Táýelsizdik. Kelisim. Bolashaǵy birtutas ult

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyǵymen Astanadaǵy Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Táýelsizdik. Kelisim. Bolashaǵy Birtutas Ult» ataýymen kezekti HHIV  sessııasy bolyp ótti

Máńgilik Elge» aparatyn basty qundylyqtar, mine, osylar

Oǵan elimizdiń barlyq óńirinen Assambleıa músheleri qatysty. Qoǵam jáne mem­leket qaıratkerleri, túrli etnostardyń ulttyq kıim­derin kıgen etnomádenı birles­tikter ókilderi, orden-me­daldaryn jar­qyra­typ taǵyp alǵan ardager­ler, elimizdiń saıası - ekono­mıkalyq, mádenı, sporttyq ómi­rin­degi tanymal tulǵalar saraı­dyń ishin jaınatyp jibergendeı boldy. Sessııaǵa, onyń jumysyna shaqyrylǵan qonaqtardy qosa alǵanda, 1500-den astam adam qatysty. Olardyń qatarynda Parlament depýtattary, orta­lyq atqarýshy organdardyń, saıası partııalardyń, dinı birles­tik­terdiń, úkimettik emes uıymdar­dyń basshylary, joǵary oqý oryn­darynyń rektorlary, shetelder­diń dıplomatııalyq mıssııala­ry, ǵylymı, shyǵarmashylyq zııaly qaýym jáne BAQ ókilderi boldy. Saǵat týra 11.00 bolǵanda zalǵa Elbasy, Qazaqstan halqy As­sam­bleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev kelip kirdi. Sessııanyń jumysyn bastaý­ǵa birden kirisken Memleket basshy­sy 446 Assambleıa múshesiniń 427-si qatysyp otyrǵanyn jet­­kizip, qajetti kvorým bar bol­ǵan­dyqtan HHIV sessııanyń ju­mysyn ashyq dep jarııalady. Mem­lekettik Ánuran oryndalyp bol­ǵan soń, tóralqada otyrǵan Qa­zaqstan halqy Assambleıasy Tór­aǵasynyń orynbasary, QHA Hatshylyǵynyń meńgerýshisi Eraly Toǵjanov baıandama jasaý úshin sózdi N.Nazarbaevqa berdi. Jınalǵandar aldynda sóıle­gen Memleket basshysy Qazaq­stan halqy Assambleıasy bizdiń Táýelsizdigimizdiń uly qundy­lyq­tarynyń biri ekenin atap ótti. Biz dostyqty qazaq­stan­dyqtar­dyń barlyq býynynyń bas­ty ıgiligi retinde saqtaı bildik. Bizdiń biregeı jolymyz – teń qu­qyq­tylyq, bir shańyraq astynda ómir súretin barlyq etnostyń bir­ligi men kelisimi halyqtyń tilek-qalaýymen tańdaldy. Qazaqstan halqy Assambleıasy – Táýelsizdik jemisi. Assambleıa kez kelgen syn-qater tóngen kezde jáne Táýelsizdiktiń barlyq kezeńinde árdaıym bıikten tabyldy. Onyń tarıhynda bizdiń ulttyń órleý dáýiriniń kezeńderi men naqty nátı­jeleri kórinis tapqan, – dedi Nursultan Nazarbaev. Sondaı-aq, Qazaqstan Prezı­denti Ult Josparyn júzege asyrýdyń alǵashqy qorytyn­dy­lary týraly aıtty. Birneshe aıda 59 zań ázir­lenip, qabyldandy jáne kúshine endi. 400 normatıvtik quqyqtyq akt bekitildi. Bizdegi ózgeristerge qatysty taǵy bir táýelsiz baǵa jóninde aıta keteıin. Búkil álem memle­ketterindegi reformalarǵa monı­torıng júrgizetin Dúnıejú­zilik bank Qazaqstandy 2015 jyly ózge eldermen salystyrǵanda meı­linshe kóp reforma jasady dep esep­teıdi. Olardyń ádistemesine sáıkes, bul – 7 baǵyt boıynsha 19 re­forma. Basqasha aıtqanda, biz bes emes, jıyrmaǵa jýyq mańyz­dy ózgeris jasadyq, dedi Mem­leket basshysy. Nursultan Nazarbaev búginde memlekettik qyzmetshiler korpýsynda Qazaqstannyń 45 etnosynyń ókilderi  bar ekenin aıtty. Biz memlekettik apparatta árdaıym etnostyq áralýandyq bolýy úshin bul jumysty jal­ǵas­tyra beretin bolamyz, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy zań ústem­digin qamtamasyz etý úshin tilder týraly zańnyń tolyq saqtalýy mańyzdy ekenin atap ótti. Memlekettik organdarǵa aryz­danýshynyń hat joldaǵan ti­linde aqparat alý máselesine qatysty buǵan deıin eskertý jasa­ǵan bolatynmyn. Meniń tapsyrmam boıynsha Bas prokýratýra bar­lyq ortalyq jáne jergilikti organdarǵa tekserý júrgizdi. «Aq­paratqa qoljetimdilik týraly» jańa Zań kúshine engen alǵash­qy úsh aıda memlekettik organ­dardyń azamattar saýalyna olar tańdaǵan tildi eskere oty­ryp jaýap berý turǵysynda 79 ret zań buzylǵan. Sonyń ishin­de 29 fakt túrli deńgeıdegi ákim­dikterde, 50-i mınıstrlikter men ved­omstvolardyń aýmaqtyq bólimshelerinde bolǵan. Bas prokýratýra barlyq anyqtalǵan derekter boıynsha zań buzýdy áshkereleý jáne kináli memlekettik qyz­metshilerdi tártiptik jaýapker­shilikke tartý jóninde usynym engizdi. Bul máseleni barlyq memlekettik organ basshylary udaıy jeke baqylaýynda ustaýǵa tıis, dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti EKSPO-2017 halyqaralyq ma­man­­­dan­­dyrylǵan kórmesin ótkizý má­­se­­lesin eskere otyryp, elor­danyń, Almaty qalasy men ob­lys­tar­dyń ákimderine kórnekti aqpa­­rattyń jarııalanýyn úsh tilde – mem­lekettik, orys jáne aǵyl­shyn til­derinde qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Azamattardyń teńdigi men etnosaralyq qatynastar turaq­tyly­ǵy máselesine qatysty usaq-túıek degen bolmaıdy, bolýy da múmkin emes. Bul jerde naýqanshyldyqqa oryn joq, kúndelikti qajyrly ju­­mys qajet, dedi Memleket bas­shysy. Nursultan Nazarbaev ındýs­trııalandyrý jumysyn júrgizý jáne ekonomıkalyq ósimdi qamta­masyz etý tipti álemdik daǵdarys­tyń kúshti yqpalyna qaramastan bıznestiń damýyna keńinen jol ashatynyna nazar aýdardy. Muny álemniń meılinshe pers­pektıvaly 60 elinde júrgiziletin Jahandyq bıznes monıtorıngi málimetteri kórsetip otyr. Oǵan sáıkes, Qazaqstan azamattardyń kásipkerlik belsendilik deńgeıi jóninen 29-oryndy ıelendi. Jumys oryndaryn ashý perspektıvasy boıynsha 6-orynda. Jalpy, eńbek naryǵynyń tıimdiligi reıtınginde bizdiń respýblıka 140 eldiń ishinde 18-orynǵa jaıǵasqan. Bıznes úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýdyń jahandyq reıtınginde biz 189 eldiń ishinde 41-oryndy ıelendik. 2016 jylǵa arnalǵan ekonomıkalyq erkindik ındeksinde Qazaqstan 178 memlekettiń ishinde 68-orynda tur. Biz «Nurly Jol» memlekettik baǵdarlamasyn, bıznesti damytý jáne jumyspen qamtý jol kartasyn júzege asyryp, fermerlerge kómektesip kelemiz. Munyń bári azamattarymyzdyń bolashaǵyna, laıyqty jumys jáne joǵary ómir sapasy turǵysynan senimdi bolýy úshin jasalýda, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy Bes ıns­tıtýttyq reformanyń taǵy bir baǵyty – esep berýshi memleket pen ashyq úkimet qalyptastyrý aıa­synda qazaqstandyqtar úshin mem­lekettik organdardyń sheshim­derin talqylaý, qabyldaý jáne oryndaý barysyna qatysý múmkindikteri keńeıe túsetinin aıtty. Olardyń janynda úkimettik emes uıymdarmen qatar, Qazaq­stan halqy Assambleıasynyń ókil­deri belsene qatysatyn qoǵam­dyq keńester qurylyp, jumys istep jatyr. Sybaılas jemqor­lyq pen sheneýnikterdiń ysyrap­shyl­dyǵyna qarsy eń senimdi tosqaýyl – azamattyq baqylaý. Biz bul baǵyttan taımaımyz. Biraq bul da azamattyq qoǵam úshin mańyz­dy sát. Onyń qoǵamdyq keńester jumysyna qatysýy bastama­shyldyq, kemeldik jáne azamattar aldyndaǵy jaýapkershilik qaǵı­dattaryna negizdelýi tıis, dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti halyq­qa memleket júrgizip jatqan túsin­dirý jumystarynyń jetkilik­sizdigin aıtty. Mekteptegi bilim berý  salasynda, sonyń ishinde beskúndikke, úshtildilikke ótý bastamalary úlken talqylaýlarǵa túrtki bol­dy. Eger biz balalarymyz ben búkil elimizdiń bolashaǵyn oılaı­tyn bolsaq, mundaı ózgeris­ter bilim berý sapasyn arttyrý úshin qajet. Biraq bári de tııanaqty qarastyrylǵannan keıin qa­byl­danýǵa tıis. Mektep máselesi ár otbasyǵa qatysty, sondyqtan bar­lyq pikir eskerilýi tıis, mun­da jónsiz synaq jasaýǵa bolmaıdy. Jalpy, bul aqparattyq ju­mystaǵy olqylyqty kórsetedi. Halyqqa reformanyń máni jete túsindirilmegen, dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev sońǵy kezderi Qazaqstannyń jerin sheteldikterge satý týraly jalǵan aqparattyń taratylýy saldarynan jer máselesine qatysty alańdaýshylyq kóbeıgenin aıtty. Munyń shyndyqqa janaspaıtyny birneshe ret túsindirildi. Taǵy da aıtqym keledi – aýyl sharýashylyǵy jerlerin shetel azamattaryna jáne kompanııalaryna satý týraly másele joq, talqylanbaıdy da. Bul taqyryptyń tóńiregindegi alyp-qashty áńgimeniń bári negizsiz. Bizdiń maqsat – aýyl sharýashylyǵymen aınalysatyndarǵa jekemenshigine jer alý múmkindigin berý. Eger olar jerge ıelik etetin bolsa, ony kútip-baptap, qadirleıtin bola­dy. Jer – ata-babamyzdan mu­raǵa qalǵan bizdiń basty baı­lyǵymyz. Qazaqstannyń 14 myń shaqyrymnan astam memlekettik shekarasyn resimdeý úshin men kórshi elderdiń basshylarymen 8 jyl boıy kelissóz júrgizdim. Osy­nyń bári jerimizdiń tutastyǵyn qamtamasyz etý úshin jasaldy. Men azamattarymyzdyń osy máseleni kótergenine qýanyshtymyn. Eger jerge dál osylaı kóńil bólinetin bolsa, bul bizdiń halqymyz óz jerin qasyq qany qalǵansha qor­ǵaıtynyn kórsetedi, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Sonymen qatar, Memleket bas­shysy Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy jańa fýnksııalyq baǵyt­tar­dy óz moınyna alǵanyna toqtaldy. Qaıyrymdylyq qyzmet týraly jańa Zańda QHA-ǵa mesenat­tar qoǵamdastyǵynyń basty úı­les­tirýshisi qyzmetin atqarý bekitilip berildi. Tarıhta birinshi ret qaıyrymdylyq uıymdarynyń, mesenattar men donorlardyń respýblıkalyq sezi ótkizildi. «Úlken el – Úlken otbasy» jobasy men Assambleıa jyly aıasynda 400 myńnan astam qazaqstandyqqa qaıtarymsyz kómek kórsetildi. Balalar úıleriniń 7800 tárbıe­lenýshisi men jetim balalar úshin jalpy quny 5 mıllıard teńge bolatyn bilim berýge arnalǵan esepshottar ashyldy, dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti búkil el boıynsha 1993 qoǵamdyq kelisim keńesi jáne 820 analar keńesi qu­rylǵanyn atap ótti. Olar halyq­tyń naqty máselelerin sheshýmen, jergilikti deńgeıde jáne ujymdarda qaqtyǵystardyń aldyn alýmen aınalysady. Assambleıa qyzmetiniń taǵy bir baǵyty – daýly máselelerdi sotqa deıingi tártippen sheshetin medıatorlar jelisin damytý. Medıasııa týraly Zań qa­byl­daǵan 2011 jylǵa deıin oǵan qalaı kirisý kerektigin eshkim bilgen joq. Assambleıa bastamashylyq tanyt­qan soń seń qozǵaldy. Medıa­torlar jelisin damytý sottardyń júktemesin azaıtty, quqyqtyq mádenıet pen qoǵamdaǵy quqyqtyq sanany kúsheıtti, dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev Assam­bleıa jumysyndaǵy qoǵamnyń bar­lyq áleýmettik qyryn qamtıtyn ózge de negizgi baǵyttarǵa toqtaldy. Memlekettik rámizder týraly Zań kúsheıtildi, bul olardyń qazaqstandyq patrıotızm atrıbýttary retinde azamattardyń qol­danýy aıasyn keńeıtti. Otba­sylyq qarym-qatynastardy, moral­dyq-etıkalyq jáne rýhanı qun­dylyqtardy nyǵaıtý jónindegi jalpy ulttyq jos­par jań­ǵyrtyldy. Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy ıdeıasyn ilge­ri­letý jónindegi jalpyult­tyq jospar júzege asyrylyp jatyr. Kásipqoılar lıgasy jobasynyń máni zor. Onyń aıasyn­da Dúnıejúzilik banktiń atsaly­sýymen óńirlerde jumysshy mamandyqtary boıynsha mamandardy aldyn ala daıarlaýdyń 15 resýrstyq ortalyǵy quryl­dy. Bilim men ǵylymdy damy­týdyń 2019 jylǵa deıingi jańa memlekettik baǵdarlamasy qabyl­dandy, úsh tilde bilim berýdiń Jol kartasy júzege asyrylýda. «Ur­paq plıýs» jobasyn, jastar saıasaty tujyrymdamasynyń ekinshi kezeńin iske asyrý jalǵasýda. Týrızm men sportty damytý tu­jy­rymdamasy bekitildi. BAQ-ty jańǵyrtý úderisi bastaldy, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy qomaqty qarajat jumsaýdy talap etpeıtin aýqymdy jumys atqarylǵanyn atap ótti. Onyń ınnovasııalylyǵy, entýzıazmy, júıeliligi jáne naqty nátıjege baǵyttalǵandyǵy – bul, sóz joq, elikteýge turarlyq úlgi. Men birtektilik pen birlik jónindegi jumystyń alǵashqy qorytyndylaryn bekitemin. Sonymen birge, bosańsýǵa jáne biz qoǵamda birlik pen kelisimniń bıik deńgeıine jettik dep sanaýǵa da bolmaıdy, al bul úderis endi óz-ózinen jalǵasatyn bolady, dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti sessııa qo­ry­tyndysy boıynsha qabyl­danýy josparlanyp otyrǵan Máń­gilik El patrıottyq aktisiniń jal­pyulttyq ıdeıanyń qujattamalyq pishini ekenine nazar aýdardy. Bul – qazaqstandyqtardyń bir­tektiligi men birliginiń aýqym­dy da biregeı genetıkalyq baǵdar­lamasy. Akt bizdiń rýhanı qun­dy­lyqtarymyz ben umtylys­tarymyzdyń negizgi formatyn urpaqtan urpaqqa jetkizýge tıis. Onda ekonomıka men saıasattyń, moral men dinniń máseleleri, Qazaqstannyń jahandyq álemdegi orny jónindegi kózqarastarymyz bir arnaǵa toǵystyrylǵan. Bul qujatqa qatysty eki jyl boıy qyzý qoǵamdyq jumys júrgizildi. Ol Qazaqstan halyqtary Assam­bleıa­synyń barlyq býynynda, ǵylymı ortada, saıasatkerler, kásipkerler, mádenıet qaıratkerleri arasynda jan-jaqty talqylandy. Byltyr Respýblıkalyq patrıottar forýmynda onyń jobasy maquldandy, dedi Memleket basshysy. Nursultan Nazarbaev Máńgilik El patrıottyq aktisinde hal­qy­myz qalyptastyrǵan jáne óz jan-júıesinen ótkergen basty ja­lpy­ulttyq qundylyqtar, memlekettiń, qoǵamnyń jáne azamattardyń Qa­zaqstannyń taǵdyry men ony damytý, órkendetý jolyndaǵy ózara jaýapkershiligi  naqtylanǵanyn aıtty. Patrıottyq akt qabyldaı otyryp, biz búgingi ómirimizde orny bar jáne bárimiz úshin qas­terli nárseler men bolashaq Qazaqstannyń barlyq dáýirinde ómirlik mańyzy zor jáne baǵaly bolatyn dúnıeler arasynda  berik kópir salamyz. Biz jańa belesterge qaraı ilgeri basqan qadamymyzdyń durystyǵyn kompaspen teksergendeı, Patrıottyq akt arqyly anyqtaıtyn bolamyz, dedi Qazaqstan Prezıdenti. Memleket basshysy Pat­rıot­tyq aktiniń jasampaz ıdeıalaryn qoǵamda ornyqtyrý jónindegi birqatar sharalardy iske asyrý qajettigin atap ótti. Úkimet Assambleıamen bir­lesip, árbir qazaqstandyqtyń jú­regine jol tabatyn keń aýqymdy túsindirý jumysyn jolǵa qoıǵany jón. QHA Hatshylyǵy Mádenıet jáne sport mınıstrligimen, Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen birlesip, Patrıottyq akt jónindegi ádistemelik quraldar daıyndaýy qajet. Olardyń negizinde ulttyq kompanııalar, kásiporyndar, mekemeler men oqý oryndary ujym­daryndaǵy jumysty jolǵa qoıý kerek. Assambleıaǵa monıto­rıng júrgizip, Qazaqstandyq birtek­tilik pen birlikti nyǵaıtý tujyrym­da­masyn júzege asyrý týraly baıan­damalar daıyndaý mindeti júkte­ledi, dedi Nursultan Nazarbaev. Qazaqstan Prezıdenti Táýel­sizdik, Kelisim, Bolashaǵy Birtutas Ult uǵymdarynyń qazaqstandyq armandy júzege asyratyn bir-birimen ózara baılanysty uǵymdar ekenine nazar aýdardy. О́mirden arman týyndatyp, armannan shynaıy bolmysty somdaý kerek. Jalpyulttyq armanymyzdy biz osylaı júzege asyramyz. Qýatty, laıyqty jáne máńgilik memleket týraly armanymyzdy. Keń-baıtaq, súıikti jáne kıeli jerimizdi kórkeıtý týraly armanymyzdy. Uly Dala eli keńistigindegi záýlim aspanmen as­tasqan shańyraq astynda tatý-tátti ómir súretin baqytty jáne beıbit halqymyz týraly armanymyzdy. Men búgin Assambleıa sapyna ony budan jıyrma jyl buryn menimen birge qurysqan jáne bastapqy tarıhı sessııalary men sheshimderin ázirleskenderdiń eseıgen balalary qosylyp jatqanyn kórip turmyn. Bul – qazaqstandyqtardyń urpaq sabaqtastyǵynyń aıqyn aıǵaǵy,  dedi Memleket basshysy. Sońynda Nursultan Nazarbaev barshany alda kele jatqan Qazaq­stan halqynyń birligi kúnimen qut­tyqtap, baqyt pen ıgilik jáne tabys tiledi. Elbasy, QHA Tóraǵasynyń baıan­damasynan soń alǵashqy sóz «Bolon jáne utqyr úderister» sek­torynyń mamany Sergeı Petrıaevqa berildi. Men sizdiń sózińizdi tyńdap otyryp Ult Jos­pary – «100 naqty qadam» – bul Qa­zaqstannyń bes damý reformasy, al «Álem. HHI ǵasyr» manıfesi dúnıe­júziniń barlyq ulttarynyń birles­ken jospary eken ǵoı dep oıla­dym. О́ıtkeni, onda da bes naqty reforma týraly aıtylǵan. Osydan Sizdiń manıfesińiz BUU-nyń resmı qujaty bolyp shyǵyp tur emes pe? Bul Sizdiń ǵana emes, barlyq Qazaqstannyń jeńisi ǵoı, dedi sheshen. Odan ári S.Petrıaev óz basy jáne ózi týyp-ósken orta týra­ly aıtty. Meniń týyp-ósken otba­sym – prezıdenttik bes re­for­many iske asyrýdyń aıqyn úlgisi. Otbasy músheleriniń arasynan tárbıeshiler, muǵalimder, temirjolshylar, aspazdar, ınjenerler, jóndeýshiler, stıýardessalar, aýdarmashylar, bank qyzmetkerleri shyqqan. Al men ózim ekonomıka ǵylymdarynyń magıstrimin. Bizdiń otbasymyz Assambleıanyń «Úlken el – Úlken otbasy» atty jobasynyń naq ózindeı bolǵandyqtan, maǵan ja­qyn estiledi. Eger bizdiń Qazaq­stany­myzdyń 18 mln. halqy bir kisi­deı alǵa qadam jasasa, bul Máńgilik Elge jasalǵan 18 mln. qadam bolady emes pe? «Bola­shaǵy Birtutas Ult» atty Sizdiń re­formańyz – barlyq halqymyzdyń birge juptasqan osyndaı isi ǵoı, dedi S.Petrıaev Prezıdentke qarap. Odan ári ol «jeti» sanynyń qasıetteri týraly qazaqy uǵym­dardy eske salyp ótti. Sonyń ishin­de «jeti ata», «jeti qazyna» jáne t.b. aıta otyryp, olardy El­basynyń «Máńgilik El» joba­syndaǵy jeti jetistikke qol jet­kizý týraly aıtqan sózderimen úılestirdi. Ekinshi sóz Qazaqstan Jazý­shylar odaǵy basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary, aqyn Maral­taı Ybyraevqa berildi. О́zi­niń sózderin Elbasyna arnaǵan aqyn: Sizdi búkil álem barsha Qazaq­stan halqynyń ákesi retinde tanıdy. Nurly jolmen máńgilikke bet alǵan uly kóshińiz máńgilik toqtamasyn degen nıetpen men óz oıymdy jyr joldarymen sabaqtaǵym keledi, dep tómendegi jyr joldaryn aǵytty: Máńgilik El – armanymnyń asqary. Máńgilik El – baqytymnyń bastaýy. Máńgilik El – tarıhymnyń dastany. Máńgilik El – Nurly jolǵa bastady. Máńgilik El – meniń appaq muratym, Bolashaqqa nuryn shashyp turatyn. Máńgilik El – Nurly joly qazaqtyń, Bar álemge moıyndatar qýatyn. Máńgilik El – shejiresi dalamnyń. Máńgilik El – aq tileýi anamnyń. Máńgilik El – máńgilikke amanat. Máńgilik El – Nurly joly babamnyń. Máńgilik El – beıbit ómir áýeni. Máńgilik El – El Anamdaı ádemi. Máńgilik El – Táýelsizdik tiregi. Máńgilik El – búkil halyq tilegi. Osylaı dep jyrdan shashý shashqan ol «Ardaqty Nuraǵa, aman bolyńyz! Myń jasańyz!» – dep sózin túıindedi. Kelesi bolyp jýyrda ǵana júzden artyq adamnyń ómirin saqtap qalǵan «BEK EIR» AQ «Fokker-100» áýe kemesiniń ko­mandıri Dmıtrıı Rodın sóı­ledi. Ol sóıleý úshin minberge kóterilgende N.Nazarbaev onyń batyrlyǵy týraly óz aýzynan aıtýyn surady. Elbasyna ushqysh «Erlik týraly oılaýǵa esh ýaqytym bolǵan joq, mende tek ushaqtaǵy 116 adamnyń ómirin qaıtsem saqtaımyn degen oı ǵana boldy», – dedi. Nursultan Ábishuly oǵan rızashylyǵyn bildirip, jasaǵan isi naǵyz erlik ekenin atap kórsetti. Osydan keıin ushqysh óz sózin jalǵastyrdy. Jurttyń bári sońǵy ýaqyttarda meni batyr deıtin boldy. Biraq men eshqandaı batyr emespin, tek Otan aldyndaǵy óz mindetimdi oryndadym. «Fokker» ushaǵynyń aldyńǵy eki shassıiniń ashylmaı qalǵandyǵy ushqyshtyń qateliginen emes, ushaqty jasaýshylardyń jibergen tehnıkalyq aqaýynan ekendigin ony shyǵarǵan gollandtyq avıa­jasaýshylar da moıyndady. Osydan keıin olar arnaýly qujat qabyldap, basqa «Fokkerlerdiń» osyndaı aqaýdan saq bolýynyń al­dyn aldy. Bul álemdegi mıl­lıondaǵan adamnyń ómirine tónýi múmkin qaýipti seıiltti, dedi D.Rodın. Odan ári sheshen Prezıdentke zalda jas jaýyngerdi janynda granata jarylǵanda ajaldan óz denesimen jaýyp aman alyp qal­ǵan polkovnık Qaırat Úmbetov otyrǵanyn aıtty. Mine, onyki naǵyz batyrlyq dep sanaımyn, dedi ol. Men onyń erligin estigende ózime: «Men Qazaqstanǵa adal bolý jaýapkershiligin moınyma aldym, sondyqtan onyń barlyq azamattaryn qolymnan kelgeninshe ajaldan alyp qalýǵa mindettimin», dep ant berdim. Qaırat Úmbetov naǵyz patrıot. Sizdiń «Máńgilik El» ıdeıańyzdy boılaryna sińirgen Qazaqstannyń barlyq azamattary da patrıot bolýlary kerek. Meniń «Fokkerimde» sol kúni 116 adam bolsa, Siz, Nursultan Ábishuly, «Qazaqstan» degen áýe laınerimen 18 mln. adamdy qaýipti jaǵdaılardan aman alyp ótip, jeńisterge jetip kele jatyrsyz. Sondyqtan da, biz «Máńgilik El» atty patrıottyq aktini bárimiz birge qoldaımyz, dedi ol. Sóziniń sońynda D.Rodın Qa­zaqstannyń taǵy bir patrıoty, ushqysh-ǵaryshker Aıdyn Aıym­betovti minberge shaqyryp, onyń da óz oılaryn aıtýyn ótindi. Ǵaryshker óziniń sózinde halyqaralyq ǵarysh stansasy­nyń bortyndaǵy adamdar ara­syn­daǵy qatynas Sizdiń beıbit­shilik pen kelisim týraly qaǵıdat­taryńyzdyń negizinde iske asyry­lady. Máselen, men ǵaryshta bolǵan kezde 5 eldiń 9 ǵaryshkeri bir otbasyndaı bolyp, Sizdiń qaǵıdattaryńyzben jumys istemese,  eshqandaı jaqsy nátıjege qol jetkize almaıtyn edi. Sondyqtan da, Assambleıanyń rýhy ǵaryshqa da jetken, «Máńgilik El» patrıottyq aktisin de biz sondaı bıikke kóteremiz, deı kelip, Elbasyna ǵaryshta bolyp kelgen Assambleıanyń týyn tabys etti. Munda halyqaralyq «Mır» ǵarysh stansasy ekıpajy músheleriniń qoldary qoıylǵan, dedi ol. Sóziniń sońynda A.Aıymbetov Prezıdentke qazaqstandyq ǵarysh salasyn únemi qoldap otyra­tyndyǵy úshin alǵysyn jetkizdi. Qazaqstanda qazir úsh ǵaryshker barmyz, bul – tolyqqandy ekıpaj degen sóz. Biz álemde 9-shy oryn alatyn ǵaryshtyq derjavamyz, dedi A.Aıymbetov. Sóz kezegi ózine tıgende «Til daryn» jastar klýbynyń tóraıymy, qostanaılyq Natalıa Shpagına qazaq tilinde múdirmeı, jasyndaı jarqyldap sóılep berdi. Men – Táýelsizdiktiń qurdasymyn, sondyqtan da, biz elimizdiń patrıo­ty bolyp óstik. Uly Dala eli – bizdiń tarıhymyz. Al «Máńgilik El» patrıottyq ıdeıasy – bizdiń strategııamyz, dedi ol. Odan ári sheshen óziniń qazaq tili pániniń muǵalimi ekenin, jaqynda qazaq otbasyna kelin bolyp túsýge daıyndalyp júrgenin jetkizdi. 2011 jyly qazaq tilinde taza sóıleıtin ózge ult ókilderi jastarynyń basyn qurap, «Til daryn» klýbyn qurypty. Ony 10 adam bolyp bastaǵan eken, qazir múshelerdiń sany 150-ge jetken kórinedi. Sonymen qatar, ol osyndaı tómennen shyqqan bastamalardyń arqasynda bir jyldyń ishinde respýblıkada 44 myńnan astam ózge etnos ókilderiniń balalary qazaq tilinde taza sóıleıtinin aıtty.  Bul jumys – Siz jarııalaǵan 100 qadamnyń biri, «Máńgilik Eldiń» bastaýy. Memlekettik tildi bilýdiń ózi – patrıottyq sezimniń kórinisi. Til – elimizdiń barlyq etnostaryn biriktiretin qural. Qazaq tilin bilgendigimniń arqasynda men búkil jan-júregimmen ózimniń birtutas halqymnyń bolashaqta birtutas ult bolaryn uqtym, dedi N.Shpagına.  Sóziniń sońynda úsh tuǵyrly til máselesine de toq­talyp, ony jan-tánimen qoldaı­tynyn jetkizdi. Tilderdi bilý – bul damý, alǵa basý, jańa bıikterdi baǵyndyrý. Saıyp kelgende, bul – «Máńgilik Eldiń» joly, dedi qazaq tilinen sabaq beretin orys qyzy. Bul kúni donor júregi salyn­ǵan birinshi qazaqstandyq azamat, «О́mir tynysy» qoǵamdyq bir­lestiginiń jetekshisi Jánibek Ospanov Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa medısına salasynda júrgizgen reformasy úshin alǵys bildirdi. 2012 jyldyń 8 tamyzynda Qa­zaq­standa alǵash ret júrek almastyrý operasııasy jasaldy. Tany­mal kardıohırýrg Iýrıı Pıa bastaǵan elordadaǵy Ulttyq kar­dıologııa ǵylymı ortaly­ǵynyń qyzmetkerleri 38 jastaǵy naýqasqa 46 jasar donor áıeldiń júregin saldy. Donordyń uly Igor Vorotnıkov anasynyń júre­gin jáne búıregin alýǵa ruq­sat ber­gennen keıin dárigerler jú­rekti Já­nibek Ospanovqa, al, búı­rekti taǵy bir naýqasqa salǵan edi. Men 2012 jyldyń tamyz aıynda qaıtadan jaryq dúnıe esigin ashqandaı boldym. Osy oraıda, bizge kórsetken qamqorlyǵyńyz úshin, Elbasy, Sizge, Astana qala­synda turǵyzylǵan Kardıo­hı­rýrgııalyq ortalyqtaǵy dári­ger­ler qaýymyna sheksiz rızashy­lyǵymdy bildiremin. Men 100 paıyz Assambleıa adamymyn. Sebebi, qazaq bolyp dúnıege keldim, otany koreı jasady, al orys áıeliniń júregi maǵan ekinshi ómir syılady. Mundaı sheshimdi onyń ba­lalary Igor men Veronıka qa­byldady. Endigi ýaqytta olar me­niń jaqyndarym ári týystarym, dedi Jánibek Ospanov. J.Ospanov sondaı-aq, medısına salasyndaǵy reformalardyń arqasynda mundaı kúrdeli ope­rasııalarǵa qoljetimdilik arta túskendigine toqtaldy. Sonymen birge, prezıdenttik «Máńgilik El» ıdeıasy ózgeniń basyna túsken aýyrtpalyqqa beıjaı qaramaıtyn jańa býynnyń ósýine septigin tı­gi­zerine senimdi ekendigin jetkizdi. Sońǵy 4 jylda Qazaqstanda mundaı 847 ota jasalsa, onyń 33-i – júrek almastyrý. Búginde men sııaqty biraz adamdar «О́mir tynysy» qoǵamdyq uıymynyń qataryna shoǵyrlandyq. Biz tolyqqandy adambyz, oqımyz, jumys isteımiz, bala tárbıeleımiz, sportpen shuǵyldanamyz. Tipti, bolashaqta Dúnıejúzilik sporttyq transplant oıyndarǵa da qatysqymyz keledi. Bul biz sııaqty azamattarǵa arnalǵan olımpıadalyq oıyndar. Bizdiń armanymyz – «Máńgilik El» patrıottyq aktisiniń qabyldaný qurmetine oraı Qazaqstannyń kók Týyn sondaı oıyndarda bıikke jelbiretý, dedi ol. Jánibek Ospanovtyń sózin tyńdaǵan Memleket basshysy: «Iýrıı Pıa bizdiń jetekshi kar­dıo­hırýrgimiz jáne kardıo­orta­lyǵymyz kún ótken saıyn ta­nymaldylyqqa ıe bolýda. Elimizge mundaı ota jasatý úshin kelip jatqan azamattar sanynyń arta túsýi osyny ańǵartady. Bul shynymen de keremet emes pe?! Mine, bizdiń aldymyzda donor júregi sa­lynǵan adam tur. Ol durys aıtady. Ol dúnıege ekinshi ret keldi. Osydan 4 jyl buryn kúrdeli ota ja­saldy, – dedi Qazaqstan Prezı­denti. Qaraǵandy qalasyndaǵy «Sım­kon» JShS dırektory Oleg Mesık Elbasynyń «Jalpyǵa Ortaq Eńbek Qoǵamy» ıdeıasynyń qoǵam men ekonomıkanyń damýyndaǵy eńbek adamynyń rólin aıqyndap berdi. Meniń kásibim qazaqstandyq kásiporyndardyń básekege qabilet­tiligin arttyrý. Al kez kelgen kásiporynnyń basty qundylyǵy – onyń jumysshylary. Búginde elimiz­degi iri jáne shaǵyn kásip­­oryn­dar ózderiniń eńbek ónimdi­lik­terin arttyryp keledi, dedi O.Mesık. Osylaı degen ol elimizdegi árbir azamattyń ınnovasııalyq kapıtal bola alatynyn, 2017 jyldan bastap tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý máselesiniń qolǵa alynýyn tilge tıek ete kele, jumys kúshiniń ekonomıkanyń basty qozǵaýshysy ekenin atap ótti. Máselen, 3 jyl ishinde 30 myńǵa jýyq jumysshy brıgadırlerdi daıarlyqtan ótkizýge, olardyń kásibı biliktiligin arttyrýǵa bolady eken. Sol kezde bizdiń qoǵamymyz tıimdi jumys kúshi bar qoǵamǵa aınalady. Bul Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Memleket basshysynyń bes ınstıtýttyq re­for­masyna qosqan ındýs­trııalyq úlesi bolmaq, dedi ol. Budan keıingi kezekte sóz alǵan Qazaq ulttyq aýyl sharýashylyǵy ýnıversıtetiniń 3-kýrs stýdenti Farızat Hadjıeva ata-ájesiniń amanatyn oryndap, qıyn kezeńde ózge ult ókilderine pana bolǵan N.Nazarbaevtyń otbasyna alǵys aıtty. Asa mártebeli Nursultan Ábishuly! Bıyl jarııalanǵan Al­ǵys aıtý kúni qanshama tarıhty eske túsirip, men sııaqty jas­tar­dyń júregine oı saldy. Men búgin bul minbege otbasymnyń amanatyn óteý úshin shyǵyp turmyn. Jer aýdarý jyldarynda meniń atamnyń otbasyn qaıyrymdy, qonaqjaı qazaq otbasy panalatypty. Olardyń ózi eki bólmeli saman úıde turady eken. Nursultan Ábishuly, men Farızat Hadjıeva Sizdiń otbasyńyz, Ábish atanyń otbasy panalatqan Hyzyr Had­jıevtiń nemeresi, Hazret Had­jıev­tiń shóberesimin, dedi ol. Bul rette Qazaqstan Prezıdenti Farı­zattyń atasyn eske túsirip, aq nıetine rızashylyǵyn bildirdi. F.Hadjıeva: «Nursultan Ábishuly, eger Ábish atanyń qam­qor­lyǵy bolmasa, men de búgin osy sahnada turmas edim. Sol adam­gershilik, sol keńpeıil­dik, sol qamqorlyq úshin Sizdiń ata-babalaryńyzǵa, Sizdiń otba­syńyzǵa aıtar alǵysymyz, aq tilegimiz sheksiz», – dedi. Osylaı deı kele, ol Ábish atanyń bastamasymen óz atasynyń 2 bólmeli saman úı turǵyzǵanyn da aıtty. Bul sol ýaqytta arnaıy jer aýdarylǵandar úshin naǵyz saltanatty saraıdan kem bolmaıtyn. Qonys toıyna Ábish ata buzaý syılapty. Dál sol syılyq bizdiń otbasymyzdyń baqyt pen molshylyq nyshanyna aınalǵan eken. Nursultan Ábishuly, bolgar halqynda barlyq musylmandar úshin qasıetti jer Mekke men Medıne degen sóz bar. Al kezinde kúshtep jer aýdarylǵandar úshin qasıetti jer – Qazaqstan». Men de Qazaq eliniń perzenti retinde elimdi máńgi etýge óz úlesimdi qosamyn, dedi ol. Bul kúni sóz sóılegenderdiń arasynda «Master farm» medı­sınalyq kompanııasynyń dırektory Evgenıı Hvan da boldy. Ol búginde Qazaqstan bızneske qoldaý kórsetýi arqyly joǵary reıtıngti ıelenip turǵan elderdiń qataryna kirgenin, farmasevtıkalyq kompanııalarǵa da, mine, dál osyndaı qoldaý kórsetilip kele jatqanyn tilge tıek etti. Biz óz isimizdi nólden bastadyq. Alǵashynda bizdiń qatarymyzda 3 adam ǵana bar edi. Al qazir bizdiń sanymyz 120-ǵa jetti. Máselen, «Bıznestiń jol kartasy» sekildi baǵdarlamalar men elde júrgizilip jatqan basqa da reformalardyń, jeńildik nesıeleriniń arqasynda biz óz aıaǵymyzdan nyq turyp qana qoımaı, damydyq. Bizdiń kompanııamyz – Elbasy, Sizdiń ónimińiz. Sebebi, biz Sizdiń qoldaýyńyzdyń arqasynda ósip, órkendedik. Meniń sheteldegi dostarym Qazaqstan týraly suraǵanda, men Qazaqstanda bıznestiń, kásipkerliktiń órken­deýine memleket tarapynan árdaıym úlken qoldaý bolaty­nyn aıtsam, olar maǵan tańda­nyspen qaraıdy. Budan shyǵatyn qorytyndy, eger, sen shynaıy jumys istegiń kelse, onda sen úshin barlyq jol ashyq. Al qazirgi tańda dúnıejúzine, álemniń ár qıyrynda jatqan elderge qıyndyq týǵyzyp jatqan daǵdarystan biz qoryqpaýymyz kerek. Sebebi, mundaı ekonomıkalyq daǵdarystar bizge jańasha múmkindikter beredi. Iаǵnı, biz ózimizge berilgen kez kelgen múmkindikti qoldan jiberip almaýymyz kerek. Jaqynda Siz Shymkentte boldyńyz. Ondaǵy hımfarm zaýytyna arnaıy atbasyn burdyńyz. Sol kezde Siz bizge tabıǵı shıkizat ónimderine qaıta oralýdyń ýaqyty kelgenin aıtqan edińiz. Shynymen de, qazirgi tańda búkil álem boıynsha ósimdikten daıyndalatyn dárilik ónimderge degen tutynýshylar kólemi artyp kele jatqany jasyryn emes. Son­dyqtan, endi 10 jyldyń ishinde mun­daı dárilerdiń úlesi 40 paıyzdan 60 paıyzǵa ósedi degen bol­jam bar. Demek, bul – ósimdik shı­ki­zatyna degen tutynýshylyq deń­geıi de ósedi degen sóz, dedi E.Hvan. Sonymen qatar, ol keıbir kom­panııalardyń túrli ónimderdi álemdik naryqqa tasymaldaýshy rólderinde júrgendigine toqtala kele, bul oraıda biz álemdik naryqqa dárilik, ósimdik shıkizatyn tasymaldaýshy bola alatynymyzdy, tipti, ósimdikten jasal­ǵan dárilik ónimderdi shyǵa­­rýshy elderdiń aldyńǵy qatarynda bola alatynymyzdy aıt­qym keledi. Sebebi, ol úshin bizde barlyq múmkindik bar, dedi ol. Jıynda sóılegen sózinde E.Hvan, sondaı-aq, óziniń Qazaq­­standa turyp jatqan koreı ulty­nyń úshinshi býyny bolyp sanalatynyn, sondyqtan, qazaq jeri – bul tek qana ózi ómirge kelgen, ıa bol­masa, tirshilik keshken meken ǵana emes, Qazaqstan – bul bizdiń janymyz, júregimiz, ótken men keleshekti baılanystyratyn jer. Sol úshin de, Elbasy, Sizge myń alǵysymyzdy bildiremiz, degen oıyn ortaǵa saldy. Memleket basshysy tabıǵı shıkizat ónimderinen dári óndirý dúnıejúzi boıynsha aldyńǵy orynǵa shyqqanyn atap ótti. Men osydan bir aı buryn Ký­baǵa bardym. Kýba – Ońtústik Ame­rıka qurlyǵyndaǵy dári óndirý jaǵynan damyp ketken bir­den-bir el. Barlyǵy sol jerge baryp, emdeledi. Ondaǵy barlyq dáriler ósimdikterden óndiri­ledi. Sondyqtan, sizderdiń kompa­nııa­laryńyzdyń bul isti qolǵa alǵany – durys, dedi Elbasy. Sessııa barysynda Astana qala­lyq ózbek etnomádenı orta­lyǵy «Jastar qanatynyń» tóraıy­my, kásipker Farangız Ahmetova memleket tarapynan jasa­lyp otyrǵan qoldaýdyń arqasyn­da óziniń basqarýyndaǵy nan ónim­derin shyǵaratyn kásiporynnyń jumysy jaqsy jolǵa qoıylyp otyrǵanyn atap ótti. Men jas kásipkermin. Biz­diń kásiporynda túrli ult ókil­derinen quralǵan 50 adam jumys isteıdi. Barlyǵymyz qazaq tilinde sóılesemiz. Qazirgi tańda biz óz ónimderimizdi ondaǵan elge eks­portqa shyǵarýdamyz, dedi ol. Sondaı-aq, spıker elimizde jastarǵa barlyq jaǵdaı jasalyp otyrǵanyn, bes ınstıtýttyq reformanyń turaqtylyq pen ornyqty damýymyzdyń kepili ekenin aıta kelip, Qazaqstannyń bolashaǵyn jarqyn etý jolynda aıanbaı eńbek ete beretinin jetkizdi. Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda kásipkerlikti damytýǵa barlyq múmkindikter bar. Al Nazarbaev Ýnıversıtettiń professory Dýıshonkýl Sha­matov (Qyrǵyzstan) óz sózin Qyr­ǵyz eliniń ystyq sálemin jetki­zýden bastady. Sonymen birge, ol Qazaqstan Prezıdentiniń óz eline jasaǵan qoldaýyna alǵysyn bildirdi. Qurmetti Nursultan Ábish­uly, Qyrǵyz eli Sizdiń jasa­ǵan kómegińizdi eshqashan umytpaıdy. Sol kómekke jol, mektep, turǵyn úıler salyndy. Qıyn jaǵdaıda Sizdiń qol ushyn sozýyńyz qyrǵyzstandyq talaı azamattardyń úmitin jalǵady, dedi spıker. Budan bólek, Dýıshonkýl Sha­matov óziniń Nazarbaev Ýnıver­sıtette qyzmet etip júrgenin úlken mártebe sanaıtynyn, osy oqý ornynda «Máńgilik Eldiń» qun­dylyqtary qalyptasyp jatqanyn aıta kelip, meniń Sizge jáne Qazaqstan halqyna qundy amanat tapsyrǵym keledi. Jaqynda atam Qadyrbek maǵan bir jazba kórsetti. Ol kisige álgi jazbany aǵasy Kúzebaı Quranov qaıtys bolar aldynda, ıaǵnı 1954 jyly beripti. Kúzebeı ataǵa bul jazbany QarLagta jazyqsyz sottalǵan bir adam Qazaq eliniń azamattaryna tapsyrýdy amanattapty. Ol jazba – belgisiz avtor jazǵan «Qyz Jibek» jyrynyń nusqasy. Sizge jáne Qazaq eline osy qoljazbany tapsyrýǵa ruqsat etińiz, dedi Dýıshonkýl Shamatov. «Eýrazııalyq dıalog» ha­lyq­aralyq qorynyń tóraıymy Aıjan Shebanova (Reseı) óz keze­ginde Qazaqstan Reseıdiń senim­di seriktesi ekenin, ózi basqa­ryp otyrǵan halyqaralyq qor­dyń eki el arasyndaǵy jaqsy qarym-qatynastyń arqasynda jetis­tikterge jetkenin atap ótti. Sondaı-aq, ol qazaqstandyq birqatar azyq-túlik ónimderi Reseıde joǵary baǵalanatynyn, reseılik qazaqtar EKSPO-2017 mamandandyrylǵan kórmesine qatysýǵa qyzyǵýshylyq bildirip otyrǵanyn sóz etti. Aı­jan Shebanovanyń aıtýynsha, Elbasy bastamasymen qurylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq eki jaqqa da tıimdi. Atalǵan Odaq sheńberinde Qazaqstan-Reseı qa­rym-qatynastary odan ári damı bermek. T.Júrgenov atyndaǵy óner akademııasynyń magıstratýrasynda oqyp júrgen, elimizde 5 jyldan beri turyp kele jatqan ónertanýshy, nıgerııalyq Danıel Djeıms Danladı-Bvaı sessııa barysynda óziniń qazaq ónerine degen qurmeti joǵary ekenin ańǵartty. Meniń ákem nıgerııalyq, anam – orys. Qazaqta «qara» degen qasıetti uǵym bar. Tóbede kók aspan, tómende qara jer bolsa, onyń ústinde beıbitshilik pen tatýlyqtyń qarashańyraǵy – Qazaqstan!, – degen Danıel minbede turyp «Eki jırenniń» bir shýmaǵyn áýelete aıtyp berdi. Halyqaralyq «Street Workout» (Strıt Ýorkaýt) federasııasynyń prezıdenti Denıs Mının jıyn kezinde tatýlyqty tý etken elimizdiń jetistikterin aıta kelip, óz usynysyn ortaǵa saldy. Qurmetti Nursultan Ábish­uly, men Ýkraınadanmyn. Siz­diń stýdenttik ómirińizdiń ól­ke­si Dnepropetrovsk oblysynda týyp-óstim. О́z elimde bolyp jat­­qan oqıǵalar júregime erek­she aýyr tııýde. Qazaqstan halqy As­sambleıasynyń qyzmeti – beı­bitshilik pen kelisimdi saq­­taý­dyń ozyq úlgisi. Sizdiń táji­­rı­beńizdi sportqa engizý arqy­ly Qazaqstannyń sporttyq assam­bleıa­syn qurdyq, osylaısha búkil álem boıynsha biz jastardy birik­­ti­rýdi kózdedik. Nursultan Nazar­baev myrza, Qazaqstan halqy As­sam­­bleıa­synyń dostyq elshisi ata­ǵyn ta­ǵaıyndaýdy usynamyn jáne men onyń alǵashqy elshisi bolýǵa da­ıynmyn, dedi Denıs Mının. О́z kezeginde Memleket basshy­sy oǵan: «Qoldaımyn, bul máseleni sheshtik dep esepte», – dep qysqa ári naqty jaýap berdi. Sonymen qatar, Denıs Mının sportshylardy Qazaqstan sekildi belsendi qoldap kele jatqan álemniń basqa elderin kórme­gen­digin erekshe atap ótti. Osy arada kópshilikke asa tanymal bola qoımasa da, keıingi ýaqytta qarqyndy damyp kele jatqan Strıt Ýorkaýt sporty jóninde aıta keteıik. Ol – beltemir, qyrly bóreneler syndy qarapaıym sport quraldarynda óner kórsetetin sport túri. Atalǵan sport qysqa ǵana ýaqyt aralyǵynda elimizde de keńinen etek alyp, resmı túrde buqaralyq sport túri bolyp tanyldy. Sport túrine degen jastardyń qyzyǵýshylyǵynyń arqasynda arnaıy federasııa da quryldy. Bul sport túriniń basty ereksheligi – asa bir shyǵyndy talap etpeıdi. Kez kelgen ýaqytta, kez kelgen sport alańdarynda, tipti, qala ortalyqtarynda, kóshelerde, saıabaqtarda da shuǵyldana berýge bolady. Bir sózben aıtqanda, óte qoljetimdi sport túri. Taǵy bir ereksheligi – tándi shynyqtyryp, jandy tynyqtyryp qana qoımaı, qatań tártipke baýlıdy, rýhty shyńdaıdy, jańa jetistikke jigerlendire otyryp, bıik maq­sat­tarǵa jeteleıdi. Sonymen birge, eń bastysy – adamnyń ózin-ózi je­tildirýinde aıtarlyqtaı septigin tıgizedi. Sondyqtan da, elimizde bul sport salamatty ómir súrý saltyn qalyptastyrý isinde ózindik mańyzǵa ıe. Budan keıin Strıt Ýorkaýttan álem chempıony Dııas Bıdjıev sóz alyp, ol qazirgi tańda sport túrimen 500 myńnan astam qazaq­stan­dyq jastar aınalysatynyn jetkizdi. Sondaı-aq, D.Bıd­jıev sportpen shuǵyldan­ǵan adam aýyrmaıtynyn, bul óz kezeginde memleketke, ot­basylarǵa úlken kómek ekenin aıtty. Buǵan qosa, Dııas Bıdjıev elimizde salamatty ómir saltyn qalyptastyrý maqsatynda kóptegen mańyzdy sharalar atqa­ryl­ǵanyna, onyń oń nátıje berip kele jatqanyna nazar aýdardy. Batys Qazaqstan oblystyq koreı etnomádenı ortalyǵynyń tóraǵasy Maksım Pak sóz sóılep, elim