Eldik minezge úndeýden tanbaǵan

Iá, taqyrypqa shyǵaryp otyr­ǵanymyzdaı, búginde eldik minez-qulyqty qalyptastyrý jáne qazaq­standyqtardyń boıyndaǵy otan­shyldyq sezimdi tereńdetý erekshe mánge ıe. Ásirese, erkin eldiń erteńi – jastardyń arasynda mundaı bıik qasıetterdiń berik ornyǵýy egemendiktiń de tuǵyrly bola túsýine septigin tıgizbek. Aramyzda osyndaı bolsaq eken, osyndaı deńgeıge jetsek eken dep kádimgi qazaqy túsinistikpen aıtqanda jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı júrgen el aǵalary da jıi kezdesedi. Solardyń biri, tipti biri emes aý, biregeıi Mustahım Yqsanov atyndaǵy qoǵamdyq qordyń dırektory, joǵaryda aıtylǵandaı, otandastarymyzdy eldik minez-qulyqqa úndeýden tanbaı júrgen tulǵa – Asqar Ataev. Dál osy arada Mustahım Yq­sanov kim degen saýalǵa da toqtala ketý artyqtyq etpeıdi. Ony el tarıhynda erekshe oryn alatyn taý tulǵalardyń biri desek, jarasar. Kezinde barsha Alash azamatyna tán barlyq jaqsy qasıetter bir ózinen tabylǵan, eldikke qyzmet jasaý ónegesin kórsetken, ózin el-jurttyń aldynda ádemi sózimen emes, el úshin atqarǵan ulan-ǵaıyr isi­men moıyndatqan Mustahım Bilál­ulyndaı qaıratker ilýde bireý-aq. Sonaý 2005 jyly Oral óńirinde bar kúsh-qaıraty men sanaly ǵumyryn halyqtyń ıgilikke jetýi úshin sarp etken osyndaı qaıtalanbas tulǵanyń tyndyrǵan san-alýan baǵdaryn keıingi urpaq pen jastarǵa úlgi-ónege etý maq­satyn­da arnaıy qor qurylǵan-dy. Sol kezde onyń tóraǵalyǵyna Asqar Ataev saılandy. Sodan beri Asekeńniń tikeleı bastamasymen M.B.Yqsanovtyń tutastaı qazaq eliniń jáne Aqjaıyq atyrabynyń damýyna qosqan úlesin zerdeleý men paıymdaý, onyń aıryqsha jara­tyl­ǵan azamattyq bitim-bol­my­syn bederleý maqsatynda júıeli jumystar jolǵa qoıyldy. Musekeń ǵumyr boıy týysy emes, týrasyn izdegen, ishki álemi krıstaldaı taza, tunyq azamat edi. Ol arzanǵa aldanbady. Qaı kezde de aqıqat pen azamattyq ar-ojdanyna júginip otyrdy. Onyń ómirdegi bas­ty ustanymy – elge adal qyzmet etý bolatyn. Totalıtarlyq júıe tusynda munyń ózi ońaıǵa túspeıtin. Degenmen, qajymas qaıratker onyń jolyn taba bildi, dep eske alady Asqar Qabdoluly Mustahım Yqsanovtyń esimin. Mustahım aǵamyz jyltyraq, qurǵaq uran sózderdi jaratpaýshy edi. Ol kisi jetpisinshi jyldardyń bas kezinde Ortalyq komıtettiń hatshylyǵynan Oral oblysyna basshy bolyp kelgen kezde oblystyq atqarý komıteti ǵımaratynyń tóbesinde «bizdiń maqsatymyz kommýnızm» degen jazý kúndiz alystan alaǵaılap turý­shy edi. Al tún kezinde túıeniń taba­nyndaı osy qaripter qyp-qyzyl bolyp janyp turatyn. Osy­ǵan kózi birden túsken Musekeń ony shuǵyl aldyrtyp, ornyna «biz­diń maqsatymyz – myń otbasyna úı berý» dep jazǵyzýdy usynǵan edi. Kommýnıstik ıdeologııanyń ústemdik quryp turǵan kezinde bulaı deýdiń ózi erlikke para-par is edi. Ol osy maqsatyna jetti de. О́ıt­keni, sol jyldarda Oral qala­syn­da alyp qurylys alańdary keńinen qanat jaıdy. Asqar Ataev tek bir ǵana tarıhı tulǵany dáripteýmen shektelip qalmaı, qorǵa jınaqtalǵan qara­jat esebinen egemendikke jetý jolyndaǵy kúreske bel sheshe kirisken barsha ult zııalylarynyń esimderin qasterleýge de kóńil qoıa bildi. Aıtalyq, Asqar Ataev jetekshilik jasaıtyn qor tek sońǵy bes-alty jyldyń ishinde jastardy patrıottyq rýhta tárbıeleýdi murat tutqan on tórt jobaǵa qatysypty. Osy jobalardyń qaı-qaısysynyń da aýdıtorııasy óte keń ekeni tańǵaldyrady. Qarańyz, buǵan Oral óńirindegi úsh ýnıversıtet, tórt kolledj jáne úsh orta mektep tartylǵan bolsa, osylaı demegende, ne deýge bolady. Osy retpen taǵy da ári qaraı tarqatsaq, otanshyldyq qasıetti tereńdetý jónindegi mazmuny tereń, aıtar oıy bıik ári qurǵaq sózge emes, naqty mysaldar men derekterge toly jobalardy zerdeleýge jáne oı-sana súzgisinen ótkizýge on úsh myńnan astam stý­dentter men oqýshylar tartyl­­ǵan. Otyz jeti Uly Otan soǵy­sy­na qatysýshy jáne eki júz jıyrma bir tyl jáne eńbek arda­geri qazaq eliniń ıesi men kıesi jáne táýelsizdiktiń qadir-qasıe­ti jóninde jastar aldynda tálim­di de taǵylymdy áńgimeler qoz­ǵady. Tyńdalmasa sóz jetim demeı me?! Júrekterden shyqqan sóz júrekterge jetip jatty. Eń bir súısinerligi, onyń bári de qulaqtarǵa quıylǵan, sanalarǵa sińirilgen. Tutas bir qoǵamdyq ıns­tıtýt nemese tutas bir ishki saıasat vedomstvosy dál osyndaı aýqymdy, dál osyndaı tartymdy jobalardy iske asyra alar ma eken?! Osy jobalarǵa basynan aıaǵyna deıin belsendi túrde qatysqan Asqar Ataev jetekshilik jasaıtyn Mustahım Yqsanov atyndaǵy qoǵamdyq qordyń mártebesi men abyroıy, adamı keskin-kelbeti bárinen bıik tur desek, shyndyqtan aýytqymaımyz. Biz keıde osy Asqar aǵamyz ózine qajetti kúsh-qýatty qaı­dan alady eken dep tań-tamasha qalamyz. Jaı adymdap, asyqpaı bappen aıańdap júrgen sátin tip­ten kezdestire almaısyz. Qashan kórseńiz de ortekedeı or­ǵyp, jelmaıa­daı jelip kele jata­dy. Sek­sendegi emes, beınebir jıyr­ma bes-otyz jastaǵy jeńil atlet aldyńyzdan shyǵa kelgendeı áserde qalasyz. Avtokólikke otyrýǵa jany qas. Qat-qabat sharýalardyń bárine jaıaý júgiredi de júredi. «Aseke, osynyń bárine qalaı ýaqyt tabasyz», dedik biz ol kisige ań-tań qalyp júrgenimizdi jasyra almaı. Sol da sóz bolyp pa, tek kóńil men nıet, belgili bir isti atqarýǵa degen ynta-yqylas bolsa deńiz. Qalǵanynyń bári óz reti men jónin taba beredi deıdi Dinmuhammed Qonaevtaı, Báıken Áshimovteı kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerleriniń kózin kór­gen, olarmen til qatysqan, sonymen birge Mustahım Yqsanovtaı tulǵamen tikeleı qyzmettes bol­ǵan búgingi zamanymyzdyń bir tul­ǵa­sy, aqylman aqsaqaly Asqar Ataev. Álbette tulǵany tulǵa ǵana tanı alady. Tulǵany tulǵa ǵana ba­ǵa­laı alady. Qashanda eldik minez-qulyqqa úndeýden tanbaǵan osyn­daı aǵalar aramyzda kóp bolsa ıgi. Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan». ORAL. Sýrette: Mustahım Yqsanov atyndaǵy qordyń tóraǵasy Asqar Ataev.