Dárigerge senim – taptyrmaıtyn em

Ota jasaý tájirıbesin tereń meńgergen qyzyljarlyq hırýrgterdiń bolashaqtaǵy maqsaty – júrek aýystyrý Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen medısına salasy boıynsha arnaıy baǵdarlama túzilip, ár oblysta kardıologııalyq qyz­­met kórsetetin ortalyqtar ashý mindettelgenin jurtshylyq umy­ta qoımaǵan bolar. Sondaı qurylymnyń biri Petropavldaǵy № 2 qalalyq aýrýhana negizinde 20 orynǵa laıyqtalyp jasalǵan bolatyn. Keıin tósek sany molaıyp, qazir kardıorhırýrgııa, qarqyndy terapııa, úsh kardıo­logııa, qan tamyrlary hırýrgııasy, sáýleli dıagnostıka, rent­­gen-endovaskýlıarlyq hırýrgııa, jansaqtaý bólimsheleri, klınıkalyq-bıohımııalyq laboratorııa jumys isteıdi. Jylyna 6,5 myńǵa jýyq naýqas qarala alady. Olarǵa jedel de sapaly medısınalyq kómekter men em-domdar kórsetiledi. Aýrýynan aıyǵyp ketken adamdardyń shat­tyqqa toly júzderin kórgende aq halatty abzal jandardyń zaman aǵymyna laıyqty kásibı sheberligine eriksiz tánti bola­syń. О́mir men ólim taıtalasyp, adam jany qyl ústine tur­ǵanda ajal tyrnaǵynan arashalap qalý qanshama qajyr-qaırat pen táýekeldi qajet ete­di eken degen oıǵa keletiniń, keselden qulan-taza aıyǵýǵa zor múmkinshilik týdyrǵan mem­lekettiń qamqorlyǵyna myń qaıtara alǵys aıtaryń anyq. Qazı Dáýletbaev degen elge syıly aqsaqaldy erteden biletinbiz. Ol shaý tartqan shaǵynda júrek keseline shaldyǵyp, qatty qı­naldy. Balalary shetelde emdelýge keńes bergende keıistik bildirdi. «Qazaqstannan artyq jer jánnaty joq, týǵan jerimnen bir qarys ta attap shyqpaımyn. О́lsem, súıegimdi alystan tasyp áýre bolmaısyńdar», dep jertabandap turyp aldy. Jer­gilikti dárigerler kúrdeli ota­ny sátti atqaryp, az ýaqyttyń ishinde aıaǵynan tik turǵyzdy. 80-niń seńgirine kóterilgen aqsaqal bú­ginde eki betinen qany tamyp, shaýyp júr. Mundaı mysaldardy ondap emes, júzdep keltirýge bolady. Dimkás adamǵa shetelge barý mashaqatyn bylaı qoıaıyq, shytyrlatyp aqsha sanap berýge shamalary jete me? Jaraıdy, qaryzdanyp-qaýǵalanyp saparlady delik. «Pálen jerde altyn bar, barsa, baqyr da joqtyń» kebin kıse, «jyǵylǵan ústine judyryq» bolmaı ma? Qazaqstanda bir otanyń quny shamamen eki mıllıon teńge tu­rady. Qarjy shyǵyny memleket esebinen óteletindikten, júrek otalary tegin atqarylady. О́ńir turǵyndarymen qosa, Qostanaı, Mańǵystaý, Aqmola oblystarynan da kelip jatady. Tipti, Reseıden, basqa da elderden at izin salatyndar az emes. Olar úshin aqyly, deıdi kardıologııalyq ortalyqtyń bas dárigeri Azamat Maǵzumov. Onyń aıtýynsha, máselen, aortokoronarlyq shýnt qoıý 2,5 mıllıon teńgege deıin jetetin kórinedi. Mundaı otalar kepildi medısınalyq kómek sanatyna kiretindikten, dári-dármekke deıin aqysyz. Jyl ótken saıyn meke­me­niń materıaldyq-tehnıka­lyq bazasynyń nyǵaıa tús­keni ań­ǵarylady. Joǵary tehno­logııaǵa negizdelgen zamana­ýı qural-jabdyqtardy ár bó­lim­sheden keziktirýge bolady. Buryndary óń túgil túske enbeıtin angıograf, jasandy qan aınaldyratyn, sáýleli dıagnostıka ap­­parattary qos-qostan tur. Ob­lystyq ákimdiktiń qarajat bólýi arqasynda jeke jaryq berý qondyrǵysy ornatylǵan. Byltyr lızıng, mekemeniń jeke qarajaty jáne jergilikti qazyna arqyly 100 mıllıon teńgeniń medısınalyq qondyrǵylary ákelingen. Olardyń ishinde júrek pen ókpeniń qyzmetin almastyra alatyn apparattardyń orny bólek. Jýyrda oblystyq máslıhat­tyń sheshimimen kontrapýlsator jáne ekstrakorporaldyq jab­­­dyqtar satyp alýǵa qara­jat bólinipti. Bir sózben aıt­qanda, daǵ­darys qysymyna qara­mastan turǵyndarǵa sapaly medısına­lyq qyzmet kórsetý úrdisi dáıektilik­pen jalǵasyn taýyp keledi. Memlekettik baǵdarlama sheń­­­berinde boı kótergen kar­dıologııalyq ortalyqta 50 joǵary bilimdi dáriger, 157 meıir­bıke jumys isteıdi. Olardyń aldy óz tájirıbelerin Lıtvada, Izraılde shyńdap, kásibı sheberlikterin jetildirip kelgen. 2009 jyly 542 koronaro­grafııa jasalsa, 2015 jyly onyń mólsheri 1500-ge jetken. Júrek-qan tamyrlaryna stend qoıý 17-den 500-ge deıin, qolqa qalqanshasyn shýnttaý 43-ten 200-ge deıin kóbeıgen. 2011 jyly týa bitti júrek aýrýyna 21 ota jasalsa, byltyr onyń sany 56 bolǵan. Aınalasy alty jyldyń ishinde 3,5 myńnan astam adam densaýlyǵyn túzep shyǵý múmkindigin ıelengen. Osylaısha elimizdegi kardıologııalyq orta­lyqtar bo­ıynsha úzdik bes­tikke kiretin mekemede mıokard ınfarkt aýrýynan bolatyn ólim-jitim bes esege deıin kemigen. Kadrlardyń biliktiligi men bilimin arttyrý maqsatymen shetelderde is-tájirıbe almasý oń úrdiske engen. Byltyr 37 maman AQSh-ta, Japonııada, Italııada, Ońtústik Koreıada, Reseıde, Belarýsta, Ispanııada, Gollandııada bolǵan. Solardyń biri Dmıtrıı Te Ve­nesııada ótken halyqaralyq forýmda aǵylshyn tilinde baıandama jasap, Qazaqstannnyń medısına sala­syndaǵy jetistikterin pash etken. Qazir dárigerler judyryqtaı júrekke jabyq, ashyq ota ja­saýdyń ádis-tásilderin jetik meń­gergen. Aldaǵy maqsat – ba­la­­lardyń kardıologııalyq or­talyǵyn ashý, odan áridegi jos­par – júrekti aýystyrý otasyn jasaý. Azattyqtyń aq tańy araılanǵan elimizdiń oǵan da jeteri kúmánsiz. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.