Bul – eskertý ári saqtandyrý

– deıdi Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, respýblıkalyq uıǵyr etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy Shaımardan NÝRÝMOV – Shaımardan Úse­ıin­uly, Memleket bas­shy­synyń «Álem. HHI ǵasyr» manı­fe­sinde álemdik qo­ǵam­dastyqtyń is-qı­my­­lynyń tutastyq al­go­rıtmderin keshen­di negizde túzýdiń ba­ǵyt­tary kórsetilgen. Osy jóninde oı bó­lissek dep edik. – Elbasymyz manıfeste kórsetilgen bes baǵytty sóz etpes buryn: «Memleketter ara­syndaǵy barlyq talas-tartystardy retteý úshin negiz beıbitshilik pen qaýipsizdik úshin teńdeı jaýap­kershilik, ózara qurmet jáne ishki iske aralaspaý qaǵıdattaryna negiz­delgen beıbit únqatysýlar men konstrýktıvti kelissózder bolýy kerek», – dedi. Túpki mánine nazar salatyn bolsaq, munda álemdik qaýipsizdikti qamtamasyz etýde beıbit kelissózder men únqatysýlardyń alatyn orny, atqaratyn qyzmeti erekshe ekenin baıqaýǵa bolady. Elbasymyz osyndaı ózekti jáne ótkir máselelerdi iri halyqaralyq jıyndarda únemi kóterip júr. Sonyń naqty bir dáleli – búginde álemdik qoǵamdastyqtan úlken qoldaý taýyp otyrǵan «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi. Prezıdentimiz manıfeste bes baǵytty atap, olardyń árqaısysyn taratyp aıtyp berdi. Birinshi baǵyt – ıadrolyq jáne basqa da jappaı qyryp-joıatyn qarýdan tolyqtaı azat álemge qaraı dáıektilikpen ilgerileý. Munyń jarqyn úlgisin, dańǵyl jolyn Qazaqstan óziniń táýelsizdigin jarııalaǵan kúnnen bastap kórsetip keledi. Mysaly, budan 25 jyldaı buryn Elbasy asa qıyn ári kúrdeli jaǵdaılarǵa qaramastan, óz Jarlyǵymen Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn japty. Osylaısha, Prezıdentimiz adamzatqa asa qaýipti atom ajdahasynyń aranyna qum quıý arqyly jappaı qyryp-joıatyn qarýǵa ıe elder arasynda alǵashqy bolyp batyl qadam ja­sady. Budan keıin, ıaǵnı 2015 jyldyń 7 jel­toqsanynda BUU Bas Assambleıasy bizdiń elimizdiń bastamasy boıynsha ıadrolyq qarý­dan azat álem qurý týra­ly jalpyǵa ortaq dek­larasııa qabyldady. – Endi manıfestegi ekinshi jáne úshinshi baǵyttarǵa toqtalyp ótseńiz. – Memleket basshysy ekinshi baǵyt boıynsha osy ǵasyrda soǵys­ty ómirlik is-árekettiń tási­li retinde dáıektilikpen alas­taý arqyly ornyqty álemniń geo­grafııasy qalyptastyrýdy usynyp otyr. Elbasynyń atap ótýinshe, dúnıejúzinde ıadrolyq qarýdan azat alty aımaq bar eken. Olardyń ishinde eń «jasy» osydan on jyl buryn Semeıde bir-birine kórshiles bes memleket qurǵan Ortalyq  Azııalyq ıadrosyz aımaq bolyp tabylady. Mine, osyndaı ıadrosyz aımaqtardyń qurylýy adamzat balasyn tónip kele jatqan alapat qyrǵyndardan arashalap qalýdan týǵan izgi nıettestik dep baǵalaýǵa bolady. Búginde álem jurtshylyǵy ıadrolyq qarýdyń zardaby orasan zor bolatynyn jaqsy túsindi. Mysaly, ótken ǵasyrdyń orta sheninde Japo­nııanyń eki qalasyna tastalǵan atom bomba­larynyń zardaby men zaýalyn ja­pondyqtar áli tartyp keledi. Buǵan 40 jyl boıy jappaı qyryp-joıatyn qarý túrlerin synap kelgen Semeı synaq polıgonyn qosyńyz. Memleket basshysy úshinshi baǵytqa mılıtarızmniń jahandyq qaýipsizdikke qater tóndiretindigin alyp otyr. Jasyratyny joq, bir-birine básekeles áskerı bloktar halyqaralyq yntymaqtastyqty múmkindigine qaraı keń aýqymda tereńdetýge kedergi keltiretini de bar. Osy máselege baılanysty Prezıdent: «О́tken soǵystar men janjaldardyń tájirıbesi kórsetip otyrǵandaı, ózińniń qaýipsizdigińdi ózge memleketterdiń qaýipsizdigine qysym jasaý esebinen qamtamasyz etý múmkin emes», – dep atap kórsetedi. – Prezıdent, sondaı-aq, «HHI ǵasyr: soǵyssyz álem» atty keń aýqymdy baǵdarlama ázirleýdi usyndy. – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń AQSh-tyń astanasynda búkil halyqtyń bolashaǵy úshin kepil bolatyn baǵdarlama túzýdi usynýy – turaqtylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etýge jasalǵan ma­ńyz­dy qadam bolyp tabylady. Pre­zıdentimizdiń osy usynysy álemdik qoǵamdastyq tarapynan laıyqty baǵasyn alyp, ózekti máseleniń túıinin sheshýde mańyzdy ról atqa­ra­tynyna senimdimin. Memleket basshysy manıfeste terrorızm qaýpiniń ýaqyt ótken saıyn asqynyp bara jatqanyna alańdaýshylyq bildire kelip, onyń halyqaralyq sıpatqa ıe bola bastaǵanyna da toqtalǵan. «Ol jekelegen elderdegi birli-jarym aktilerden Eýropa, Azııa jáne Afrıka memleketterine ótip úlgerdi. Mıllıondaǵan bosqyndar, qalalardyń qıraýy, qundy tarıhı eskertkishterdiń joıylýy – osynyń bári ádettegi shyndyqqa aınalýda», – dedi Prezıdent osy jóninde. Búgingideı terrorızm qaýpiniń asqynyp turǵan kezinde, ıadrolyq qarýdyń pıǵyly teris bireýlerdiń qolyna túsý múmkindigi, shynyn­da da, alańdatpaı qoımaıdy. Elbasy osyny eskertýmen qatar, ony boldyrmaýdyń aldyn búginnen alý qajettigin alǵa tartyp otyr. О́ıtkeni, qazaq «Saqtansań – saqtaı­myn» degen ǵoı. Memleket basshysynyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesimen tanysqan kez kelgen adam beıbitshilik pen turaqtylyqtyń, qaýipsiz de alańsyz ómir súrýdiń qanshalyqty qymbat ekenin birden túsinedi.  Áńgimelesken Álısultan QULANBAI, «Egemen Qazaqstan».