshelerine shyǵatyn bolady», dedi odan ári M.Bekturova. Onyń aıtýynsha, EKSPO qalashyǵyna aparatyn jańa jol qurylysy ústimizdegi jyldyń qyrkúıek aıynda paıdalanýǵa beriledi. Astana áýejaıy qaıta jańǵyrtylyp, jańa temirjol vokzaly paıdalanýǵa beriledi. EKSPO-2017 kórmesi 10 maýsymnan 10 qyrkúıekke deıingi aralyqta ótkiziledi. Bul bizdiń óńir úshin óte qolaıly maýsym bolyp tabylady. Bul ýaqytta Astanada aýanyń ortasha temperatýrasy 25 gradýs jylylyqty kórsetpek. Osyǵan baılanysty kórmege qatysatyn týrıster men qonaqtarǵa jan-jaqty jaǵdaı jasalady. Aldyn ala belgilengen boljam boıynsha, EKSPO-2017 kórmesine 5 mıllıon adam qatysady dep kútilýde. Onyń 85 paıyzy qazaqstandyqtar bolsa, 15 paıyzy sheteldik týrıster bolmaq. Elordanyń barlyq qyzmet kórsetý mekemeleri alda turǵan osy halyqaralyq mańyzdy sharaǵa jan-jaqty daıyndalý máselesine barynsha basymdyq berip otyr.
Astanada ótetin EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesine qatysatyn memleketter men kompanııalardyń halyqaralyq qatysýshylarynyń ekinshi jınalysynyń birinshi jumys kúninde Qytaı Halyq Respýblıkasy jáne Reseı Federasııasy delegasııalary basshylarymen bul memleketterdiń kórmege qatysatyndyǵy jónindegi kelisimshartqa qol qoıyldy. Odan ári basqosýǵa qatysýshylar EKSPO-2017 qalashyǵynyń qurylysy jáne arhıtektýrasy boıynsha, Kontent jospary, Bolashaq energııasy forýmy, Ozyq tájirıbeler aımaǵy boıynsha tusaýkeserler ótkizdi. Halyqaralyq qatysýshylar ekinshi jınalysynyń jumysy odan ári jalǵasýda.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan».
*Qatysýshylar lebizi
Georgıı KALAMANOV, EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesindegi Reseı Federasııasy seksııasynyń komıssary, О́nerkásip jáne saýda mınıstriniń orynbasary: – Biz qazaqstandyq áriptesterimizben kópten beri tyǵyz baılanysta jumys júrgizip kelemiz. Búgingi Halyqaralyq qatysýshylardyń ekinshi jınalysy sheńberinde Reseı Federasııasy EKSPO-2017 kórmesine qatysý jóninde kelisimge qol qoıdy. Bul bizdiń jumysymyzdy burynǵydan da keń kólemde júrgizýge múmkindik jasaıtyn qujat bolyp tabylady. Astana EKSPO-2017 kórmesiniń taqyryby óte mańyzdy. «Bolashaqtyń energııasy» qazirgi tańda barsha adamzatty tolǵandyryp otyrǵan kókeıkesti másele. Reseı Federasııasy bul kórmege erekshe belsendilikpen jáne keń kólemde qatysqaly otyr. Bizdiń elimizdiń pavılondary kóleminiń ózi 1000 sharshy metr aýmaqty alatyn bolady. Balamaly qýat kózderin jańǵyrtý bolashaqtyń mańyzdy mindeti. Bul rette, Astana jahandyq bedeldi ortalyqqa aınalmaq. Birinshiden, qazaqstandyqtardyń mundaı jahandyq iri sharany ótkizý qurmetin jeńip alýy bizdi erekshe qyzyqtyrsa, endi búkil adamzatty tolǵandyryp otyrǵan «Bolashaqtyń energııasy» taqyryby aıasynda atqaryp jatqan bastamashyldyq jumystary da erekshe tań qaldyrady. Manýel SALChI, EKSPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesindegi Shveısarııa komıssary, «Presence Swizeland» halyqaralyq sharalar departamentiniń basshysy: – Shveısarııa Astanada ótetin EKSPO-2017 kórmesine qatysýǵa birden sheshim qabyldady. О́ıtkeni, «Bolashaqtyń energııasy» biz úshin óte qyzyqty da mańyzdy taqyryp bolyp tabylady. Onyń ústine EKSPO kórmesi sııaqty halyqaralyq iri shara alǵash ret Ortalyq Azııa óńirinde ótip otyr. Bul da bizdiń elimizdiń mamandaryn erekshe qyzyqtyratyn másele. Ekinshiden, biz bolashaqta dástúrli energetıkalyq qýat kózderinen tolyq bas tartýdy maqsat etip otyrmyz. Sondyqtan, balamaly energetıkalyq qýat kózderi máseleleri qaralatyn halyqaralyq alań biz úshin óte mańyzdy orta bolyp tabylady. Bul oraıda, bizdiń de bólisetin tájirıbemiz barshylyq. Shveısarııa búginde sýdan elektr energııasyn óndiretin birden-bir memleket bolyp tabylady. Sondaı-aq, EKSPO-2017 kórmesi qalashyǵynyń bazasynda «Astana» Halyqaralyq qarjy ortalyǵyn qurý týraly sheshimi de bizdi erekshe qyzyqtyrady. Nurbek ERGEShBAEV, «Astana EKSPO-2017» Ulttyq kompanııasy halyqaralyq qatynastar departamenti dırektorynyń orynbasary: – Halyqaralyq qatysýshylar jınalysyn ótkizý EKSPO-2017 kórmesine daıyndyq barysyndaǵy óte aýqymdy sharalardyń biri. Bul qatysýshy memleketterdiń daıyndyq barysynda kórme týraly aqparat alatyn iri platformasy bolyp tabyldy. Sondyqtan da bul basqosýǵa sheteldik áriptesterimizdiń qyzyǵýshylyǵy zor. О́zderińizge belgili, búgingi jınalysqa álemniń 102 memleketinen 300-ge tarta delegat qatysyp otyr. Taǵy da bir atap kórsetetin másele, bul basqosý memleketter arasynda kelisimderge qol qoıatyn tıimdi de qolaıly alań bolyp tabylady. Búgingi jınalys barysynda EKSPO-2017 kórmesine qatysýǵa nıet bildirgen memlekettermen taǵy da 13 kelisimshartqa qol qoıylady dep kútilýde. Sýretterdi túsirgen Erlan OMAROV.
