Apat aıtyp kelmeıdi

Kesheli-búgin Arqa óńirinde kún kúrt jylyndy. «Aýzy kúıgen úrlep ishedi» degen, byltyrǵy kóktemdegi sý tasqynynan ábden zárezap bolǵan qaraǵandylyqtarda záre joq. Turǵyndar úreı qushaǵynda júrse, ákim-qaralar áýre-sarsańǵa túsken. Taıaýda oblystyq ákimdikte ótken apparat jıynynda kóktemgi sý tasqynyna qarsy daıarlyqtyń jaı-japsary talqylandy. Jaǵdaı shynynda da qol qýsyryp otyrǵandy kótermeıdi hám keshirmeıdi. Tipti, óńir basshysy Nurmuhambet Ábdibekov oblystaǵy qalalar men aýyldardaǵy sý tasqynyna qarsy is-áreket daıyndyǵynyń qanshalyqty deńgeıde ekenin ózi arnaıy baryp tekseretinin aıtty. «Árbir basshy jaǵdaıdy jon arqasymen sezinip, tıisti sharalardy qabyldaýǵa saqadaı-saı turýy kerek», dep shegelep aıtty oblys ákimi. Degenmen, oblystyq tótenshe jaǵdaılar jónindegi departament basshysynyń mindetin atqarýshy Murat Qatpanovtyń jıynda baıan etken málimeti alań kóńildi ornyqtyrmaı tur. Jergilikti meteorologtardyń deregine sener bolsaq, qardyń qalyń túskendiginen dál qazirgi ýaqytta óńirdegi ózender basseınindegi sýdyń qory shamadan tys artyp ketken. Máselen, Nuradaǵy sýdyń mólsheri byltyrǵy jylǵa qaraǵanda 41 paıyzǵa kóp. Sol sııaqty Keńgir men Toqyraýyn ózenderindegi sý qory da eki esege deıin kóbeıip, kólkildep tur. Sherýbaınura men Sarysý ózenderindegi jaǵdaı da máz emes: sý arnadan asýdyń az-aq aldynda tur. Murat Qatpanovtyń aıtýynsha, búgingi kúnde tabıǵı apattyń aldyn alý sharalary kún demeı, tún demeı júrgizilip jatyr eken. Qazir qorda 8 myń tonna janar-jaǵarmaı, 226 tonna azyq-túlik, 15 myń tonna ınertti materıal jáne 58 tonna jarylǵysh zat bar. Alda-jalda sý tasqyny bola qalǵan jaǵdaıda, turǵyndardy kóshirip aparatyn 209 qabyldaý beketi de daıyn tur. Budan bólek, oblys ortalyǵynda, qalalar men aýdandarda qarjy rezervi qurylǵan. Qazirgi ýaqytta bógender nyǵaıtylyp, eskileri jóndelip, ózender jaǵalaýynyń qaýipti-aý degen tustary bekitilip, aryqtar men kanaldardyń sýaǵar joldary qar men qoqystan tazartylyp jatyr. Apatty jaǵdaıǵa daıyndyq barysynda basa kóńil bóletin máseleniń biri – dabyl qaǵyp, habar berý. Bul jaıynda qazirgi ýaqytta qalalar men aýdandar ákimdikteri jáne tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bólimsheleri tize qosyp, turǵyndar arasynda túsinik jumystaryn júrgizip jatyr eken. Kún tártibinde turǵan kúrdeli másele – jekemenshiktiń qolyndaǵy sý qoımalarynyń jaı-kúıi. Búgingi kúnde óńirde dál osyndaı nysandaǵy 220 gıdrotehnıkalyq qurylys bar. Oblystyq tabıǵı resýrstar jáne tabıǵatty paıdalanýdy retteý basqarmasynyń basshysy Áset Tazabekovtiń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta bul saladaǵy jaǵdaı tolyqtaı baqylaýda. Iаǵnı, sý qoımalaryndaǵy muz oıylyp, qary tazalanyp, artyq sý aǵyzylyp jáne bógetter nyǵaıtylyp jatqan kórinedi. Oblystaǵy iri sý qoımalary sanatyndaǵy Keńgir jáne Sherýbaı-Nura sý qoımalary «Qazaqmys» korporasııasynyń menshiginde. Jıynǵa qatysqan kompanııa ókili qazirgi ýaqytta istelinip jatqan jumystar týraly esep berdi. Sondaı-aq, «Krasnaıa Polıana», «Qylysh», «Chkalov», «Jamanjol» jáne basqa sý qoımalary men bógetteriniń ıeleri tasqynǵa qarsy qandaı sharalardyń iske asyrylyp jatqany jaıynda baıandady. Jıyndy qorytyndylaǵan oblys ákimi basqarma jáne vedomstvo basshylaryna meılinshe saq bolyp otyrýdy tapsyrdy. Jáne ol jaqyn kúnderi óńirdi túgel aralap, sý tasqynyna daıyndyq barysyn tikeleı ózi tekseretinin taǵy bir márte eske saldy. Budan biraz buryn Ishki ister mınıstriniń orynbasary Vladımır Bojko Qaraǵandy oblysyna eki ret jumys saparymen kelip, tabıǵı apattyń aldyn alý sharalarymen tanysqan bolatyn. Vıse-mınıstr QR Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń qyzmetkerlerinen quralǵan toppen birge tikushaqpen júrip, óńirdegi ózender men sý qoımalary jáne bógetterdi ushar bıikten sholyp shyqqan. Sapar barysynda jaǵdaıdy óz kózimen kórip, jaýapty sheneýnikter men sý qoımalary ıeleriniń esebin tyńdaǵan vısýe-mınıstr jalpy, oblysta tasqyn sý qarsy is-sharalardyń oıdaǵydaı júrgizilip jatqanyn atap ótken bolatyn. Degenmen, ol buǵan toqmeıilsimeı, bul kezeńde saqtyq máselelerine asa jaýappen qaraý kerektigin eske salǵan-dy. Sonymen, kári qudanyń qabaǵy jibip edi Arqadaǵy jurt ábigerge túse bastady. Jasyratyny joq, aýyldaǵy el baspana men qolyndaǵy azyn-aýlaqtyń maldyń emes, bas amandyǵyn ýaıymdap otyr. О́ıtkeni, byltyrǵy sý tasqyny tabıǵı apattyń aıtyp kelmeıtinin jáne de qamdanbaǵannyń qapy qalatynyn kózge shuqyp kórsetken. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan». QARAǴANDY.