Qaýipsizdikke qarymdy qadam

Semeı ıadrolyq synaq alańy álemdegi eń iri ári jergilikti turǵyndarǵa joıqyn zardaby tıgen polıgondardyń sanatynda bolǵandyqtan, atalǵan synaq alańyn jabý úderisterinen ıadrolyq qarýsyzdanýdyń búgingi nátıjeli bıigine deıingi qazaqstandyq bastamalarǵa semeılikter árdaıym sergek qarap, keń qoldaý kórsetip keledi. Osy oraıda, halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń vıse-prezıdenti, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi Oral ShÁRIPBAEVPEN áńgimelesken edik. – Oral Toqtaruly, AQSh-ta ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi sammıtte Qazaqstan Prezıdenti jarııalaǵan manıfestiń mańyzy nede dep oılaısyz? – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń AQSh astanasy – Vashıngtonda ótken sammıtte sóılegen sózi búkil eldiń júregine qýanysh uıalatty. Bul – Qazaqstannyń táýelsiz el ǵana emes, álemdik saıasatta oıyp turyp oryn alǵan memleket ekeniniń kórinisi. О́ıtkeni, jer-jahandy ıadrolyq qarýdan azat etý jónindegi bastamanyń birden-bir avtory Nursultan Ábishuly bolatyn. Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Semeı ıadrolyq synaq alańyn jaýyp qana qoımaı, búkil álemdi ıadrolyq qarýdan bas tartýǵa úndedi. Bul nátıjesiz emes. AQSh-ta, QHR-da birqatar synaq alańdarynyń jabylýyna negiz boldy. О́zderińizge belgi­li, jyl saıyn 29 tamyzda dástúrli túrde beıbitshiliktiń ordasyna aınalǵan elimizde, sonyń ishinde Semeı qala­synda ıadrolyq qarýsyz álem qurýǵa baılanysty aýqymdy sharalar ótkiziledi. Memleket basshysy ıadrolyq qarýsyz álem keńistigin keńeıtý ıdeıasyn tabandy túrde júzege asyryp keledi. Qazirgi kezde uly derjavalardyń jetekshileri Qazaqstan Prezıdentiniń bastamasyna qoldaý kórsetip, beıbitshilik saıasatyn damytý men ilgeriletý jóninde ózara kelisimderge kelýdiń ózektiligin anyq túsindi. Bul – el abyroıy. Elbasynyń beıbitshilik saıa­satyn otandastarymyz, sonyń ishinde azamattyq qoǵam ókilderi de tereń túsinedi ári halyqqa taratýda ózderiniń úlesterin qosyp júr. Máselen, taıaýda ótken jas­tar forýmynda jappaı qyryp-joıatyn qaterli qarý­lardan bas tartý ıdeıa­sy óskeleń urpaq sanasynan berik oryn alýy týraly aıtyldy. О́ıtkeni, búgingi zamanaýı fılm­der men ınternet materıaldary, kompıýterlik oıyn baǵdarlamalary jastardy agressııaǵa tárbıelep jatqa­nyn jasyra almaımyz. Osy oraıda, Qazaq­­s­tan jastaryn izgilikke, ıman­dylyqqa, eńbekqorlyq pen beıbitsúıgishtikke tartýdyń mańyzy úlken. Álbette, eshkim ıadrolyq qarýdy basqarýdyń ekstremıstik uıymdarǵa kóshýin qalamaıdy. – Vashıngton sammıtinde ıadrolyq qarýdyń adamzat balasy men onyń ıgiligine berilgen biregeı planeta úshin qaterli jol bolýy múmkin ekeni aıtyldy... – Qazaqstannyń «Máńgilik El» saıasatynyń mańyzy da osynda. Elimizdiń ıadrolyq qarýsyzdaný jónindegi bastamasyn búkil álemge jetkizýge kúsh salýy eldiń ǵana emes, tutas geografııalyq aýmaqtar men jer-jahannyń taǵdyrsheshti máselesimen ushtasady. Atom qarýyn beıbit maqsatta, óndiristik qýatty eseleý qyzmetine paıdalaný jónindegi sammıtte kóterilgen máseleler Qazaqstan men álemdik deńgeıdegi kóshbasshy saıasatkerler oıynyń ortaq arnasyna aınaldy. Son­daı-aq, Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń tulǵasy taǵy da álemdik deńgeıdegi joǵary saıası murattarymen tanyldy. Qoǵamdyq kelisim men turaq­tylyq – beıbitshilik kepili. Qazirgi aýmaly-tókpeli zamanda túrli saıası-ekonomıkalyq múddeler qaqtyǵysynyń alańyna aınalǵan memleketter úshin beıbitshiliktiń mańyzy qandaı ekenin aıqyn kórýge bolady. Sondyqtan, sammıt sheshimderi álemniń kez kelgen buryshy úshin mańyzdy. Bul máselede zertteý, taldaý jumystary júrgizilýde. Biraq, Qazaqstan óz tarıhynda atom qarýynyń zardabyn tartqan, beıneti men azabyn kórgen el retinde bolashaǵynyń atomsyz bolýyn qalaıdy. Biz shırek ǵasyrda táýelsiz el, jańa Qazaqstandy qurdyq. Endi ony saqtaýymyz qajet. Bul úshin ıadrolyq qarýsyz álem qurýdyń qanshalyqty ózekti ekenin ózińiz de baǵamdaı alasyz. – Sammıt aıasynda ekijaqty kezdesýlerdiń de mańyzy zor ǵoı? – Álbette. Elbasymyz sammıt aıasynda Japonııa premer-mınıstri S.Abemen kezdesý ótkizdi. Hırosıma men Naga­sakı ıadrolyq qarý zardabyn tartqan Semeımen taǵdyrlas qalalar bolǵandyqtan, japon men qazaq halqynyń muń-muqtajy bir. Bul rette, sońǵy jyldary eki el arasyndaǵy ıadrolyq qarýsyzdanýdy jaqtaý salasyndaǵy baılanys jańa bıikke kóterilgenin aıta ketken lázim. Japonııa atom zardabyn tartqan bizdiń halyqqa medısınalyq kómek kórsetý maqsatynda orasan jumystar atqardy.  Áńgimelesken Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan».  SEMEI.