Maqsat – naqty qadamǵa naqty ispen jaýap berý

Ult Josparyna saı belgilengen «100 naqty qadam» Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń bes ınstıtýttyq reformasyn júzege asyrýǵa baǵyttalǵan. Rasynda da, óz ataýynan kórinip turǵandaı, onyń árqaısysy naqty dese, degendeı. Ár túıini men túıirinde tutastaı keshendi túrde atqarylýǵa tıisti san salaly isterdiń sulbasy tur. Bul joly biz elimizdiń densaýlyq saqtaý júıesinde óreli ózgerister jasaýdy aıqyndap bergen 80, 81 jáne 82-qadamdar jóninde sóz qozǵaǵandy jón kórdik. Batys Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Qamıdolla Irmenovpen áńgimemiz osyndaı baǵytta órbidi. – Qamıdolla Mútı­ǵollauly, áńgimemizdiń artyǵy da, kemi de joq, 80-qadamnan bas­taǵanymyz jón se­kil­­di. Munda mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizýdiń qajettiligi kórinis tap­qan. О́ńirdegi osy istiń jaı-kúıine qatysty ne aıtar edińiz? – Qandaı sala, nemese júıe bolmasyn birin­shi kezekte qarjylyq turǵydan ornyqty bolmasa, irgesi shaıqala beredi. Sondyqtan, belgili bir býynda qarjylandyrý máselesiniń tolyq sheshimin tabýy istiń nátıjesine tek oń áserin tıgizedi. Elimizdiń den­saýlyq saqtaý salasyna atalǵan júıeni engizýdiń qajettiligi de osydan týyndaıdy. Ekinshiden, munda barlyq máseleni tek qarjyǵa tireı berýdiń de jóni joq pa dep qalasyń. Bulaı deıtin sebebim – árkimniń, ár azamattyń densaýlyǵy eń aldymen ózgege emes, ózine qajet. Mine, jaýapkershiliktiń kókesi osynda. О́z densaýlyǵyna salǵyrt qaraý, aýrýdyń aldyn alýǵa mán bermeý, qandastarymyzdyń arasynda jıi kezdesedi. Bul aǵaıyndarymyzdyń óz densaýlyǵyna degen jaýapkershiliginiń azdyǵyn, tipti, joqtyǵyn kórsetedi. Mindetti medısınalyq saqtandyrý osy jaýapkershilikti kóterýge septigin tıgize alady degen oıdamyn. Oǵan jappaı kóshýdiń tıimdiligi, paıdasy men kómegi dál osy tusta da aıqyn baı­qalady. Úshinshiden, jańa júıeni ornyqtyrý arqyly medısınada básekege qabiletti ortany qalyptastyrýǵa jol ashylady. Búgingi kúni salada bastapqy medısınalyq-sanıtarlyq kómekti birinshi kezekte qarjylandyrýǵa basa mán berilgen. Bul durys ta. О́ıtkeni, teatr kıim ilgishten bastalsa, medısına bastapqy kómek berýden bastalady. Bul oraıda da saqtandyrýdyń tıgizer paıdasy mol. Qazirgi kúni oblystaǵy medısına uıymdarynda mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesine kóshý jumystary júrgizilýde. Soǵan saı ony engizý týraly «Jol kartasy» jasaqtaldy. Qaı istiń de bastaý núktesi bolady. Búgingi tańda biz úshin bul núkte turǵyndar arasyndaǵy túsinik pen aqparattandyrý jumys­tarynyń deńgeıin kóterý bolyp otyr. – Al jekemenshik medısınany damytý jáne medısınalyq mekemelerge korporatıvtik basqarýdy engizý máselesin kórsetken 81-qadamǵa qatysty ne aıtýǵa bolady? – Biz bul mindetterdi sheshý úshin, birinshi kezekte, oblystaǵy medısınalyq uıymdarǵa sharýashylyq júrgizý quqyǵy (ShJQ) dárejesin berý qajet degen ortaq uıǵarymǵa kelgen bolatynbyz. Bul baǵyt boıynsha qazirdiń ózinde úlken ister tyndyryldy dep senimmen aıta alamyz. Buǵan óńirdegi ShJQ-ǵa aýdarylýǵa tıisti uıymdardyń 85,3 paıyzy osyndaı dárejege ıe bolyp úlgergeni aıqyn dálel. Bulardyń bárinde joǵary bilimdi, bilikti densaýlyq saqtaý menedjerleri jumys jasaıdy. Sonymen qatar, sharýashylyq júr­gizý quqyǵyndaǵy oblystyq salamatty ómir saltyn qalyptastyrý ortalyǵy jekeshelendirildi. Taǵy bir aıtaıyn degenim, elimizde «Memlekettik múlik týraly» Zań bar. Mine, osy Zańǵa sáıkes oblystyq balalar stomatologııalyq ortalyǵy «MedMarket-Ekspert» JShS-ne senimgerlik basqarýǵa berildi. Bul arada múliktik keshen retinde onyń bir jyldan keıin satyp alý quqyǵy saq­talmaq. Biraq ortalyqqa memlekettik baqy­laý júrgizý isi toqtatylmaıdy. Ári memlekettik tapsyrys udaıy berilip turady. – Sonda ınvestordyń basty at­qaratyn qyzmeti qandaı? – Olar negizinen materıaldyq-teh­nıkalyq bazany odan ári jańǵyrtýǵa qarajat salady. Buǵan qosa, servıstik qyzmetti jetildirý joldaryn qaras­tyra­dy. – Jekeshelendirip ketken balalar emhanasynyń basshylyǵy 15 jasqa deıingi balalardyń quqyǵyn shektep júrmeı me? – Joq, olaı bolmaıdy. Kepilden­dirilgen tegin medısınalyq kómek kóleminiń jekemenshiktegi medısına uıymdaryna da tikeleı qatysy bar. Soǵan saı tegin stomatologııalyq qyzmet kórsetý odan ári jalǵasa beredi. Buǵan qosarym, oblysta densaýlyq saqtaý salasynda memleket-jekemenshik áriptestiginiń oń mysaldary barshylyq. Atap aıtqanda, oblys ortalyǵy men kenshiler qalasy – Aqsaıda gemodıalız ortalyqtary iske qosylǵan. Bularda júzden astam adam turaqty túrde em qabyldap keledi. Oral qalasynda ınves­tor ótken jyly ortalyq ǵımaratyn odan ári keńeıtý sharalaryn belgilegen edi. Soǵan oraı qazirgi kúni oblystyq klınıkalyq aýrýhana aýmaǵynda onyń qurylysy qarqyndy júr­gizilýde. О́ńirde memleket-jekemenshik áriptestigi aıasynda qyzmet jasaıtyn ózge nysandardyń tizimderi de tııanaqtaldy. Sonymen birge, munyń qataryn senimgerlik basqarýǵa beriletin nysandar da tolyqtyra túsedi. Qazirgi kezde elimizde densaýlyq saqtaý máselesinde memlekettik tapsyrys aıasyn odan ári keńeıtý qajettigi aıqyn kórinýde. Bul mindet bárimizge de ortaq ekeni belgili. Soǵan sáıkes oblysta medısınalyq tapsyrys sheńberinde birneshe jeke medısınalyq uıymdar qyzmet jasaıdy. Onyń aldyńǵy leginde «Medısınalyq ortalyq», «Jaıyq Dent stomatologııalyq ortalyǵy», «Nefros Azııa» JShS-leri men «Talap» AQ jeke medısınalyq uıymy bar. Bulardyń bári de tegin medısınalyq kómek aıasynda turǵyndarǵa medısınalyq qyzmet kórsetedi. Sonymen birge, ártúrli dárigerlik keńester beredi. – Búgingi kúni elimizde birqatar salalar men júıelerde aýtsorsıng degen uǵym men termın paıda boldy. Onyń mánisin qarapaıym turǵyndardyń bári birdeı túsine bermeýi múmkin. Buǵan ne deısiz? – Aýtsorsıng belgili bir uıymnyń óz ókilettiligi sheńberindegi birqatar qyzmetter shoǵyryn jekemenshik sýbektilerge aýystyrý degen uǵymdy bildiredi. Aıtalyq, medısına salasynda stasıonarlyq em qabyldap júrgenderdi tamaqtandyrý, kir jýý jáne kúzet sekildi qosymsha qyzmet túrleri bar. Onyń bárine aralasa berse densaýlyq saqshylarynyń aýrýdyń aldyn alýǵa, profılaktıkalyq sharalar júrgizýge jáne naýqastardy emdeýge múmkindikteri shektelmeı me?! Sondyqtan, buǵan deıin oblystyq medısınalyq uıymdardyń quzyrynda bolyp kelgen bul ókilettilikter ózge jekemenshik uıymdarǵa aýystyrylýda. Búgingi kúnge deıin 43 medısınalyq uıym osy baǵytta jumys júrgizedi. Sondaı-aq, aýtsorsıng aıasynda medı­sınalyq tehnıkaǵa servıstik qyzmet kórsetý, ortalyqtandyrylǵan sterıldengen óńdeý jáne medısınalyq uıymdar aýmaǵyn abattandyrý sekildi ister qarastyrylǵan. – Osy oraıda zerthanalyq qyz­metter júıesine de ózgerister engizi­letin shyǵar? – Árıne. Qazirdiń ózinde oblys­taǵy 37 medısınalyq uıym zert­hanalyq zertteýler túrleri boıynsha úsh ortalyqtandyrylǵan júıe­ge shoǵyrlanyp otyr. Mysaly, oblys­tyq dıagnostıkalyq ortalyqta bıo­hı­mııalyq zertteýler júrgizilse, juq­paly aýrýlar aýrýhanasynda bakterıo­logııalyq zertteý jumystary atqarylady. Al ókpe aýrýlaryn emdeý ortalyǵy mıkroskopııalyq tekserýlerdi jolǵa qoıady dep belgilendi. – Endi medısınalyq kómek kór­setýdiń aldyńǵy qatarly standarttaryn engizý, bul baǵyttaǵy qyzmettiń sapasy men qoljetimdiligin kóterý jónindegi 82-qadamǵa aıaq basqanymyz jón sekildi... – Oıyńyzdy túsindim. Bul baǵytta oblysta aıtarlyqtaı ilgerileýshilik bar ekeni anyq. Atap aıtqanda, búginde óz mamandarymyz ashyq túrde júrekke otaý jasaý jolyn erkin meńgerip ketti. Ozyq otalar qatarynda – otolarıngologııalyq aýrýlardy aýyzdyqtaý, tize jáne jam­bas býyndaryn protezdeý sekildi kúrdeli keselder de bar. О́ńirde densaýlyq saqtaý salasyn­daǵy jumystardyń júıeli túrde jolǵa qoıylýy nátıjesinde ortasha ómir súrý uzaqtyǵy jetpis úsh jasqa ıek artyp otyr. Sonyń ishinde aýyl turǵyndaryna ambýlatorııalyq jáne stasıonarlyq medısınalyq kómekter berý isiniń sapalyq kórsetkishi jyldan-jylǵa jaqsaryp keledi. Olardyń dári-dármektermen qamtylý deńgeıi – 100 paıyz. – Qamıdolla Mútıǵollauly, Ult Josparyna sáıkes densaýlyq saqtaý isinde belgilengen qadamdar jóninde qozǵaǵan naqty áńgimeńiz úshin sizge kóp rahmet. Áńgimelesken Temir QUSAIYN, «Egemen Qazaqstan»  Oral