Atommen aıqasqan arystar

Keshe Astanadaǵy Chernobyl apaty qur­ban­darynyń eskertkishi aldynda taǵylymdy is-shara ótti. Onda osydan otyz jyl burynǵy orasan zor qasiretti eske túsirý úshin bir qaýym el jınaldy. Bul dúnıe júzin dúrliktirgen oqıǵanyń, sondaǵy eren erliktiń umytylmaǵanyn kórsetse kerek. Qalyń kópshiliktiń arasynan keýdelerine ártúrli marapat belgilerin qadaǵan chernobyl­dik ardagerler birden kózge túsedi. Kezinde apat zardaptaryn aýyzdyqtaǵan órimdeı jas jigitterdiń búginde bastaryn aq qyraý shalyp úlgergen. Kóbisi sol soıqannyń kesirinen kesel taýyp, múgedekke aınalǵany kórinip tur. Árıne, olardyń bári áleýmettik kómekke zárý. Osy oraıda memleket tarapynan jasalyp jatqan qamqorlyqtar da az emes. Atalmysh sanattaǵy azamattardyń gospıtaldarda em alýlaryna, tegin joldamamen shıpajaılarda demalyp qaıtýlaryna, qoǵamdyq kólikterde jolaqysyz júrýlerine, turǵyn úı-kommýnaldyq qyzmetterdiń tólemaqysyna baılanysty tıisti jeńildikterdi paıdalanýlaryna birshama múmkindikter týdyrylǵan. Áıtse de, bul shetin máselede sheshimin tappaǵan túıtkilder áli je­terlik tárizdi. Qolynda bir tal raıhan gúli bar zamanda­symyzdyń japadan-jalǵyz muńaıyp turǵanyn baıqap, áńgimege tarttyq. – Eger tiri bolǵanda meniń jan jarym Jomart ta myna jıynnyń bel ortasynda júrer edi-aý. Amal qansha, ajal aramyzdan ony erte alyp ketti. Jany jaraly Aıgúl Raqymjanovanyń aıtýyna qaraǵanda, birneshe kúnnen beri qalalyq ákimdiktiń tabaldyryǵyn tozdyryp, tabanynan taýsylyp júrgen kórinedi. Sebebi, elorda máslıhatynyń sheshimimen bólingen elý myń teńgelik birjolǵy járdemaqyny Chernobyl apatyn zalalsyzdandyrý qatysýshysynyń jesiri bola tura ala almaı, Astananyń Jumyspen qamtý, eńbek jáne áleýmettik qorǵaý basqarmasy men qalalyq zeınetaqy tóleý ortalyǵynyń arasynda shapqylaǵannan sharshaǵan syńaıly. О́ıtkeni, ol zeınetker nemese járdemaqy alýshy retinde tirkelmegendikten tıisti tizimge enbeı qalǵan. Beıdaýa bıýrokratızm sóıtip qarapaıym áıeldi qaqpaqylǵa salyp qoıǵan. Bálkim, qadirli oqyrman qaýym bizdiń ma­ńyzdy mıtıngidegi Mándi sózderdi aldymen jazbaı, aǵaıynnyń aryz-shaǵymyn terip ket­kenimizdi aıypqa buıyrar. Biraq, Chernobyl qasiretiniń kózi tiri kýágerlerine til járdeminen góri naqty qoldaý qajettigin qaperimizden shyǵarmaıyq. Al mıtıngige kelsek, munda beıbit kúnniń batyrlary atyna nebir alǵystar aıtylyp, laıyqty qurmet kórsetildi. Mármár eskertkishtiń etegine Astana ákimdigi men qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi arnaıy gúl shoqtaryn qoıdy. Chernobyl apatynyń qurbandaryn eske alýǵa arnalǵan mıtıngide sóılegen As­­tana qalalyq máslıhatynyń depýtaty Mı­ras Shekenov, Reseı Federasııasynyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń aǵa keńesshisi Iýrıı Perepechenov, Belarýs Respýblıkasynyń Qazaqstandaǵy elshiliginiń keńesshisi Dmıtrıı Zorın, «Chernobyl Odaǵy» zańdy tulǵalar assosıasııasy tóraǵasynyń orynbasary Marat Júnisbek jáne basqalar adamzat tarıhyndaǵy asa iri tehnogendik alapattyń aınalasyna tóndirgen qaýip-qaterine toqtalyp, abaısyzda tizgininen aıyrylyp qalǵan ıadrolyq energııanyń Ýkraına, Belarýs, Reseıdiń jáne birqatar Eýropa elderiniń 150 myń sharshy kılometr aýmaǵyn qamtyǵan zardaptaryn joıýǵa qazaqstandyqtardyń qomaqty úles qosqanyn, Otan tapsyrmasyn abyroımen oryndaǵan sol bozdaqtardyń basym bóligi qazir ana dúnıege attanǵanyn, al ortamyzda aman-esen júrgenderi qandaı da bolsyn qoshemetke laıyq ekendikterin atap ótip, endi mundaı sumdyqtyń qaıtalanbaýyna tilek qosty. Talǵat BATYRHAN, «Egemen Qazaqstan»