Tıimdi paıdalana bilgenge ári tabys, ári óris

Ultaraqtaı jer – ata-babanyń namysy, qany men teri sińgen qasterli dúnıe. Jesir daýynyń, mal daýynyń jarasy jazyl­ǵanmen, jerden qalǵan jaranyń orny eshqashan jazylmaq emes. Ol jara arada jyldar emes, ǵasyrlar ótse de syzdap-syr­qy­raýyn qoımaıtyn dert. Munyń bárin ár­bir elderdiń tarıhynan kórip-bilip kelemiz. Tórt taraby ulan-ǵaıyr keńis­tik­ke ula­satyn qazaq­tyń darqan dalasy – qazaq halqynyń mań­daıyna bitken asyl qundylyq, baǵa jet­pes baılyq. Bul jer úshin qazaqtyń ne­­bir atpal azamat­ta­ry qarý asynyp, at ús­tinde ómi­rin ót­kiz­di. Asty baı­lyq­qa toly kıeli da­la­n­yń ústi tatý-tátti tir­lik­tiń uıasy, berekeli eldiń turaǵy. Sońǵy kezderi el arasynda «jer sheteldikterge satyla­dy eken» degen qaýeset áńgime paıda bol­dy. Ar­tyn­sha, ıaǵnı sáýirdiń 26-da As­tana qalasynda ót­ken Qazaq­stan halqy Assambleıasy­n­yń sessııa­synda Elbasy N.Nazarbaev bul máseleni egjeı-tegjeıli tú­sin­dirip, máseleniń mán-jaıyn baıan­­dap berdi. Jer sheteldik kom­panııalarǵa jáne shetel azamat­taryna satylmaıtyndyǵyn es­tip qýandyq. Qazirgi tańda bos jat­qan aýylsharýashylyq maq­sa­tyn­da paıdalanýǵa tıisti jerler óz elimizdiń kásipkerlerine je­ke­menshikke beriletin bol­­dy. Biz muny qýa­na qup­taımyz, sebe­bi, Jer-ana. Ananyń tósi bu­laq, qursaǵy qut­ty. Biz osy jerdiń qa­zy­nasyn eldiń damýy, halyqtyń ál-aý­qa­tyn arttyrý úshin paı­­dalanýǵa tıispiz. Qazaq­tyń keń dalasy shańy shy­ǵyp bos ja­tý­ǵa tıisti emes, ony i­sker­­lik­pen, she­be­r­likpen óń­dep, ká­de­ge jarata bilý qajet. Men Mańǵystaý dalasyna sonaý táýelsizdiktiń alǵash­qy jyldarynda kelip, baǵban­dyq qyzmetke kiristim. Maman­dyǵym agronom bolǵan soń, Jer-ananyń syryna qulaq túrip óskenmin. Ádette jeri shól­di, topyraǵy qunarsyz deli­netin Mańǵystaýdyń aýyl­dyq jerlerine egin ıaǵnı qarbyz, qaýyn egýdi bastadym. Oǵan qosymsha, shólge shydamdy, tózimdi tal-aǵashtardyń túr-túrin otyrǵyzdym. Aqtaý qala­­synyń úlken kóshelerin, jeke úılerdiń mańaıyn abattan­dyrý­dy qolǵa aldym. Ar­na­ıy jylyjaıda gúl, jemis-jıdek túrlerin ósirip kelemin. Birneshe jas jumys­qa tartyp, jermen tildese ju­mys jasaýdyń qyr-syryn meń­­gertip júrmin. Nátıjemiz ózimizdi qýantady – qazir biz­diń bastamamyz jergilikti jurt­shy­lyq­ty qanattandyryp, baý-baqsha sharýa­shylyǵy­men aınalysatyn, egin egetin árip­tester kóbeıdi. Qýanarlyǵy, barlyǵynyń da egini bappen ósip, jaz, kúz mezgil­derin­de mań­ǵystaýlyqtardyń je­mis-jıdek túrlerin syrttan tasymaldaý qıyndyǵyn biraz jeńildetti. Ortalyq bazarlarda, dúken sórelerinde Mańǵystaýdyń óz ónimderi kóptep satylatyn dárejege jettik. Jerdiń bári qunarly, tek ony laıyqty paıdalana bilý kerek. Sondyqtan, jer máselesinde daýryqpaı, bos jatqan jerlerdi tıimdi paıdalana bilýge shaqyramyn. Qazaqtyń keń dalasyn bos tastamaı, egin egip, basqa da kásip túrlerin damytý arqyly elimizdiń órken­deýine úles qosatyn bolamyz.  Qurbanáli GAZIBEKOV, baǵban, «Ala-Too» qyrǵyz etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy  Mańǵystaý oblysy