Rozaqul HALMURADOV,
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, qoǵam qaıratkeri:
– Qazaqstan halqy Assambleıasyn alǵash oıǵa alǵan kezde Elbasymyz elimizde ómir súretin 130-dan astam ult ókilderiniń basyn bir shańyraqtyń astyna jıyp, aırandaı uıyǵan memleket qurýdy armandaǵan. Sebebi, Keńes Odaǵy taraǵan alǵashqy jyldarda ártúrli áńgimeler aıtylyp, sol kezde qordalanyp qalǵan ultaralyq máseleler ýshyǵa bastady. Tipti, keıbir burynǵy odaqtas elderde qaqtyǵystar bolyp ta jatty. Sondaı daý-janjalǵa barmas úshin Prezıdentimiz Assambleıany quryp, birlik pen yntymaqtyń úlgi-ónegesin kórsetti. Mine, Elbasynyń osyndaı kóregendiliginiń arqasynda biz 25 jyl boıy táýelsiz elde tatý-tátti ómir súrip kelemiz.
Byltyr Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly dep jarııalanyp, sonyń aıasynda aıtarlyqtaı jumystar atqaryldy. Sol kezde de bul qurylymnyń halyqty biriktiretin kúsh ekenine taǵy bir kóz jetkizdik. Qazirgideı turaqsyz geosaıası jaǵdaı kezinde mundaı kúsh erekshe ról atqarady. Sebebi, búginde aqshasy bar ınvestorlar qansha jerden qazba baılyǵy kóp bolsa daýy órship turǵan elderge barmaıdy. Olarǵa Qazaqstan sııaqty beıbit, tynysh memleket kerek. Sondyqtan, biz osy basymdyǵymyzdy aldyńǵy lekke qoıý arqyly álemde bolyp jatqan oqıǵalardy óz ıgiligimizge paıdalanýymyz oryndy. Búgingi sessııada atalǵan maqsatta qandaı tetikterdi iske qosýymyz kerektigi aıtylyp, ózekti máseleler talqylandy. Sol sebepti de, bul jıynnyń elge bereri mol.
Danılbek SARATOV,
«Vaınah» cheshen-ıngýsh mádenı-aǵartý qoǵamy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy (Oral):
– Qazaqstan halqy Assambleıasy – Elbasynyń qurǵan eń senimdi qoǵamdyq ınstıtýty. Oǵan Assambleıanyń alǵashqy sessııasynan bastap qatysqan kezimde-aq anyq kóz jetkizgen edim. Alǵashqy jıynnan-aq Qazaqstanda tirshilik keshken árbir ult ókili óz úılerine, aınalasyndaǵy adamdarǵa jylylyqtyń, meıirimdiliktiń, beıbitshiliktiń kishkentaı bir bólshegin alyp qaıtqandaı bolyp edik. 1995 jyldan beri ár sessııada Elbasynyń aıtqan oı-paıymdaryn elge nasıhattap kelemiz. Yntymaq, birlik, kelisim, turaqtylyq – bular elimizdiń eń basty qundylyǵy. Biz qazirgi tańda da osy oıdy qoǵam ishinde nasıhattap kelemiz. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri Prezıdenttiń seniminen shyǵýǵa bar kúsh-jigerin salady dep oılaımyn.
Men ózim Qostanaı oblysynda dúnıege keldim. Biraz jyl Almaty oblysynda turdym, al 1979 jyldan beri Oral qalasyn meken etip kelemin. Jalpy, Qazaqstanda 30-40 myńǵa tarta cheshen-ıngýsh ultynyń ókilderi qonystanǵan. О́zim basqaratyn «Vaınah» cheshen-ıngýsh mádenı-aǵartý qoǵamy» qoǵamdyq birlestiginiń quramynda shamamen 580-ge tarta adam bar. Buǵan qosa, elimizdiń árbir oblysynda da cheshen-ıngýsh mádenı ortalyqtary bar. Olardyń barlyǵy qazaq jeriniń damýyna, órkendeýine qal-qaderinshe úles qosa alady dep oılaımyn.
Bella GAZDIEVA,
Aqmola oblysy, Selınograd aýdany, Rodına aýyldyq okrýginiń ákimi:
– Men úshin Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ár sessııasy – mereke. Bul jerde adamdardyń júzinen qýanyshty, senimdi, kóterińki kóńil-kúıdi kórýge bolady. Elimizdegi barlyq ult ókilderi bas qosatyn osynaý jıyndy memleketimizdiń shaǵyn úlgisi dep aıtsaq ta artyq emes. Sebebi, Qazaqstannyń ár túkpirinde halyqtar osyndaı dostyq qarym-qatynasta ómir súrip otyr.
Bizdiń bul tájirıbemizge búginde álem qyzyǵa qarap, keıbir memleketter ózderinde osyndaı ınstıtýttar qurýda. Biraq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń aýqymy men maqsat-múddesi olardan áldeqaıda keń ári ozyq turǵanyn aıtýymyz kerek.
Taǵy bir nazar aýdaratyn jaıt, byltyr Assambleıanyń 20 jyldyǵyna oraı rýhanı, mádenı jáne ulttyq qundylyqtardy nasıhattaıtyn birqatar is-sharalar uıymdastyryldy. Sonyń ishinde qazaq halqy úshin birlik pen berekeniń úlgisindeı bolǵan taıqazandy sımvol etip, eldi aralaý arqyly tutastyǵymyzdy odan ári bekite tústik. Atalǵan ıgi bastamalardyń nátıjesinde álem Assambleıanyń ne ekenine, búginde eń ózekti másele sanalatyn halyqtar dostyǵynyń negizi ortaq maqsat-muratpen sabaqtasatynyna jáne osy tájirıbeni júzege asyrý arqyly Qazaqstannyń yntymaq, birligi jarasqan elge aınalǵanyna kóz jetkizdi. Bul, árıne, el Prezıdentiniń sara saıasatynyń jemisi.
Vıacheslav SOLODILOV,
Oral qalasyndaǵy «Oral-Iаık kazaktary» qoǵamdyq birlestiginiń ókili:
– Qazir álemdik qoǵamdastyq qıyn kezeńdi bastan ótkerýde. Alpaýyt elder arasyndaǵy qyrǵıqabaq kúsheıip, Jer betin turaqsyzdyq jaılap tur. Desek te, Qazaqstan sol qoǵamdastyqtyń bir múshesi bolǵanyna qaramastan, beıbitshilik pen birliktiń týyn tómen túsirmeı, ózgelerge úlgi bolyp qala berýde. Shyn máninde, qazirgideı almaǵaıyp zamanda bulaısha berik ustanymmen bir qalypta turý óte kóp kúshti qajet etedi. Alaıda, Elbasynyń qajyr-qaıraty men parasatynyń arqasynda bizge bul múmkin bolyp otyr. Osy rette, men ózimniń 1997 jáne 1998 jyldary osyndaı dana basshymen eki ret kezdesip, kazak atamandarynyń atynan Prezıdentimizge syılyq bergenimdi maqtanyshpen aıtqym keledi. Sebebi, bul – meniń ómirimdegi eń jarqyn sátterdiń biri.
Qazaqstandaǵy birlik pen yntymaqtyń saqtalýyna Assambleıanyń qosyp otyrǵan úlesin sózben jetkizý múmkin emes. Birneshe ulttar men etnostardyń bir úıdiń balasyndaı ómir súrýi sol Assambleıa jumysynyń jemisi. Sondyqtan, onyń jumysyn nasıhattaýdan esh jalyqpaýymyz kerek. Sol maqsatpen kúni keshe elordamyzdaǵy Ulttyq mýzeıde Qazaqstan halqy Assambleıasyna arnalǵan zal ashyldy. Bul – óskeleń urpaqqa birliktiń, tatýlyqtyń, dostyqtyń úlgisin pash etetin keremet bastama. Aldaǵy ýaqytta mundaı ıgi ister óz jalǵasyn taýyp, keıingi urpaq búgingi aǵa býyn salyp ketken dańǵyl jolmen júretinine senimdimin.
Sanam BEShIROVA,
«Uıǵyr áıelderi» respýblıkalyq etnomádenı ortalyǵynyń tóraıymy:
– Sońǵy tórt jyl qatarynan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasyna turaqty qatysyp kelemin. Bul jerde birlik pen yntymaqtan bólek, álemdik aýqymdaǵy máseleler, ekonomıkalyq jáne saıası taqyryptar sóz bolady. Osydan-aq atalǵan jıynnyń mańyzy qanshalyqty joǵary ekenin uǵamyz.
Jalpy, jyl saıyn elimizdegi barlyq ult ókilderiniń osylaı bas qosyp, bir ústel basynda suhbattasýy Qazaqstandaǵy turaqtylyq pen tatýlyqtyń belgisin kórsetedi. Bul sessııa biz sııaqty ózge ulttar úshin tájirıbemizben bólisip, pikirlesetin tıimdi alań bolyp tabylady. Sondyqtan, bizder ár jyly osy basqosýdy asyǵa kútemiz. Keıin sessııada sóz bolǵan ózekti máselelerdi, olardyń sheshimderin aýyl-aımaǵymyzdaǵy óz ultymyzdyń ókilderine jetkizip, berilgen tapsyrmalar men mindetterdi oryndaý barysyn talqylaımyz. Iаǵnı, Assambleıaǵa halyqtar arasyndaǵy birlikti saqtap otyrǵan, ózara baılanystyń utymdylyǵyn qamtamasyz etetin eń tıimdi ǵylymı ınstıtýt dep baǵa berýge ábden bolady.
Qazaqta «birlik bolsa, tirlik bolady» degen sóz bar. Bul sózdiń mán-maǵynasy óte tereńde. Sebebi, birlik bar jerde bereke bolady. Onyń jarqyn úlgisi retinde Qazaqstandy aıtsaq jetkilikti. Búginde bizdiń eldiń bul artyqshylyǵyn búkil álem moıyndap, qyzyǵa ári qyzǵana qarap otyr.
Odan bólek, qazirgi tańda elimizdegi barlyq ult ókilderi Qazaqstandy ózderiniń jalǵyz Otany sanaıtynyn aıryqsha atap ótken jón. Olar balalaryn patrıotızmge tárbıelep, qazaqtyń tilinen bastap, salt-dástúrin tek qurmettep qana qoımaı, úırenýge úgitteýde. Bul bizge jasalǵan jaqsylyqtyń bir qarymtasy ǵana. Al ony tolyq óteý áste múmkin emes dep oılaımyn.
Ergash SULTANOV,
Mańǵystaý oblystyq «Pahtakor» etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasy barsha qazaqstandyqqa senim men jiger beretin aýqymdy is-shara. Álemdegi qazirgi qaqtyǵystardyń keıbiri ultaralyq máselelerge baılanysty ekenin eskersek, bul jıyndy sondaı keleńsizdikterdiń aldyn alatyn basty tetik desek te, artyq emes. Onyń ústine, bir shańyraq astynda 130-dan astam ult ókilderiniń aýyzbirshilikte ómir súrýi múmkin emesteı kórinetin qazirgi jaǵdaıda biz osy jetistigimizben maqtanýymyz kerek. Munyń bári osynshama halyqtyń maqsat-múddesin bir arnaǵa toǵystyrǵan Elbasynyń eren eńbeginiń nátıjesi.
Meni Prezıdentimizdiń Assambleıanyń jumysyn tikeleı qadaǵalap, onyń aıasyndaǵy árbir is-sharany nazarynda ustap otyratyny qýantady. Ony jyl saıynǵy halyqqa arnaǵan Joldaýlary men memlekettiń baǵyt-baǵdaryn aıqyndap beretin strategııalyq baǵdarlamalarynan da kórýge bolady. Mysaly, «100 naqty qadam» Ult Josparynda birtektilik pen birlik máselesine erekshe mán berilip, Qazaqstan halqynyń tutastyǵyn nyǵaıtatyn birqatar basym baǵyttar atap kórsetilgen.
Sonymen qatar, Assambleıanyń taǵy bir artyqshylyǵy retinde elimizdegi halyqtardyń memlekettik tildi úırenýine muryndyq bolyp otyrǵan jumysyn aıtýǵa bolady. Búginde Qazaqstandaǵy barlyq etnomádenı birlestikterdiń janynda qazaq tilin úıretetin arnaıy mektepter jumys isteıdi. Bul birinshiden, bizge jarty qurtyn jaryp, bútin qurtyn bólip berip otyrǵan qazaq halqyna degen qurmet bolsa, ekinshiden, Konstıtýsııaǵa boıusynyp, memlekettik tildi meńgerý ekenin jetkizgim keledi.
Elena KIM,
Qyzylorda oblystyq «Qazaqstan koreıleri» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy:
– Qazirgi tańda Qazaqstan álemge birligimen, turaqtylyǵymen, beıbitsúıgishtigimen jáne tynyshtyǵymen tanylǵan memleket dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Assambleıanyń arqasynda elimizdiń ár óńirine dostyq pen tatýlyqtyń sáýlesi túsip, tamyr jaıdy. Sonyń arqasynda aýyl-aımaqtar men aýdan, oblys ortalyqtary myzǵymas birliktiń mekenine aınaldy. Bul, óz kezeginde, tutas Qazaqstannyń gúldenýine kepil beretin qundylyq.
Assambleıanyń bıylǵy jıynynda da ádettegideı birqatar ózekti máseleler sóz bolyp, halyqtyń kókeıinde júrgen saýaldarǵa jaýaptar berildi. Jalpy, bizder, Qyzylorda koreıleri, jyl saıyn Assambleıanyń sessııasyn asyǵa kútemiz. Sebebi, osy basqosýda elimizdiń ózge óńirinde turatyn koreılermen, basqa da dostarymyzben kórisip, sessııa barysynda talqylanatyn taqyryptar aıasynda pikir almasyp, tájirıbemizben bólisemiz.
Reti kelgende, bizdiń birlestiktiń jumysy jóninde qysqasha aıta keteıin. Bizder birlestik aıasyndaǵy jumysta óz tilimizdi, dilimizdi jáne salt-dástúrimizdi saqtaýǵa basymdyq bergenimizben, birinshi kezekke memlekettik tildi úıretýdi shyǵardyq. Bul bizge ulttyq qundylyǵymyzdy saqtap qana qoımaı, nasıhattaýǵa barlyq jaǵdaıdy jasap otyrǵan qazaq halqyna degen qurmetimiz. Búginde birlestik janynda qazaq tilin úıretetin jeksenbilik mektep jumys isteıdi.
Negizi Syr óńirinde turatyn koreıler qazaq tilin aıtarlyqtaı deńgeıde biledi. Ásirese, aýyldyq jerlerde turatyndar memlekettik tilde erkin sóıleıdi. Buǵan mysal retinde eki dúrkin Olımpıada chempıony Ilıa Ilınniń alǵashqy jattyqtyrýshysy, aýyr atletıkadan elimizge belgili maman Vılorıı Pakty aıtýǵa bolady.
Mine, osyndaı jumystarymyzdy kórgen Ońtústik Koreıadan keletin týystarymyz árdaıym erekshe tańdanystaryn bildirip ketedi. Olar Qazaqstandy beıbitshiliktiń jáne múmkindikterdiń ordasy dep sanaıdy.
Vladımır TOLOKONNIKOV,
Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy Orys qoǵamdastyǵy Qyzylorda oblystyq fılıalynyń basshysy:
– Memleket basshysy aıtqandaı, tek aýyzbirligi jarasqan el ǵana kez kelgen tar jol, taıǵaq keshýden qınalmaı ótedi. Osy sózge qarap Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atqaryp otyrǵan jumysyn baǵamdaı berýge bolady. Bul qurylym bizdiń beıbitshiligimiz ben birligimizdiń eń basty ustyny.
Qazir álemde bolyp jatqan qaqtyǵystar men janjaldardyń kópshiligi birlik pen ortaq kelisimniń bolmaýynan týyndap jatyr. Sondyqtan, halyqtardyń yntymaǵyn turaqtylyq pen qarqyndy damýdyń kepili dep aıtsaq, qatelespeımiz. Osy máselelerdiń barlyǵyn tereńnen zerttep, onyń aldyn alý joldaryn oılastyrǵan Elbasy budan 21 jyl buryn Assambleıanyń qurylýyna túrtki boldy. Menińshe, Nursultan Nazarbaev bul sheshimimen tek Qazaqstandaǵy beıbitshilik pen órkendeýdiń alǵyshartyn bekitken joq, búkil álemniń bolashaǵy úshin ıgi qadam jasady. Olaı deıtin sebebim, búginde eshqandaı nátıje bermeıtin ultaralyq jáne dinaralyq qaqtyǵystardan sharshaǵan álem Qazaqstannyń osy bir tájirıbesine nazar aýdaryp, úlgi alýda.
Degenmen, eshqashan qazirgi jetistikpen toqmeıilsýge bolmaıdy. Áli de bolsa tatýlyq pen turaqtylyqtyń irgesin nyǵaıtý jolynda jumys isteýimiz kerek. Sebebi, búginde dinniń atyn jamylǵan toptar ózderiniń aram pıǵyldaryn júzege asyrý úshin esh nárseden taıynbaıtynyn birneshe ret dáleldedi. Ondaı jankeshtilerge ózimizdiń birligimizben, yntymaǵymyzben ǵana tosqaýyl bola alamyz. Eger árkim óz jolyn tańdap, terrorshylarmen ózinshe kúresse, onyń nátıjesiz bolyp shyǵýy da ábden múmkin. Al qazirgideı kez kelgen kedergiden judyryqtaı jumylyp ótsek, is-áreketimiz nátıjeli bolmaq. Sondyqtan, osyndaı álemdi alańdatqan ózekti máselelerdi de qamtıtyn Assambleıanyń atqarǵan jumysynan aldaǵy ýaqytta atqaratyn jumysynyń aýqymy keń ekenin eshqashan esten shyǵarmaýymyz kerek.
Elena MAShINSKAIа,
Aqmola oblystyq chývash etno-mádenı ortalyǵynyń tóraıymy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasyna osymen tórtinshi ret qatysyp otyrmyn. Bizdiń ortalyq osydan 2 jyl buryn quryldy. Ony qurýdaǵy basty maqsat – chývash halqynyń mádenıetin, salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn saqtaý, keıingi urpaqqa amanattaý. Ortalyqtyń janynda arnaıy mektep jumys isteıdi, onda chývash ultynyń tili men ádet-ǵurpy úıretilip, nasıhattalady. Jalpy, Qazaqstandaǵy barlyq etnomádenı ortalyqtardyń mindeti – óz tili men dilin, ádet-ǵurpyn ǵana saqtaý ǵana emes, bizdiń mindetimiz – beıbitshilikti nasıhattaý. Jalpy, Aqmola oblysynda chývash ultynyń myńǵa tarta ókili bar. Al respýblıka boıynsha halyqtyń 0,3 paıyzyn quraıdy. Biz az bolsaq ta qazaq jeriniń damýyna, gúldenýine, beıbitshilik tuǵyrynyń berik ornyǵýyna kúsh-jigerimizdi jumsaı beretin bolamyz.
Sanam BEShIROVA,
«Uıǵyr áıelderi» respýblıkalyq etnomádenı ortalyǵynyń tóraıymy:
– Sońǵy tórt jyl qatarynan Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasyna turaqty qatysyp kelemin. Bul jerde birlik pen yntymaqtan bólek, álemdik aýqymdaǵy máseleler, ekonomıkalyq jáne saıası taqyryptar sóz bolady. Osydan-aq atalǵan jıynnyń mańyzy qanshalyqty joǵary ekenin uǵamyz.
Jalpy, jyl saıyn elimizdegi barlyq ult ókilderiniń osylaı bas qosyp, bir ústel basynda suhbattasýy Qazaqstandaǵy turaqtylyq pen tatýlyqtyń belgisin kórsetedi. Bul sessııa biz sııaqty ózge ulttar úshin tájirıbemizben bólisip, pikirlesetin tıimdi alań bolyp tabylady. Sondyqtan, bizder ár jyly osy basqosýdy asyǵa kútemiz. Keıin sessııada sóz bolǵan ózekti máselelerdi, olardyń sheshimderin aýyl-aımaǵymyzdaǵy óz ultymyzdyń ókilderine jetkizip, berilgen tapsyrmalar men mindetterdi oryndaý barysyn talqylaımyz. Iаǵnı, Assambleıaǵa halyqtar arasyndaǵy birlikti saqtap otyrǵan, ózara baılanystyń utymdylyǵyn qamtamasyz etetin eń tıimdi ǵylymı ınstıtýt dep baǵa berýge ábden bolady.
Qazaqta «birlik bolsa, tirlik bolady» degen sóz bar. Bul sózdiń mán-maǵynasy óte tereńde. Sebebi, birlik bar jerde bereke bolady. Onyń jarqyn úlgisi retinde Qazaqstandy aıtsaq jetkilikti. Búginde bizdiń eldiń bul artyqshylyǵyn búkil álem moıyndap, qyzyǵa ári qyzǵana qarap otyr.
Odan bólek, qazirgi tańda elimizdegi barlyq ult ókilderi Qazaqstandy ózderiniń jalǵyz Otany sanaıtynyn aıryqsha atap ótken jón. Olar balalaryn patrıotızmge tárbıelep, qazaqtyń tilinen bastap, salt-dástúrin tek qurmettep qana qoımaı, úırenýge úgitteýde. Bul bizge jasalǵan jaqsylyqtyń bir qarymtasy ǵana. Al ony tolyq óteý áste múmkin emes dep oılaımyn.
Ergash SULTANOV,
Mańǵystaý oblystyq «Pahtakor» etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasy barsha qazaqstandyqqa senim men jiger beretin aýqymdy is-shara. Álemdegi qazirgi qaqtyǵystardyń keıbiri ultaralyq máselelerge baılanysty ekenin eskersek, bul jıyndy sondaı keleńsizdikterdiń aldyn alatyn basty tetik desek te, artyq emes. Onyń ústine, bir shańyraq astynda 130-dan astam ult ókilderiniń aýyzbirshilikte ómir súrýi múmkin emesteı kórinetin qazirgi jaǵdaıda biz osy jetistigimizben maqtanýymyz kerek. Munyń bári osynshama halyqtyń maqsat-múddesin bir arnaǵa toǵystyrǵan Elbasynyń eren eńbeginiń nátıjesi.
Meni Prezıdentimizdiń Assambleıanyń jumysyn tikeleı qadaǵalap, onyń aıasyndaǵy árbir is-sharany nazarynda ustap otyratyny qýantady. Ony jyl saıynǵy halyqqa arnaǵan Joldaýlary men memlekettiń baǵyt-baǵdaryn aıqyndap beretin strategııalyq baǵdarlamalarynan da kórýge bolady. Mysaly, «100 naqty qadam» Ult Josparynda birtektilik pen birlik máselesine erekshe mán berilip, Qazaqstan halqynyń tutastyǵyn nyǵaıtatyn birqatar basym baǵyttar atap kórsetilgen.
Sonymen qatar, Assambleıanyń taǵy bir artyqshylyǵy retinde elimizdegi halyqtardyń memlekettik tildi úırenýine muryndyq bolyp otyrǵan jumysyn aıtýǵa bolady. Búginde Qazaqstandaǵy barlyq etnomádenı birlestikterdiń janynda qazaq tilin úıretetin arnaıy mektepter jumys isteıdi. Bul birinshiden, bizge jarty qurtyn jaryp, bútin qurtyn bólip berip otyrǵan qazaq halqyna degen qurmet bolsa, ekinshiden, Konstıtýsııaǵa boıusynyp, memlekettik tildi meńgerý ekenin jetkizgim keledi.
Elena KIM,
Qyzylorda oblystyq «Qazaqstan koreıleri» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy:
– Qazirgi tańda Qazaqstan álemge birligimen, turaqtylyǵymen, beıbitsúıgishtigimen jáne tynyshtyǵymen tanylǵan memleket dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Assambleıanyń arqasynda elimizdiń ár óńirine dostyq pen tatýlyqtyń sáýlesi túsip, tamyr jaıdy. Sonyń arqasynda aýyl-aımaqtar men aýdan, oblys ortalyqtary myzǵymas birliktiń mekenine aınaldy. Bul, óz kezeginde, tutas Qazaqstannyń gúldenýine kepil beretin qundylyq.
Assambleıanyń bıylǵy jıynynda da ádettegideı birqatar ózekti máseleler sóz bolyp, halyqtyń kókeıinde júrgen saýaldarǵa jaýaptar berildi. Jalpy, bizder, Qyzylorda koreıleri, jyl saıyn Assambleıanyń sessııasyn asyǵa kútemiz. Sebebi, osy basqosýda elimizdiń ózge óńirinde turatyn koreılermen, basqa da dostarymyzben kórisip, sessııa barysynda talqylanatyn taqyryptar aıasynda pikir almasyp, tájirıbemizben bólisemiz.
Reti kelgende, bizdiń birlestiktiń jumysy jóninde qysqasha aıta keteıin. Bizder birlestik aıasyndaǵy jumysta óz tilimizdi, dilimizdi jáne salt-dástúrimizdi saqtaýǵa basymdyq bergenimizben, birinshi kezekke memlekettik tildi úıretýdi shyǵardyq. Bul bizge ulttyq qundylyǵymyzdy saqtap qana qoımaı, nasıhattaýǵa barlyq jaǵdaıdy jasap otyrǵan qazaq halqyna degen qurmetimiz. Búginde birlestik janynda qazaq tilin úıretetin jeksenbilik mektep jumys isteıdi.
Negizi Syr óńirinde turatyn koreıler qazaq tilin aıtarlyqtaı deńgeıde biledi. Ásirese, aýyldyq jerlerde turatyndar memlekettik tilde erkin sóıleıdi. Buǵan mysal retinde eki dúrkin Olımpıada chempıony Ilıa Ilınniń alǵashqy jattyqtyrýshysy, aýyr atletıkadan elimizge belgili maman Vılorıı Pakty aıtýǵa bolady.
Mine, osyndaı jumystarymyzdy kórgen Ońtústik Koreıadan keletin týystarymyz árdaıym erekshe tańdanystaryn bildirip ketedi. Olar Qazaqstandy beıbitshiliktiń jáne múmkindikterdiń ordasy dep sanaıdy.
Vladımır TOLOKONNIKOV,
Qazaqstan halqy Assambleıasy janyndaǵy Orys qoǵamdastyǵy Qyzylorda oblystyq fılıalynyń basshysy:
– Memleket basshysy aıtqandaı, tek aýyzbirligi jarasqan el ǵana kez kelgen tar jol, taıǵaq keshýden qınalmaı ótedi. Osy sózge qarap Qazaqstan halqy Assambleıasynyń atqaryp otyrǵan jumysyn baǵamdaı berýge bolady. Bul qurylym bizdiń beıbitshiligimiz ben birligimizdiń eń basty ustyny.
Qazir álemde bolyp jatqan qaqtyǵystar men janjaldardyń kópshiligi birlik pen ortaq kelisimniń bolmaýynan týyndap jatyr. Sondyqtan, halyqtardyń yntymaǵyn turaqtylyq pen qarqyndy damýdyń kepili dep aıtsaq, qatelespeımiz. Osy máselelerdiń barlyǵyn tereńnen zerttep, onyń aldyn alý joldaryn oılastyrǵan Elbasy budan 21 jyl buryn Assambleıanyń qurylýyna túrtki boldy. Menińshe, Nursultan Nazarbaev bul sheshimimen tek Qazaqstandaǵy beıbitshilik pen órkendeýdiń alǵyshartyn bekitken joq, búkil álemniń bolashaǵy úshin ıgi qadam jasady. Olaı deıtin sebebim, búginde eshqandaı nátıje bermeıtin ultaralyq jáne dinaralyq qaqtyǵystardan sharshaǵan álem Qazaqstannyń osy bir tájirıbesine nazar aýdaryp, úlgi alýda.
Degenmen, eshqashan qazirgi jetistikpen toqmeıilsýge bolmaıdy. Áli de bolsa tatýlyq pen turaqtylyqtyń irgesin nyǵaıtý jolynda jumys isteýimiz kerek. Sebebi, búginde dinniń atyn jamylǵan toptar ózderiniń aram pıǵyldaryn júzege asyrý úshin esh nárseden taıynbaıtynyn birneshe ret dáleldedi. Ondaı jankeshtilerge ózimizdiń birligimizben, yntymaǵymyzben ǵana tosqaýyl bola alamyz. Eger árkim óz jolyn tańdap, terrorshylarmen ózinshe kúresse, onyń nátıjesiz bolyp shyǵýy da ábden múmkin. Al qazirgideı kez kelgen kedergiden judyryqtaı jumylyp ótsek, is-áreketimiz nátıjeli bolmaq. Sondyqtan, osyndaı álemdi alańdatqan ózekti máselelerdi de qamtıtyn Assambleıanyń atqarǵan jumysynan aldaǵy ýaqytta atqaratyn jumysynyń aýqymy keń ekenin eshqashan esten shyǵarmaýymyz kerek.
Elena MAShINSKAIа,
Aqmola oblystyq chývash etno-mádenı ortalyǵynyń tóraıymy:
– Qazaqstan halqy Assambleıasynyń sessııasyna osymen tórtinshi ret qatysyp otyrmyn. Bizdiń ortalyq osydan 2 jyl buryn quryldy. Ony qurýdaǵy basty maqsat – chývash halqynyń mádenıetin, salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn saqtaý, keıingi urpaqqa amanattaý. Ortalyqtyń janynda arnaıy mektep jumys isteıdi, onda chývash ultynyń tili men ádet-ǵurpy úıretilip, nasıhattalady. Jalpy, Qazaqstandaǵy barlyq etnomádenı ortalyqtardyń mindeti – óz tili men dilin, ádet-ǵurpyn ǵana saqtaý ǵana emes, bizdiń mindetimiz – beıbitshilikti nasıhattaý. Jalpy, Aqmola oblysynda chývash ultynyń myńǵa tarta ókili bar. Al respýblıka boıynsha halyqtyń 0,3 paıyzyn quraıdy. Biz az bolsaq ta qazaq jeriniń damýyna, gúldenýine, beıbitshilik tuǵyrynyń berik ornyǵýyna kúsh-jigerimizdi jumsaı beretin bolamyz.
