Ortalyq pen ońtústik ońdy isterdi atqardy

Qazaqta «Barmasań, kelmeseń – jat bolasyń», degen sóz bar. Kenshiler astanasynda ótken Ońtústik Qazaqstan oblysynyń mádenı kúnderi kezinde osy sózdi eske jıi aldyq. Shynynda da, barys-kelis bolmasa ara alshaqtap, rýhanı turǵydaǵy týystyǵymyz salqyn tarta bastaıdy eken-aý. Qaraǵandy topyraǵynda aıqara ashylǵan qushaqtarǵa qarap otyryp, dostyqtyń ózi aralas-quralastan tamyr tartatyndyǵyna taǵy bir márte kóz jetkizdik. Arqa tósine Ońtústik Qazaqstan obly­synyń 270-ke tarta múshesi bar delegasııasyn oblys ákiminiń orynbasary Erbol Sadyr bastap keldi. Qaraǵandylyqtar alystan at sabyltyp kelgen qonaqtardy jón-joralǵymen qarsy alyp, olardyń daıyndap ákelgen baǵdar­lamalaryn iske asyrýyna barlyq jaǵdaıdy jasady. Úsh kúnge sozylǵan baǵdar­lamadaǵy mádenı is-sharalar áralýandyǵymen tánti etti. Oń­tústikqazaqstandyqtardyń kór­mege dep ákelgen dúnıeleri óte baı boldy. «Qaraǵandyǵa sapar jasaýǵa muqııat daıyndaldyq. Bizdiń mýzeıimizde 170 myńnan astam jádiger saqtalǵan. Sizderge sonyń 1000-ǵa jýyǵyn ákeldik. Kórme ońtústik ólkeniń tarıhynan syr shertedi», – dedi bizben áńgime barysynda OQO mádenıet basqarmasynyń basshysy Kúlııa Aıdarbekova. Qaraǵandydaǵy beıneleý óneri murajaıyna alpystan astam kartına qoıylsa, ólketaný mýzeıine myńǵa jýyq jádigerler jetkizildi. Ásirese, qazaqtyń sońǵy hany Kenesary Qasym­ulynyń qyly­shyna degen jurtshylyqtyń qyzyǵýshylyǵy óte zor boldy. «Qazaq halqynyń, ásirese, basqarýshylardyń dástúrinde qarýdy urpaqtaǵy uldarǵa tapsyrý ádeti bolǵan. 1841 jyly aq kıizge kóterilgen qazaqtyń sońǵy hany 1847 jyly qaqtyǵystarda qazaǵa ushyraǵany belgili. Ol dúnıeden ozǵan soń eki áıelinen 8 ul qaldy. Kenjesi Ahmet sol kezde 5 jasta bolǵan. Ahmettiń uly Ázimhan – Kenesarynyń nemeresi 1931 jyly atasynyń qylyshyn murajaıǵa tapsyrǵan», – degen málimetti alǵa tartty OQO tarıhı-ólketaný mýzeıiniń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Larısa Morozova. Ońtústik sheberleriniń qoly­nan shyqqan bylǵary buıymdary da jurtshylyqtyń nazaryn ózine aýdardy. Ulttyq naqyshta, joǵary sheberlikpen jasalǵan bul dúnıelerdi satyp alýshylar da az bolmady. Jalpy, Ońtústik Qazaqstan oblysyn­daǵy murajaılar qorynda 170 myńnan astam jádi­ger bar eken. Byltyr osy eksponattardyń 600-ge jýyǵy alty aı ýaqyt Ger­manııadaǵy murajaılarǵa qoıylyp, jergilikti halyqtyń kózaıymyna aınalypty. Sáken Seıfýllın atyndaǵy qazaq drama teatrynda ótken gala-konserttiń basynda Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary Erbol Sadyr sóz aldy. – Qaraǵandy oblysy Qazaq­stannyń ortalyǵy retinde basqa óńirlermen salystyrǵanda kúr­deli tarıhı kezeńderdi bastan keshkenine qaramastan, ózindik mádenı kelbetin saqtaı bildi. Qaraǵandylyq jurtshylyqtyń bizderdi shyn yqylaspen qarsy alǵany erekshe qýantty: mádenı turǵydaǵy qarym-qatynas dos­tyq­ty nyǵaıtyp qana qoımaı, áleýmettik-eko­nomıkalyq damýǵa da ózindik yqpalyn tıgizetin tetiktiń biri, – dedi ol. О́z kezeginde Qaraǵandy obl­y­synyń ákimi Nurmuhambet Áb­­dibekov ońtústikten asa baı baǵ­darlamamen kelgen qonaqtarǵa shynaıy alǵys sezimin jetkizdi. Budan keıin Ońtústik Qazaqstan oblysy delegasııasynyń basshysy Qaraǵandy oblysynyń ákimine keseneler keskindelgen eki kartınany syıǵa tartty. Gala-konsertte ońtústiktiń ónerpazdary bar qyrynan jar­qyraı kórindi. Sahna tórinde qazaqtyń dástúrli ánderi men kúı­leri, sondaı-aq klassıkalyq jáne operalyq týyndylar kezegi­men oryndalyp, Arqanyń talǵamy bıik tyńdarmandarynan joǵary baǵa aldy. Ońtústikten kelgen ónerli qa­ýym­nyń Arqa óńirinde úsh kúnge sozylǵan sapary Ju­mat Shanın atyndaǵy akademııalyq drama teatrynyń «Tozaq sheńberi» atty spektaklimen túıindeldi. Bıylǵy jyldyń qazan aıynda Qaraǵandy oblysynyń ónerpazdary «Syıǵa – syı» dástúrimen ońtústikti betke alyp, sapar shek­pekshi. Tórt jyldan beri ıgi dástúrge aınalǵan bul sharanyń rýhanı keńistiktegi dostyq qarym-qatynas pen má­denı baılanystardyń tamyryn tereńdete túseri sózsiz. Qaırat ÁBILDINOV, «Egemen Qazaqstan» QARAǴANDY