Shańyraq nege shaıqalady?

Zamananyń eń kókeıkesti máseleleriniń biri búginde – ajyrasý bolyp tur. Bir kezde súıip qosylǵan adamdar túbinde túsinistik tappaı nege aıyryq joldarǵa túsedi? Shańyraqtar nege shaıqalady? Erli-zaıyptylardyń arasyna kirgen shaıtannan qaıtip qutylmaq kerek? О́mirdiń osynaý ózekti saýaldaryna oraı, bul kúnderi Almatydaǵy M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynda Ashat Maemırovtyń rejısserligimen «Qoshtasqym kelmeıdi» dramasynyń premerasy júrýde. Tereń psıhologızmmen erekshe­lenetin kórnekti orys dramatýrgi Aleksandr Volodınniń pe­sasy boıynsha júrip jatqan qoıy­lymda ajyrasýǵa bel býǵan segiz otbasynyń árqıly taǵdyry arqaý bolady. Jasy, áleýmettik már­tebesi, dúnıetanymy jaǵynan ár­túrli birneshe shańyraq ıeleri san túrli ómir dramasyna ushyrap, kúmán-kúdikke, tákapparlyqqa boı aldyrady – baqytty kezdesýler baıansyz qoshtasýlarǵa ulasqaly tur. Nekelerin buzýǵa sotqa kelgen olardy tatýlastyrmaqqa sýdıa baryn salady. Alaıda, ózimshil erli-zaıyptylar birin-biri tyńdaýdan, túsinýden qalǵan... Myna bir otbasy endi ǵana ajy­rasyp boldy ma desek, sottyń al­dynan kelesi juptar kezegimen tabylyp jatady. Qanshama ajyrasýlar bolsa – sonshama kúıregen taǵdyrlar bar. Eger irgelerin bir-birinen aýlaq salýǵa sheshim qa­byldaǵan júz otbasy bolsa, onyń júz túrli sebebi tabyla bermek. Sonymen, sharttylyq beleń ala­tyn qoıylymda teatrdyń tanymal, tájirıbeli, baıyrǵy akterlerinen bólek, jas daryndardyń oıyny oıdan shyǵyp tur. Qys­qasy, «Ákem­teatrdyń» kishi zalynda qoıylyp jat­qan dramada teatr­dyń túgel ta­lanty saltanat qurýda. Mysaly, bir úıdiń ishinde, bir bólmeniń ortasynda qabyrǵadan qamal turǵyzyp, ómirlerin jal­ǵyzdyqpen ótkizgen jupty Ǵazıza Ábdinábıevadaı aktrısalar qa­laı-qalaı oınaıdy deseńizshi! Teatrdyń jarty baılyǵyndaı – Bekjan Turys, Azat Seıtmetov, Dýlyǵa Aqmolda, Kúnsulý Shaıah­metova, Jalǵas Tolǵanbaı, Shynar Janysbekova syndy sahna sardarlary dramanyń búkil boıaýyn, psıhologııalyq kúızelisterdi kúldire otyryp jylatyp, jylata otyryp kúldire jetkizedi. Sahnadaǵydaı, aınalamyzda bir mezette qanshama adam qap­tap júrse de, jalǵyzdyqtyń aza­byn tartyp júrgender myna ómirde az ba?! Mıllıon-mıllıon tur­ǵy­ny bar megapolıste óz adamyna jolyqpaı, izdegenin tappaı, ba­qytyna jolyqpaı ǵumyry ótip jatqandar da jetkilikti. Ádette, biz sııaqty kórermender qoıy­lymnan kemshilik izdep otyrady. Al izdemese, sol izde­gen kem­­shiliginiń ózi meni nege kór­meı­siń dep kózińdi shuqylaıdy. Jańa qoıylymda bulaı bolǵan joq. Sahna men zalda otyrǵan adam­dardyń bári derlik sol dramanyń ishinde júrgendeı kúı keshti. Kóp adam ózin kórdi, otbasynyń taý­qymetin tartqan árbir kórermen ajyrasýlar men qoshtasýlardyń qaq ortasyna kirip ketti. Sahna men zaldyń arasyndaǵy keńistik birigip, bildirmeı jymdasyp bara jatty. Tipti, kórermenderdiń bar­lyǵy derlik birte-birte sahnalyq dekorasııanyń joq ekenin de umyt­ty. Sahnanyń tym kedeı, ju­py­nylyǵy týraly oılanǵan da joq. Sımvolıkalyq dúnıeler spek­­takldiń keńistigin tolty­ryp otyr­­dy. Maemırovtyń artyq­shy­ly­ǵy da osy jerde. Qarap otyrsaq, myna ómirde mıllıondaǵan halqy bar qalada, bir páterde, óz tóseginde Nıkýlına (Kúnsulý Shaıahmetova) sııaqty jalǵyzdyqtan kóz jasyna shylanyp jatqandar az ba?! Bolmasa kúıeýi (Bekjan Turys) «Mosart, Bah, Bethoven» dese, ondaı «qatyndardyń» atyn estýden mezi bolǵandar (Gúlshat Tutova), qysqasy, bir otbasynda eki tilde sóıleıtinder she? Árbir otbasynyń óz tragedııa­sy bar. Rejısser osy zamannyń eń ózekti máselesin barynsha she­ber jetkize bildi. Jylap otyr­ǵan­dardy kúldirdi, kúlip otyr­ǵandardyń ishindegi muńyn oıatty. Dramada basty rólderde Mıtıa Lavrov pen Katıa Lavrova sııaq­ty kóringenimen, bul jerde sha­ńy­raǵy ortasyna túskeli turǵan árbir erli-zaıyptynyń taǵdyry basty planda. Súıip turyp ta óziniń súıe­tindigin moıyndaı almaıtyn adamdar bar. Bul – Azamat Saty­bal­dynyń Mıtıasy men Zarına Kar­menovanyń Katıasy. Sahnanyń su­lý adamdary alyp-ushqan se­zim­derdi, oınaqtap júrip ot bas­qan­dardy, qatelesip turyp ony moıyndaı almaıtyndardy jar­qyrata somdady. Osylaısha rejısser sahnalyq sýretkerliginen bólek, teatrdyń barlyq býynyna, tamasha akter­lerdiń armııasyna jańa qyr­la­rymen kórinýge múmkindik týdyryp berdi. Talanttar sherýi saltanat qurdy. Biz osyny kórdik. Eger daryndy akterlerdi sapaly materıal dep esepteıtin bolsaq, bizdiń sahna sańlaqtary jibekti túte alatyn rejısserdiń qolyna tússe, odan da jaltyldaı túsetinin taǵy da baıqatty. Kishi zalda júrgen bir ǵana laboratorııalyq qoıylym úshin osynyń bári az dúnıe emes. Spektakl bitkennen keıin de teatr óneriniń parqyn biletin jan­­darmen pikir almasqanymyzda, bári biri biriniń aýzyna túki­rip qoıǵandaı: «Sol sahnadan ózimdi kór­gendeı boldym», «Tanys­ta­rymdy tanydym», «Árbir sóz ma­ǵan aıtylyp jatqan­daı áser etti», degen sııaqty bolyp shyqty. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY. Sýretti túsirgen Iýrıı Vyblov.