Iesizdik olqylyqtarǵa uryndyrady

Elbasy N.Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HHIV sessııasynda sóılegen sózinde Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵy jerin shetel azamattaryna satý týraly másele joq ekenin jáne talqylanbaıtynyn da taıǵa tańba basqandaı ashyq túrde aıtty. Shyndyǵynda, jerdiń ıesi bolǵanda ǵana tıimdi paıdalanylatyny jón sóz der edim. Iesizdik júrgen jerde tıimdilik bolmaıdy. Jer bizdiń asyraýshymyz. Isher asyń, kıer kıimiń, basqa da ıgilikter osy jumyr jer arqyly keledi. Sondyqtan, jerdi qasterleı bilýimiz kerek. Keshegi keńestik kezeńde kórsetkish qýamyz dep júrip, eginshilikke jaramsyz jerdi jyrtyp tastaǵanymyz áli esten shyǵa qoımaǵany shyndyq. Egistik aýyldyń irgesine deıin kelip, eldi meken mańy týlaqtaı bolyp qalǵany da jasyryn emes. Gektar túsimdiligi túkke turmaıtyn jerlerdiń osynshalyqty beı-bereket jyrtylýynyń arty bul alqaptardyń azyp-tozýyna, topyraq erozııasyna ushyraýyna soqtyrdy. Kezinde mal sharýashylyǵyn damytýǵa basymdylyq beriletin aýdandardaǵy sharýashylyqtardyń ózi 10-15 myń gektarǵa deıin egis salyp, jarytymdy ónim ala almaı, topyraqtyń qunarly qabatynyń azaıýyna soqtyrdy. Egemendiktiń eleń-alańyndaǵy jappaı jekeshelendirý kezinde jer úlesterin alǵandardyń ózderi ony tıimdi paıdalana almady. Qazir ne ózi paıdalanbaı, ne ózgeni jolatpaı, ıesiz qalǵan jerler qanshama? Qystaqtardaǵy úıler men qoralar buzylyp, qudyqtar kómilip qaldy. Shóbi shabylmaı órtke oranyp ketetin jaıttar da kezdesedi. Osynyń bári ıesizdikten emes deýge bola ma? Jaqynda merzimdi basylymnan jerdi burynnan paıdalanyp kele jatqan sharýa qojalyqtary nemese jaýapkershiligi shekteýli seriktestikter óz jerlerin onyń kadastrlyq qunynyń 50 paıyzy mólsherindegi baǵaǵa 10 jyl boıyna bólip tóleý shartymen satyp ala alatynyn, olar sonymen qatar, jerdi jalǵa alýdy ári qaraı jalǵastyrý quqyǵyna da ıe ekenin oqydym. Meniń oıymsha, jerdiń ıesi bolý kerek degen talap oryndy. Sonda ǵana ony kútip-baptap, qadirine jetedi. Meniń negizgi mamandyǵym ınjener-mehanık. Uzaq jyldar keńsharda mamandyǵym boıynsha eńbek ettim. 1993 jyly osy «Qostemir» sharýa qojalyǵyn ashyp, óz betimshe jumys isteýge kirisip kettim. Bastapqyda mal sany kóp bola qoıǵan joq. Mal ósirdik, shóp daıyndadyq. Artylǵanyn sattyq degendeı, sharýa júrgizýge talaptandyq. Al qymyz óndirýdi 1995 jyldan bastadyq. Jyl saıyn baılanatyn bıeler sanyn kóbeıtip kelemiz. 1,5 jáne 0,5 lıtrlik plastık ydystarǵa quıylǵan qymyz Aqtóbe, Atyraý qalalaryna ótkiziledi. Sharýa qojalyǵy jylqydan basqa qoı jáne iri qara ósirýmen aınalysady. Jalpy, mal ósiremin degen adamǵa Úkimet qaltqysyz qarasýda. Iri qara tuqymyn asyldandyrý, qymyz óndirýge, maldyń jemshóbine sýbsıdııa berilýde. «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha ınfraqurylymdy damytýǵa da qoldaý kórsetilýde. Biz «QazAgroQarjy» AQ oblystyq fılıaly arqyly lızıngke tehnıka satyp aldyq. «Sybaǵa» baǵdarlamasynyń da ıgiligin kórýdemiz. Jer – basty baılyq. Ony da tıimdi paıdalanyp, básin tómendetpeýimiz kerek. Jerge janashyrlyq kózqaras qalyptastyrý ata-babamyzdan qalǵan asyl qasıet. Burynǵy úlkender kókti julma, jerdi qazba degende onyń qadirin bilgennen keıin aıtsa kerek. Ony keıingi urpaqtyń ıgiligine qaldyrý úshin qadirine jeteıik degim keledi. Sabytaı JEKSENBAIULY, «Qostemir» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi  Aqtóbe oblysy, Baıǵanın aýdany