Chehııada bilim alýǵa múmkindik mol

Keshe Syrtqy ister mınıstrliginiń bastamasymen qolǵa alynǵan «Jańa múmkindikter» baǵdarlamasy aıasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Cheh Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Serjan Ábdikárimovtiń otandyq BAQ ókilderimen kezdesýi bolyp ótti. Onda eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń búgingi jaı-kúıi jáne bolashaqtaǵy baǵyt-baǵdary sóz boldy. S.Ábdikárimov aldymen Qazaqstan men Chehııa arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qarym-qatynasqa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, Chehııa bizdiń ekonomıkalyq áleýetimizge joǵary baǵa berip, 2009 jyly Qazaqstandy óziniń basymdyqqa ıe 12 saýda seriktesiniń qataryna qosqan. «Sodan beri qos memlekettiń taýar aınalymy turaqty túrde ósip otyrdy. Máselen, 2009 jyly atalǵan kórsetkish 206,6 mln. AQSh dollaryn qurasa, 2014 jyly 1,190 mlrd. AQSh dollaryna jetti. Alaıda, jahandyq ekonomıkalyq daǵdarystyń saldarynan ótken jyly bul sala aıtarlyqtaı aqsap, taýar aınalymy eki esege deıin tómendep ketti. Sońǵy málimetter boıynsha búginde Qazaqstan men Chehııa arasyndaǵy saýda-sattyq quny 666 mln. AQSh dollaryn quraıdy», – dedi elshi myrza. Soǵan qaramastan, qazirgi tańda ekijaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtyp, taýar aınalymyn burynǵy qalpyna keltirý bo­ıynsha jumystardyń qarqyndy júrgizilip jatqanyn aıtqan S.Ábdikárimov: «Búginde bul máseleni eki memleket úshin de tıimdi sheshý maqsatynda úkimetaralyq komıssııa jumys isteýde. Ol negizinen saýda-ekonomıkalyq, ónerkásiptik jáne ǵylymı-tehnıkalyq yntymaqtastyqty kúsheıtýge kúsh jumsap keledi. Komıssııanyń sońǵy otyrysy byltyr Astanada ótti. Endi kelesi basqosý aldaǵy ýaqytta Praga qalasynda uıymdastyrylady. Bul jıyndardyń jemisti bolýyna eki jaq ta múddeli. Bizdiń tarap negizinen mashına jasaý, aýyl sharýashylyǵy, energetıka, farmasevtıka syndy salalarǵa qyzyǵýshylyq tanytsa, Chehııa memleketi Qazaqstandaǵy kóptegen jobanyń júzege asýyna qatysýǵa mán berip otyr. Odan bólek, eki eldiń bıznes salasyn damytýǵa kóńil bólinip, 2014 jyly Pragada Qazaqstan-Chehııa saýda palatasy qurylǵanyn atap ótken jón», – dedi. Sonymen qatar, S.Ábdikárimov bilim berýdegi ekijaqty baılanystyń kóńil qýantatynyn jetkizdi. «Búginde Chehııada 2 myńnan astam qazaqstandyq stýdent bilim alýda. Ol eldiń bilim sapasy joǵary jáne dıplomdary álem boıynsha moıyndalady. Taǵy bir artyqshylyǵy, oqý aqysy Batys Eýropa memleketteri jáne AQSh-pen salystyrǵanda, aıtarlyqtaı arzan», – degen elshi Chehııa úkimetiniń oqý grantyn qalaı ıelenýge bolatynyn aıtyp berdi. Onyń sózine qaraǵanda, bir jyl óz qarjyńa cheh tilin meńgerseń, jergilikti úkimet ýnıversıtetke qabyldaný úshin grant bóledi. Iаǵnı, qalǵan 4 jyldy tegin oqýǵa múmkindik bar. Búginde osy baǵdarlama bo­ıynsha birqatar qazaqstandyq azamat Chehııada bilim alýda. Olardyń kópshiligi aýyl sharýashylyǵy boıynsha mamandyqtardy tańdaǵan. Jalpy, sońǵy 6-7 jyldyń ishinde Chehııa ýnıversıtetterinde 5 myńnan astam qazaqstandyq bilim alǵan eken. Jıyn barysynda elshi myrza bul stýdentterdiń ekijaqty ekonomıkalyq jobalardy júzege asyrý úshin tartylatynyn aıtyp, olardyń qos memlekettiń odan ári jaqyndasa túsýine óz úlesterin qosatynyna senim bildirdi. Taǵy bir nazar aýdarar jaıt, keıingi jyldary chehııalyq kásipkerlerge berilgen vızalar sanynyń ósýi baıqalady. S.Ábdikárimov atap ótkendeı, 2013 jyly – 2300, 2014 jyly – 2418, al byltyr 2866 Chehııa azamatyna vıza berilgen. «2009 jyly biz chehııalyqtar úshin vızalyq tártipti jeńildettik. Sonyń nátıjesinde Chehııa tarapy da bul máseleni ońtaılandyrý tetikterin qarastyryp, Astana, Almaty qalalary men elimizdiń batys jáne ońtústik aımaqtarynan vızalyq ortalyqtar ashty. Keleshekte bul máseleni taǵy da jeńildetý úshin jumystar júrgiziletin bolady. Sebebi, eki el arasynda kásipkerlerden bólek, týrızm salasy boıynsha baılanys nyǵaıyp keledi», – degen elshi 2015 jyly Chehııa 12 myń qazaqstandyq týrıske vıza bergenin tilge tıek etti. Sondaı-aq, S.Ábdikárimov Qazaqstan men Chehııa arasyndaǵy mádenı jáne rýhanı baılanystyń da qarqyndy damyp kele jatqanyna nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, ótken jyldyń qyrkúıek aıynda Qazaqstan halqynyń Cheh  Respýblıkasyndaǵy mádenıet kúnderi aıasynda «Elim-aı» qazaq mádenı ortalyǵynyń uıymdastyrýymen birqatar is-shara ótken. Aldaǵy ýaqytta osy baǵytta taǵy birneshe bastama qolǵa alynbaq. Elaman QOŃYR, «Egemen Qazaqstan»