Qazaqstan – qashanda kóshbasshy
Bizde, Reseıde Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Álem. HHI ǵasyr» manıfesimen jaqsy tanys. Bul baǵdarlamalyq qujatyn Qazaqstan basshysy AQSh-tyń astanasy – Vashıngton qalasynda ótken Iаdrolyq qaýipsizdik jónindegi IV qorytyndy sammıtte jarııa etkeni málim. Al osy halyqaralyq jıynda beıbitshilik, soǵystardy toqtatý, lańkestikpen kúres týraly jan-jaqty sóz qozǵalǵany belgili. Bul baǵdarlamalyq qujatta da osy máseleler týraly túıindi sóz aıtylady.
Qazaqstan Prezıdenti sammıtte adamzat HHI ǵasyrǵa jahandyq yntymaqtastyqtyń jańa dáýiri retinde úlken úmit artyp otyrǵanyn atap kórsetti. Nursultan Ábishulynyń aıtýynsha, biraq búginde bul jaı eles bolyp qana qalýy múmkin. Dúnıege taǵy da qaýip tónip tur jáne onyń aýqymyn baǵalamaýǵa taǵy bolmaıdy. Bul qaýip-qater – jahandyq soǵys! Jer órkenıeti, ǵalymdardyń esepteýleri boıynsha 15 myńnan astam soǵysty bastarynan ótkerse, jyl saıyn úsh soǵystan keledi eken. Olarda júzdegen mıllıon adam kóz jumyp, jer betinen qalalar men elder joıylsa, mádenıet pen órkenıet jermen jeksen etildi.
Bul arada da Qazaqstan Prezıdenti baǵdarlamalyq túıin jasaıdy: «HHI ǵasyrda álemge beıbitshilik kerek! Bul asa shetin másele!», – deıdi ol. Ári qaraı: «HHI ǵasyrda beıbitshilik, adamdar ótken ǵasyrda jasaǵan sekildi, ol úshin baıypty jáne tabandy túrde kúresýge turady. Biz balalarymyz ben nemerelerimizdiń bolashaǵy týraly oılaýymyz kerek. Búkil álem úkimetteriniń, saıasatkerleriniń, ǵalymdarynyń, bıznesmenderiniń, óner qaıratkerleriniń jáne mıllıondaǵan adamdarynyń kúsh-jigerin ótken ǵasyrlardyń qasiretti qatelikterin qaıtalaýǵa jol bermeı, álemdi soǵys qaterinen árqashan aryltý úshin biriktirý qajet. Is-áreketsiz otyrý nemese bitimgershilik qyzmetpen aınalysqansý álemdik apatpen para-par», – dep bir qaıyrady.
О́te durys jáne ýaqtyly jasalǵan qorytyndy. Jáne bir atap kórsetetin jaıt – Qazaqstan Prezıdenti men respýblıka halqy kóp jaǵdaıda kóptegen elderdiń aldynda kósh bastap júredi. Atalǵan el Qazaqstan halqy Assambleıasyn quryp, respýblıkada turatyn barlyq halyqtyń teńdigin, beıbitshilik pen olardyń bir-birine degen qurmetin qamtamasyz etti. Memleket basshysy men el halqy beıbitshilik jolynda Semeı ıadrolyq synaq polıgonyn jaýyp, onda jasalyp kelgen ólim sebetin qarýdy synaqtan ótkizýge toqtaý saldy.
Sondaı-aq, Astanada dástúrli túrde Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezderi ótkizilip keledi. Onda da beıbitshilik pen soǵys ataýlyǵa tosqaýyl qoıý týraly áńgimeler aıtylady. Ústimizdegi jyldyń naýryz aıynda maǵan halyqaralyq baıqaýshy retinde Qazaqstanǵa taǵy da jolym tústi. Elde sol kezde Parlament Májilisi men barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattarynyń saılaýlary ótken bolatyn. Jergilikti BAQ-tardyń birine suhbatymda men komıssııaǵa jyly qabyldaýlar jasalýy men onyń naqty jumysy adamdardyń kóńil-kúıine oń áser etetinin, sóıtip, izgilikti orta qalyptasatynyn aıttym.
Sondaı-aq, saılaýlarǵa baıqaýshy retinde kelgenderdiń barlyǵy daýys berý úderisterine qatysýshylardyń qatary qalyń bolǵanyn atap kórsetip jatty. Túske deıin-aq tizimdegi saılaýshylardyń jartysynan astamy óz tańdaýlaryn jasap úlgerdi. Budan el halqynyń memlekettiń qoǵamdyq ómirine belsendi qatysqysy keletini anyq ańǵarylsa, bul jaıtqa tek qurmetpen qaraý kerek.
Mine, Nursultan Nazarbaevtyń manıfesi týraly áńgime qozǵaı kele, Qazaqstan men onyń Prezıdenti beıbitshilik týyn joǵary ustaý, qarýsyzdaný men halyqaralyq terrorızmniń beleń alýyna jol bermeý, ıadrolyq qarýlardy joıý baǵyttaryndaǵy kúreste kóptegen elderdiń aldyńǵy shebinde kele jatqanyn kezekti márte atap kórsetsem deımin. Qazaqstan – osyndaı problemalarǵa qatysty únsiz qalýǵa bolmaıdy degen berik ustanymdy naqty aıǵaqtap kele jatqan el. Sondyqtan, búkil dúnıejúzi osy problemalardy oń sheshýde kúsh biriktirýi tıis. Reseılikterdiń de osylaı oılaıtynyna esh kúmánim joq.
Iýrıı OBEDKO,
Qazaqstanda ótken saılaýlardy baıqaýǵa kelgen TMD elderi mıssııasy delegasııasynyń burynǵy jetekshisi
Novosibir qalasy,
Reseı Federasııasy
